Ο Αντόνιο Γκουτέρες επισκέπτεται την Κύπρο για το Κυπριακό
Ο Αντόνιο Γκουτέρες επισκέπτεται την Κύπρο για το Κυπριακό
Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, έφτασε στην Κύπρο το βράδυ της Δευτέρας, με την επίσκεψή του να εστιάζει στη διερεύνηση των ελάχιστων πολιτικών προϋποθέσεων για την επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό. Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν διευκρινίσει ότι η παρούσα επίσκεψη δεν αποσκοπεί στην άμεση επίτευξη συμφωνίας. Ο επίσημος στόχος είναι η συζήτηση των προσπαθειών για την προώθηση της ειρηνευτικής διαδικασίας και τη διατήρηση της σταθερότητας στο νησί, μέσω επαφών με τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων και άλλους εμπλεκόμενους φορείς. Αυτή είναι η πρώτη επίσκεψη Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ στην Κύπρο έπειτα από 16 χρόνια. Το κεντρικό ερώτημα παραμένει εάν ο κ. Γκουτέρες θα καταφέρει να εντοπίσει ένα κοινό σημείο εκκίνησης, δεδομένων των διαφορετικών προσεγγίσεων των δύο πλευρών τόσο ως προς την τρέχουσα συγκυρία όσο και ως προς τη βάση μιας μελλοντικής λύσης.
σχετικά άρθρα
Λίγες ώρες πριν από την άφιξη του Γενικού Γραμματέα, η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, ολοκλήρωσε στη Λευκωσία τον τελευταίο κύκλο προπαρασκευαστικών επαφών. Η κ. Ολγκίν συναντήθηκε το πρωί της Δευτέρας με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, με τη συζήτηση να επικεντρώνεται στην επικείμενη επίσκεψη του επικεφαλής του ΟΗΕ και στις προοπτικές για τα επόμενα βήματα στο Κυπριακό. Εξερχόμενη από το Προεδρικό Μέγαρο, δήλωσε ότι ο κ. Γκουτέρες επισκέπτεται την Κύπρο με σκοπό να διευκολύνει τη διαδικασία και να ενθαρρύνει τις δύο πλευρές να επανεξετάσουν την προοπτική επιστροφής στις διαπραγματεύσεις. Η αποστολή της κ. Ολγκίν στη Λευκωσία ακολούθησε επαφές στις Βρυξέλλες και στην Άγκυρα, υπογραμμίζοντας τον άμεσο ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας στις διπλωματικές προσπάθειες. Στην Άγκυρα, η κ. Ολγκίν συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν. Για συνεχή ενημέρωση σχετικά με τις διεθνείς εξελίξεις, μπορείτε να επισκεφθείτε την ενότητα Διεθνή. Αναμένεται επίσης να συναντηθεί με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν, πριν από την έναρξη των επαφών του Αντόνιο Γκουτέρες.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης, μετά τη συνάντηση στο Προεδρικό Μέγαρο, δήλωσε ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι έτοιμη να αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία για την πρόοδο του Κυπριακού. Υπογράμμισε τη σημασία της προσωπικής εμπλοκής του Γενικού Γραμματέα, τονίζοντας το θεσμικό κύρος που προσδίδει στην προσπάθεια. Σύμφωνα με τον κ. Λετυμπιώτη, η προσήλωση του κ. Γκουτέρες και η χρονική συγκυρία, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας, δημιουργούν νέα δεδομένα. Η Λευκωσία αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με ρεαλισμό, αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες που αποδίδονται κυρίως στη στάση της Τουρκίας. Η ελληνοκυπριακή πλευρά αναμένει να ακούσει τις σκέψεις του Γενικού Γραμματέα και να διαπιστώσει τα επόμενα πιθανά βήματα, επιμένοντας ότι η Άγκυρα πρέπει να κινηθεί εντός του πλαισίου του διεθνούς δικαίου και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος απέρριψε δημοσιεύματα περί σχεδίου λύσης με «εποικοδομητικές ασάφειες», τονίζοντας ότι οποιαδήποτε πρόνοια εκτός του συμφωνημένου πλαισίου αποτελεί διαχρονική κόκκινη γραμμή. Μέχρι στιγμής, τα Ηνωμένα Έθνη δεν έχουν ανακοινώσει κάποιο νέο επίσημο σχέδιο ή γραπτή πρόταση για το Κυπριακό.
Από την πλευρά του, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, Τουφάν Έρχιουρμαν, κινήθηκε σε χαμηλούς τόνους, προειδοποιώντας να μην αποδοθούν στην επίσκεψη προσδοκίες που δεν αντιστοιχούν στο τρέχον στάδιο της διαδικασίας. Χαρακτήρισε σημαντική την παρουσία του κ. Γκουτέρες, συνδέοντάς τη με τη συνέχιση των προσπαθειών του ΟΗΕ, αλλά διευκρίνισε ότι δεν θα ήταν ορθό να θεωρηθεί η επίσκεψη ως λύση ή ως αρχή ή τέλος οποιασδήποτε διαδικασίας. Ο κ. Έρχιουρμαν δήλωσε ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά υποστηρίζει τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα και προσπαθεί να συμβάλει με καλή πίστη, ενεργώντας σε στενή συνεννόηση με τις αρχές της Τουρκίας. Αυτό υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο της Άγκυρας. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αντόνιο Γκουτέρες την Κυριακή, δύο ημέρες μετά τη συνάντησή του στην Άγκυρα με την κ. Ολγκίν, συζητώντας περιφερειακές εξελίξεις, συμπεριλαμβανομένης της Κύπρου.
Παρά τη νέα διπλωματική κινητικότητα, το κρίσιμο ζήτημα παραμένει η βάση πάνω στην οποία θα μπορούσε να επαναληφθεί η διαπραγμάτευση. Η Λευκωσία επιμένει σε λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, σύμφωνα με τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Αυτό το πλαίσιο αποτελεί και την επίσημη βάση των προσπαθειών των Ηνωμένων Εθνών. Αντιθέτως, η Τουρκία υποστηρίζει την αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας και του ισότιμου διεθνούς καθεστώτος των Τουρκοκυπρίων, συνδέοντας αυτή τη θέση με τη λογική της λύσης δύο κρατών. Η αλλαγή στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας έχει δημιουργήσει προσδοκίες για ένα διαφορετικό κλίμα, ωστόσο δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί εάν αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική μεταβολή της τουρκικής θέσης ή σε επιστροφή στο ομοσπονδιακό πλαίσιο του ΟΗΕ. Όλες οι εξελίξεις που αφορούν τις πολιτικές διαπραγματεύσεις και τις θέσεις των κομμάτων αναλύονται στην κατηγορία Πολιτική.
Η Κύπρος παραμένει διαιρεμένη εδώ και 52 χρόνια, μετά το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 και την τουρκική εισβολή στις 20 Ιουλίου του ίδιου έτους. Το νησί χωρίστηκε από γραμμές κατάπαυσης του πυρός και τη νεκρή ζώνη που επιτηρεί ο ΟΗΕ. Η διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία ελέγχει το νότιο τμήμα, ενώ στον βορρά λειτουργεί από το 1983 η αυτοανακηρυχθείσα «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου», αναγνωρισμένη μόνο από την Τουρκία. Ολόκληρη η Κύπρος αποτελεί έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 2004, αλλά το ευρωπαϊκό κεκτημένο έχει ανασταλεί στις περιοχές υπό τον έλεγχο των τουρκικών δυνάμεων.
Η τελευταία ολοκληρωμένη προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού κατέρρευσε τον Ιούλιο του 2017 στο Κραν Μοντανά της Ελβετίας. Οι συνομιλίες απέτυχαν να καταλήξουν σε συμφωνία σε βασικά ζητήματα όπως η ασφάλεια, οι εγγυήσεις, η παρουσία στρατευμάτων, η πολιτική ισότητα και η κατανομή εξουσιών. Έκτοτε, δεν έχει επαναληφθεί επίσημη διαπραγματευτική διαδικασία αντίστοιχου εύρους. Δημοσιεύματα αναφέρονται σε ενδεχόμενο επικαιροποίησης του πλαισίου που είχε παρουσιάσει τότε ο Αντόνιο Γκουτέρες, με ορισμένα να χρησιμοποιούν τον όρο «Γκουτέρες συν», ενώ άλλα υποστηρίζουν ότι στόχος είναι η διαφύλαξη του διαπραγματευτικού κεκτημένου και η δημιουργία προϋποθέσεων για μια νέα άτυπη διευρυμένη συνάντηση. Ωστόσο, τα Ηνωμένα Έθνη δεν έχουν δημοσιοποιήσει νέο γραπτό σχέδιο ή αναθεωρημένο πλαίσιο.
Κατά την επίσκεψή του, ο Αντόνιο Γκουτέρες θα έχει χωριστές και κοινές επαφές με τους δύο ηγέτες, συναντήσεις με διαπραγματευτές, τις δικοινοτικές Τεχνικές Επιτροπές, εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και στελέχη της ειρηνευτικής δύναμης. Το ουσιαστικό αποτέλεσμα της επίσκεψης, ωστόσο, δεν θα κριθεί από τον αριθμό των συναντήσεων ή μια γενική δήλωση υπέρ του διαλόγου. Το πραγματικό τεστ είναι εάν μπορεί να καταγραφεί μια κοινή αντίληψη για τη βάση των συνομιλιών, εάν η Τουρκία δείξει διάθεση να επιτρέψει επιστροφή σε μια διαδικασία βασισμένη στα ψηφίσματα του ΟΗΕ και εάν οι δύο πλευρές καταφέρουν να συμφωνήσουν σε συγκεκριμένα επόμενα βήματα. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η επίσκεψη θα επιβεβαιώσει απλώς τη συνέχιση των επαφών.
