Η εμφάνιση του γαλλικού πλοίου μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων CMA CGM Saigon στην Αραβική Θάλασσα προκάλεσε διεθνές ενδιαφέρον, καθώς είχε προηγουμένως εξαφανιστεί από όλα τα συστήματα παρακολούθησης ενώ βρισκόταν στον Περσικό Κόλπο, πριν επανεμφανιστεί λίγες ώρες αργότερα ανοικτά του Ομάν.
σχετικά άρθρα
Αυτό το περιστατικό αξιολογείται από ειδικούς της ναυτιλίας και των γεωπολιτικών εξελίξεων ως ενδεικτικό της νέας, εξαιρετικά επισφαλούς πραγματικότητας που επικρατεί στα Στενά του Ορμούζ, όπου η εμπορική ναυσιπλοΐα έχει προσλάβει χαρακτηριστικά στρατιωτικής επιχείρησης επιβίωσης. Το CMA CGM Saigon, ένα μικρό containership περίπου 1.700 TEU, ανήκει στον γαλλικό ναυτιλιακό όμιλο CMA CGM. Σύμφωνα με δεδομένα ναυτιλιακής παρακολούθησης, το πλοίο εντοπίστηκε αρχικά κοντά στο Ras Al Khaimah των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και κατόπιν εξαφανίστηκε πλήρως από τους χάρτες, προτού επανεμφανιστεί αργότερα στα ανοιχτά του Ομάν με προορισμό το Κολόμπο της Σρι Λάνκα.
Η εξαφάνιση αυτή εκτιμάται ότι δεν ήταν τυχαία. Αντιθέτως, εκτιμάται ότι το πλοίο διέσχισε το επικίνδυνο πέρασμα με απενεργοποιημένους τους αναμεταδότες AIS, με στόχο να αποφύγει την ιρανική επιτήρηση και τις ένοπλες μονάδες που ελέγχουν πλέον σημαντικό μέρος της περιοχής. Αυτή η πρακτική, που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν κυρίως από δεξαμενόπλοια για παραβίαση κυρώσεων, έχει πλέον καθιερωθεί ως μέθοδος αυτοπροστασίας για εμπορικά πλοία. Καθώς η ένταση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών έχει μετατρέψει τα Στενά του Ορμούζ σε μια ζώνη αυξημένου κινδύνου, πολλοί πλοιοκτήτες θεωρούν την «εξαφάνιση» από τα συστήματα εντοπισμού ως τη μοναδική οδό ασφαλούς διέλευσης.
Το Σύστημα Αυτόματης Αναγνώρισης Πλοίων (AIS) είναι ένα θεμελιώδες εργαλείο της σύγχρονης ναυσιπλοΐας, μεταδίδοντας συνεχώς στοιχεία όπως θέση, ταχύτητα και πορεία. Η απενεργοποίησή του αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο σύγκρουσης, ειδικά σε μία από τις πιο πολυσύχναστες θαλάσσιες οδούς. Ωστόμως, στο τρέχον περιβάλλον των Στενών του Ορμούζ, η διατήρηση ενεργού σήματος ενδέχεται να θεωρείται ακόμη πιο επικίνδυνη, καθιστώντας το πλοίο ευάλωτο σε επιθέσεις από drones, πυραυλικά συστήματα ή ένοπλες ομάδες. Επιπλέον, ηλεκτρονικές παρεμβολές που αποδίδονται στο Ιράν έχουν προκαλέσει χάος στα συστήματα δορυφορικής πλοήγησης GPS, με πλοία να εμφανίζονται σε λανθασμένες τοποθεσίες ή να εκτελούν αλλοπρόσαλλες κινήσεις, εντείνοντας την ανασφάλεια.
Το περιστατικό του CMA CGM Saigon αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς αφορά δυτικό πλοίο γαλλικών συμφερόντων. Αναφορές κάνουν λόγο για μυστικές διαπραγματεύσεις μεταξύ Τεχεράνης και ναυτιλιακών ή κρατικών παραγόντων για την εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης έναντι υψηλών ποσών, αν και αυτές οι πληροφορίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως. Στο επίκεντρο αυτών των φημών βρέθηκε και η Γαλλία, καθώς προγενέστερο πλοίο της ίδιας εταιρείας, το CMA CGM Kribi, είχε επίσης διέλθει ανεμπόδιστα, οδηγώντας σε εικασίες για πιθανή αξιοποίηση των ιστορικών και πολιτικών σχέσεων του Παρισιού με την Τεχεράνη.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει εκφράσει ανησυχία για την κατάσταση, ζητώντας αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και διατηρώντας ανοιχτό δίαυλο επικοινωνίας με την ιρανική ηγεσία. Η Γαλλία συμμετέχει επίσης σε ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή ασφαλείας. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να συγκροτήσει διεθνή αποστολή προστασίας, όμως η πρωτοβουλία της αντιμετωπίζει επιφυλάξεις από ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, με τη Γαλλία να προκρίνει μια αυτόνομη ευρωπαϊκή προσέγγιση.
Το Ιράν, εν τω μεταξύ, φαίνεται να καθιερώνει νέα «πρωτόκολλα ασφαλούς διέλευσης» για τα πλοία που επιθυμούν να περάσουν από τα Στενά, απαιτώντας λεπτομερή στοιχεία. Αυτή η διαδικασία προκαλεί ανησυχία, καθώς θεωρείται προσπάθεια επιβολής ιρανικού ελέγχου σε μια κομβική ενεργειακή αρτηρία, από την οποία διέρχεται σημαντικό μέρος της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και του διεθνούς εμπορίου LNG.
Η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή. Επιθέσεις συνεχίζονται, ακόμη και εναντίον πλοίων που θεωρητικά προστατεύονται από πολιτικές συμφωνίες, όπως αναφορές κινεζικών μέσων ενημέρωσης για επίθεση σε κινεζικό δεξαμενόπλοιο. Πολλές εταιρείες αποφεύγουν τη διέλευση, με αποτέλεσμα την εκτίναξη των ασφαλίστρων και των ναύλων. Η διέλευση του CMA CGM Saigon θεωρείται χαρακτηριστική εικόνα της νέας εποχής στη διεθνή ναυσιπλοΐα: πλοία που ταξιδεύουν χωρίς σήμα, εν μέσω ηλεκτρονικού πολέμου και υπό την απειλή επιθέσεων, σε μια θαλάσσια οδό ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια οικονομία.
