Το «Made in Israel» κυριαρχεί στην ευρωπαϊκή ασφάλεια – Απευθείας αναθέσεις εκατομμυρίων χωρίς διαγωνισμούς»
Η Ευρώπη στρέφεται στο Ισραήλ για συστήματα κυβερνοασφάλειας και αεράμυνας. Πολλές συμβάσεις ανατίθενται απευθείας χωρίς διαγωνισμούς, ενώ η Ελλάδα εξασφάλισε πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα.
Ισραηλινά συστήματα κυβερνοασφάλειας και αεράμυνας. Η Ευρώπη στρέφεται όλο και περισσότερο στο Ισραήλ για τις υψηλές τεχνολογίες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θωρακίζει την ασφάλειά της με ισραηλινή τεχνολογία, παρότι το Ισραήλ έχει χρησιμοποιήσει τα ίδια συστήματα στο πεδίο της Παλαιστίνης. Το POLITICO αποκαλύπτει πως οι Βρυξέλλες χάνουν τον συντονισμό τους, ενώ τα κράτη-μέλη σπεύδουν να υπογράψουν διμερείς συμφωνίες. Στα τέλη Αυγούστου, αντιπροσωπεία Ελλήνων στρατιωτικών με επικεφαλής τον Υποστράτηγο Ιωάννη Μπούρα ταξίδεψε στο Τελ Αβίβ. Εκεί υπέγραψε μία από τις μεγαλύτερες αμυντικές συμφωνίες στην ιστορία των δύο χωρών. Η συμφωνία φέρει την ονομασία «Ασπίδα του Αχιλλέα» και αγγίζει τα 3 δισεκατομμύρια ευρώ. Θα εξοπλίσει την Ελλάδα με ισραηλινά συστήματα προστασίας έναντι πυραύλων, αεροσκαφών και drones. Το δημοσίευμα τονίζει πως η συμφωνία αποτελεί το πιο πρόσφατο κεφάλαιο μιας διαρκώς εντεινόμενης σχέσης ανάμεσα σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τον ισραηλινό αμυντικό τομέα.
σχετικά άρθρα
Γιατί τα κράτη-μέλη επιλέγουν το Ισραήλ
Η ΕΕ εντείνει τον αμυντικό εξοπλισμό της και βασίζεται κατά κύριο λόγο στις Ηνωμένες Πολιτείες για όπλα, άρματα μάχης και αεροσκάφη. Για τις «υψηλές τεχνολογίες» των μη ορατών συστημάτων, ωστόσο, τα κράτη-μέλη στρέφονται όλο και περισσότερο στο Ισραήλ. Οι διπλωματικές εντάσεις ανάμεσα στην Ευρώπη και την κυβέρνηση Νετανιάχου, λόγω των συγκρούσεων σε Γάζα και Λίβανο, δεν ανέκοψαν αυτή την πορεία. «Κοιτάζοντας τις σχέσεις μας με την ΕΕ αυτή τη στιγμή, ναι, υπάρχουν προκλήσεις», παραδέχτηκε ο Avi Nir-Feldklein, πρέσβης του Ισραήλ στο μπλοκ. «Αλλά όταν κοιτάζει κανείς τι συμβαίνει σε διμερές επίπεδο με τα κράτη-μέλη, η εποικοδομητική, πρακτική συνεργασία είναι έντονη και ανθίζει».
Το συγκριτικό πλεονέκτημα του Ισραήλ
Το συγκριτικό πλεονέκτημα του Ισραήλ πηγάζει από τη δομή των κορυφαίων αμυντικών εταιρειών του. Οι Israel Aerospace Industries, Rafael Advanced Defense Systems και Elbit Systems είτε ανήκουν στο κράτος είτε διατηρούν βαθείς δεσμούς με το αμυντικό κατεστημένο. Ανώτερες στρατιωτικές προσωπικότητες ενσωματώνονται στις δομές τους. «Το Ισραήλ είναι εξαιρετικό παράδειγμα του πώς οι αμυντικές και ιδιωτικές εταιρείες είναι τόσο καλά δικτυωμένες μεταξύ τους», δήλωσε στο POLITICO ο Kaupo Rosin, επικεφαλής της υπηρεσίας εξωτερικών πληροφοριών της Εσθονίας. «Και αυτό τις κάνει εξαιρετικά ικανές». Ο ευρύτερος τομέας ασφάλειας του Ισραήλ έχει εξελιχθεί σε πόλο έλξης επενδύσεων. Σύμφωνα με την Έκθεση Υψηλής Τεχνολογίας 2025 της Αρχής Καινοτομίας του Ισραήλ, οι ισραηλινές εταιρείες προσελκύουν σχεδόν το ένα τέταρτο των παγκόσμιων επενδύσεων στον κυβερνοχώρο.
Συμβάσεις χωρίς διαγωνισμούς
Πολλές συμβάσεις δεν δημοσιοποιούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας, ενώ ορισμένες ισραηλινές εταιρείες δραστηριοποιούνται μέσω ευρωπαϊκών θυγατρικών. Δεκάδες καταχωρίσεις στην ευρωπαϊκή βάση διαγωνισμών δείχνουν ότι ισραηλινές εταιρείες αναδεικνύονται σε βασικούς προμηθευτές στρατιωτικών επικοινωνιών, επιτήρησης και ηλεκτρονικού πολέμου. Πολλές δημόσιες συμβάσεις, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής συμφωνίας των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, ανατέθηκαν απευθείας σε ισραηλινές εταιρείες, χωρίς ανοιχτό διαγωνισμό. Οι ευρωπαϊκοί κανόνες προμηθειών θεωρούν τον ανταγωνισμό ως κανόνα, ακόμη και στον τομέα άμυνας και ασφάλειας. Απευθείας αναθέσεις επιτρέπονται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως τεχνική αποκλειστικότητα ή ορισμένα θέματα εθνικής ασφάλειας υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις.
Παραδείγματα από την Ευρώπη
Η Ολλανδία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το 2025, το τμήμα C4I and Cyber της Elbit Systems απέσπασε σύμβαση 25 εκατομμυρίων ευρώ για την προμήθεια συστημάτων διαχείρισης πεδίου μάχης στο ολλανδικό Υπουργείο Άμυνας. Επρόκειτο για απευθείας ανάθεση χωρίς διαγωνισμό. Το 2024, το ισπανικό Υπουργείο Άμυνας ανέθεσε στη Rafael Advanced Defense Systems σύμβαση 1,17 εκατομμυρίων ευρώ χωρίς ανοιχτό διαγωνισμό, επικαλούμενο ότι η ισραηλινή εταιρεία ήταν ο μοναδικός ικανός προμηθευτής. Άλλες απευθείας συμφωνίες περιλαμβάνουν σύμβαση της Elbit Systems Deutschland ύψους 6,5 εκατομμυρίων ευρώ με το Υπουργείο Άμυνας της Δανίας τον Σεπτέμβριο του 2025.
Διαιρεμένη η Ευρώπη
Πολλοί προειδοποιούν ότι η Ευρώπη ενδέχεται να δημιουργεί μια νέα εξάρτηση τη στιγμή που διακηρύσσει μεγαλύτερη αυτονομία. «Εάν ο στόχος είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αυτονομίας και κυριαρχίας, δεν μπορείτε να αντικαταστήσετε ένα είδος εξάρτησης με ένα άλλο», δήλωσε η Li Andersson, αριστερή Φινλανδή ευρωβουλευτής. Η Γαλλία έχει επανειλημμένα περιορίσει τη συμμετοχή της ισραηλινής κυβερνήσης σε μεγάλες εκθέσεις όπλων, ενώ η φινλανδική κυβέρνηση επικρίθηκε τον Μάιο επειδή συνδιοργάνωσε σεμινάριο αμυντικής τεχνολογίας με το ισραηλινό Υπουργείο Άμυνας. Τον Ιανουάριο, Γερμανία και Ισραήλ υπέγραψαν μνημόνιο για την ανάπτυξη κυβερνο-θόλου σε γερμανικό έδαφος. Έναν μήνα αργότερα, Ισραήλ, Ελλάδα και Κύπρος εγκαινίασαν Κέντρο Θαλάσσιας Κυβερνοασφάλειας στη Λευκωσία. Η Ιταλία επισημοποίησε την προτεραιότητα που δίνει στην ισραηλινή τεχνολογία, καθώς το 2024 η εθνική υπηρεσία κυβερνοχώρου εισήγαγε κίνητρο προμηθειών που αντιμετωπίζει το ισραηλινό λογισμικό ισότιμα με τα προϊόντα από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ.
Η ελληνική προσπάθεια για ανεξαρτησία
Η Ελλάδα επιχείρησε να διασφαλίσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία. Στη συμφωνία «Αχίλλειος Ασπίδα», ο ελληνικός στρατός επέμεινε στο να έχει πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα του συστήματος, ώστε να μπορεί να το συντηρεί και να το αναβαθμίζει αυτόνομα. «Το να γίνουμε όμηροι, ακόμα και της πιο φιλικής ξένης χώρας ή συμμάχου, είναι απολύτως αδύνατο», δήλωσε τον Ιούλιο ο Έλληνας Υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας. Ο Niclas Herbst, Γερμανός κεντροδεξιός νομοθέτης, υποστήριξε ότι το Ισραήλ προσφέρει αυτό που λείπει από την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία. «Είναι προς όφελος της Ευρώπης να διατηρεί σταθερή και αξιόπιστη σχέση με το Ισραήλ ως προς αυτό», είπε.
