Η Άγκυρα επιμένει στα δύο κράτη, αλλά ο ΟΗΕ δεν αλλάζει γραμμή στο Κυπριακό
Η συνάντηση Φιντάν με την απεσταλμένη του ΟΗΕ ανέδειξε ξανά το τουρκικό αφήγημα, χωρίς καμία μεταβολή στο διεθνές πλαίσιο λύσης.
Η συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, με την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την Κύπρο, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επανέφερε στο προσκήνιο τη γνωστή τουρκική θέση περί λύσης δύο κρατών. Ωστόσο, παρά τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις της Άγκυρας, το διεθνές πλαίσιο για το Κυπριακό παραμένει αμετάβλητο.
Ο Φιντάν υποστήριξε ότι η «πιο ρεαλιστική λύση» βρίσκεται στη συνύπαρξη δύο κρατών στο νησί. Παράλληλα, επανέλαβε ότι οποιαδήποτε διαδικασία δεν αναγνωρίζει την «κυρίαρχη ισότητα» και το «ισότιμο διεθνές καθεστώς» των Τουρκοκυπρίων δεν μπορεί να οδηγήσει σε αποτέλεσμα.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη θέση απέχει σημαντικά από τις αποφάσεις των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση όλων των προσπαθειών επίλυσης του Κυπριακού.
Η Τουρκία επιχειρεί να αλλάξει το πλαίσιο της συζήτησης
Η ουσία της τουρκικής στρατηγικής δεν βρίσκεται στις δηλώσεις αυτές καθαυτές. Η Άγκυρα διατυπώνει την ίδια θέση εδώ και χρόνια. Η πραγματική στόχευση αφορά τη σταδιακή μετατόπιση της διεθνούς συζήτησης από τη διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία προς ένα μοντέλο δύο κρατών.
Με άλλα λόγια, η Τουρκία προσπαθεί να μετατρέψει τη δική της θέση σε «νέα πραγματικότητα», ενώ το διεθνές πλαίσιο δεν έχει αλλάξει ούτε κατά μία λέξη.
Η τουρκική πλευρά γνωρίζει ότι η διεθνής αναγνώριση του ψευδοκράτους παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Για αυτόν τον λόγο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έννοια της «κυρίαρχης ισότητας», επιδιώκοντας να δημιουργήσει νέα πολιτικά δεδομένα πριν ακόμη τεθεί ζήτημα επίσημης αναγνώρισης.
Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ παραμένουν σε ισχύ
Παρά τις τουρκικές πιέσεις, τα ψηφίσματα 541 και 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας εξακολουθούν να αποτελούν τον πυρήνα της διεθνούς νομιμότητας στο Κυπριακό.
Το ψήφισμα 541 του 1983 χαρακτήρισε νομικά άκυρη την ανακήρυξη του ψευδοκράτους. Στη συνέχεια, το ψήφισμα 550 κάλεσε όλα τα κράτη να μην προχωρήσουν σε οποιαδήποτε μορφή αναγνώρισης.
Παράλληλα, ο ΟΗΕ συνεχίζει να υποστηρίζει λύση διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας με μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και μία ιθαγένεια.
Επομένως, οι θέσεις που παρουσίασε ο Φιντάν δεν αποτελούν μέρος του επίσημου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών.
Γιατί το αδιέξοδο παραμένει
Η νέα κινητικότητα του ΟΗΕ αποσκοπεί κυρίως στη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας. Ωστόσο, η απόσταση ανάμεσα στις δύο πλευρές παραμένει μεγάλη.
Η Άγκυρα ζητά πρώτα αποδοχή της κυρίαρχης ισότητας και στη συνέχεια διαπραγμάτευση. Αντίθετα, η Λευκωσία επιμένει ότι οποιαδήποτε συζήτηση οφείλει να κινηθεί εντός των αποφάσεων του ΟΗΕ.
Για αυτόν τον λόγο, παρά τις συναντήσεις και τις διπλωματικές πρωτοβουλίες, δεν προκύπτει μέχρι στιγμής καμία ένδειξη ουσιαστικής σύγκλισης.
Η επόμενη δοκιμασία για τον ΟΗΕ
Η συνάντηση Φιντάν – Ολγκίν επιβεβαιώνει ότι η Τουρκία συνεχίζει να προωθεί το αφήγημα των δύο κρατών. Την ίδια στιγμή, όμως, ο ΟΗΕ και η διεθνής κοινότητα εξακολουθούν να αναγνωρίζουν ως μοναδη βάση διαπραγμάτευσης το υφιστάμενο πλαίσιο των ψηφισμάτων τους.
Επομένως, το βασικό ερώτημα δεν αφορά τις δηλώσεις της Άγκυρας. Αφορά το κατά πόσο ο ΟΗΕ μπορεί να διατηρήσει ζωντανή μια διαδικασία στην οποία οι δύο πλευρές ξεκινούν από εντελώς διαφορετικές αφετηρίες.

