Οι πολίτες της Ιταλίας καλούνται αυτό το Σαββατοκύριακο στις κάλπες για να αποφασίσουν για το μέλλον του δικαστικού τους συστήματος, σε ένα δημοψήφισμα που εξελίσσεται σε κομβικό πολιτικό γεγονός για την κυβέρνηση και την προσωπική πορεία της πρωθυπουργού, Τζόρτζια Μελόνι.
σχετικά άρθρα
Αν και το διακύβευμα αφορά σύνθετες και τεχνικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης, ένα αίτημα που η δεξιά πτέρυγα, στην οποία ανήκει και η Μελόνι, προωθεί επί δεκαετίες κατηγορώντας τους δικαστές για πολιτικές παρεμβάσεις και αριστερή προκατάληψη, η ψηφοφορία εκλαμβάνεται ευρέως ως μια ευρύτερη ψήφος εμπιστοσύνης προς την πρωθυπουργό και την κυβέρνησή της. Μια νίκη θα εδραιώσει την εξουσία της Μελόνι ενόψει των γενικών εκλογών που αναμένονται την επόμενη χρονιά, ενώ μια ήττα θα ενθαρρύνει την αντιπολίτευση.
Οι κάλπες θα είναι ανοιχτές την Κυριακή και τη Δευτέρα, με τα exit polls να αναμένονται τη Δευτέρα το απόγευμα και τα επίσημα αποτελέσματα αργότερα την ίδια ημέρα. Η ιταλική νομοθεσία απαγορεύει τη δημοσίευση δημοσκοπήσεων δύο εβδομάδες πριν την ψηφοφορία. Ωστόσο, τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, που δημοσιεύτηκαν στις 7 Μαρτίου, έδειχναν μια «αυξανόμενη τάση» προς την εκστρατεία του «όχι». Η έκβαση παραμένει αμφίρροπη, με τη συμμετοχή των ψηφοφόρων να θεωρείται καθοριστική: χαμηλότερη προσέλευση ευνοεί την αντιπολίτευση, ενώ υψηλότερη ενισχύει τις πιθανότητες της Μελόνι. Παράγοντες όπως οι αυξημένοι λογαριασμοί ενέργειας και οι ανησυχίες για τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή ενδέχεται επίσης να επηρεάσουν την ψήφο.
Οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις στοχεύουν στον διαχωρισμό των σταδιοδρομιών των δικαστών και των εισαγγελέων, οι οποίοι σήμερα μοιράζονται κοινές εισαγωγικές εξετάσεις και προγράμματα κατάρτισης. Προβλέπεται η δημιουργία ενός δεύτερου κυβερνητικού οργάνου για τους εισαγγελείς, επιπλέον του υφιστάμενου για θέματα προσωπικού, καθώς και ενός ανώτερου δικαστηρίου αρμόδιου για πειθαρχικά ζητήματα. Η πλειονότητα των μελών αυτών των οργάνων θα επιλέγεται μέσω κλήρωσης.
Το ιταλικό δικαστικό σύστημα βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο πολιτικών αντιπαραθέσεων. Η κυβέρνηση της Μελόνι υποστηρίζει ότι η μεταρρύθμιση είναι αναγκαία για την αντιμετώπιση ενός υπερπολιτικοποιημένου και μη υπόλογου δικαστικού σώματος. Αντίθετα, η εκστρατεία του «όχι», με επικεφαλής την αντιπολίτευση, θεωρεί τις αλλαγές ως μια αυταρχική κίνηση που αποσκοπεί στον περιορισμό της ανεξαρτησίας των δικαστών.
Ιστορικά, μετά το σκάνδαλο διαφθοράς «Mani Pulite» τη δεκαετία του 1990, οι εισαγγελείς αναδείχθηκαν σε ήρωες, αποκτώντας ηθικό κύρος. Αυτό δημιούργησε ένα διαρκές αίσθημα αδικίας στη δεξιά πτέρυγα, η οποία θεωρεί ότι το δικαστικό σώμα έχει μετατραπεί σε πολιτική δύναμη. Ακόμη και ο αριστερός Μάσιμο Ντ’ Αλέμα είχε προτείνει παρόμοιο διαχωρισμό σταδιοδρομιών το 1997. Ωστόσο, η άνοδος του Σίλβιο Μπερλουσκόνι άλλαξε τα δεδομένα, καθώς ο ίδιος υιοθέτησε μια εχθρική στάση απέναντι στη δικαιοσύνη, κατηγορώντας τους δικαστές για πολιτικά κίνητρα και προσωπική εκδίκηση. Ο Μπερλουσκόνι είχε επιχειρήσει και το 2002 μια παρόμοια συνταγματική τροποποίηση με αυτήν της Μελόνι, αναγκάστηκε όμως σε υποχώρηση μετά από έντονες αντιδράσεις.
Σε περίπτωση νίκης, η Τζόρτζια Μελόνι θα γιορτάσει τη μεταρρύθμιση, ενισχύοντας τη θέση της ενόψει των εκλογών. Θα μπορούσε μάλιστα να εκμεταλλευτεί τη δυναμική για να προκαλέσει πρόωρες εκλογές, αν και η ίδια έχει δηλώσει δημόσια ότι επιθυμεί να εξαντλήσει την πλήρη θητεία της.
Αντιθέτως, σε περίπτωση ήττας, παρά τις δηλώσεις της Μελόνι ότι δεν θα παραιτηθεί (θέλοντας να αποφύγει το λάθος του Ματέο Ρέντσι, ο οποίος παραιτήθηκε μετά την ήττα του σε παρόμοιο δημοψήφισμα το 2016), το αποτέλεσμα θα αποτελέσει το πρώτο σοβαρό πλήγμα στην πολιτική της θωράκιση. Αυτό θα προσφέρει μια σημαντική νίκη στην αντιπολίτευση, καθιστώντας τον δρόμο της Μελόνι πιο ανώμαλο ενόψει των επόμενων γενικών εκλογών.
