ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώνουν στρατιωτικές ενέργειες στον Κόλπο
Το εύθραυστο πρωτόκολλο συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν κατέρρευσε, οδηγώντας σε νέα κλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο. Αμερικανικές δυνάμες εξαπέλυσαν επιθέσεις σε ιρανικά λιμάνια. Συγκεκριμένα, συστήματα αεράμυνας αναχαίτισαν «εχθρικούς στόχους» κοντά στο Μπαντάρ Αμπάς, ενώ εκρήξεις αναφέρθηκαν στο Κονάρακ και το Τσαμπαχάρ. Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι τα πλήγματα αποσκοπούν στην υποβάθμιση της ικανότητας του Ιράν να απειλεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Οι αμοιβαίες στρατιωτικές ενέργειες, οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, η ενεργοποίηση αμερικανικών βάσεων στην περιοχή και η μετατροφή των Στενών του Ορμούζ σε πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό σκηνικό με δυνητικές συνέπειες πέραν των ορίων της περιοχής.
σχετικά άρθρα
Η νέα κλιμάκωση εκδηλώθηκε με δηλώσεις του προέδρου Τραμπ από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όπου προανήγγειλε νέα πλήγματα κατά του Ιράν και διευκρίνισε ότι το μνημόνιο που είχε οδηγήσει σε προσωρινή κατάπαυση του πυρός «έχει τερματιστεί», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο οριστικής εγκατάλειψης κάθε διαπραγματευτικής διαδικασίας. Προηγουμένως, η Ουάσιγκτον είχε πραγματοποιήσει εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές εναντίον περισσότερων από 80 στρατιωτικών στόχων στο Ιράν. Σύμφωνα με την CENTCOM, επλήγησαν συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, παράκτιες εγκαταστάσεις ραντάρ, κέντρα διοίκησης, θέσεις εκτόξευσης πυραύλων κατά πλοίων, καθώς και δεκάδες ταχύπλοα των Φρουρών της Επανάστασης στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ. Παράλληλα, οι ΗΠΑ επανέφεραν τις κυρώσεις στο ιρανικό πετρέλαιο, ανακαλώντας την άδεια εξαγωγών υδρογονανθράκων.
Η απάντηση του Ιράν ήταν άμεση. Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν συνδυασμένη επιχείρηση με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πλήττοντας συνολικά 85 αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν. Η Τεχεράνη υποστήριξε ότι οι επιθέσεις αποτελούν νόμιμα αντίποινα για την παραβίαση του πρωτοκόλλου συμφωνίας από τις ΗΠΑ, ενώ προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε χώρα επιτρέψει τη χρήση του εδάφους ή των στρατιωτικών της εγκαταστάσεων για επιθέσεις εναντίον του Ιράν θα θεωρείται «νόμιμος στόχος». Ο Ρούτε δήλωσε στους δημοσιογράφους στην Άγκυρα ότι είναι «εντελώς κρίσιμης σημασίας οι ΗΠΑ να αντιδράσουν σθεναρά», καθώς το Ιράν παραβίασε την κατάπαυση του πυρός.
Οι επιθέσεις έχουν καταστήσει τα Στενά του Ορμούζ το πλέον επικίνδυνο θαλάσσιο πέρασμα παγκοσμίως. Τουλάχιστον τέσσερα δεξαμενόπλοια μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου άλλαξαν πορεία, αποφεύγοντας τη διέλευση από αυτή τη ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδό, μέσω της οποίας διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ο Διεθνής Οργανισμός Ναυτιλίας (IMO) εκτιμά ότι περίπου 6.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι στον Περσικό Κόλπο, αδυνατώντας να αποχωρήσουν με ασφάλεια, και απηύθυνε έκκληση στις ναυτιλιακές εταιρείες να αποφεύγουν προσωρινά τη διέλευση από την περιοχή. Η ανησυχία επεκτείνεται και στις αερομεταφορές, με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA) να συνιστά στις αεροπορικές εταιρείες να αποφεύγουν πλήρως τον εναέριο χώρο του Ιράν και του Ιράκ έως τα τέλη Αυγούστου, λόγω αυξημένου κινδύνου νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Στο διπλωματικό πεδίο, διεθνείς πρωτοβουλίες προσπαθούν να αποτρέψουν μια γενικευμένη ανάφλεξη. Η ύπατη εκπρόσωπος εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας, χαρακτήρισε τις επιθέσεις του Ιράν σε Μπαχρέιν και Κουβέιτ απαράδεκτες, τονίζοντας ότι οι νέες συγκρούσεις δυσχεραίνουν τις προσπάθειες ειρηνικής διευθέτησης. Εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση απηύθυναν επίσης το Κατάρ και η Κίνα, με το Πεκίνο να υπογραμμίζει ότι η επανάληψη των εχθροπραξιών δεν εξυπηρετεί κανένα μέρος και ότι μόνο η διπλωματία μπορεί να αποτρέψει μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση.
Οι εξελίξεις προκάλεσαν άμευσους κραδασμούς στις διεθνείς αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν άνω του 6%, οι ευρωπαϊκές χρηματιστηριακές αγορές κατέγραψαν σημαντικές απώλειες και οι επενδυτές στράφηκαν σε ασφαλή καταφύγια, αντικατοπτρίζοντας τον φόβο ότι μια παρατεταμένη κρίση στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στην παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία και την οικονομική σταθερότητα.
