Η ένταση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αναδιαμορφώνει τη ναυλαγορά

Αναλυτές εκτιμούν ότι αμφότερες οι πλευρές αποφεύγουν ενέργειες που θα προκαλούσαν πλήρη διακοπή των εξαγωγών πετρελαίου, δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα επέφερε σοβαρή αναταραχή στις διεθνείς αγορές ενέργειας και κατακόρυφη αύξηση των τιμών του. Οι πρώτες 103 ημέρες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη επιφέρει αισθητές μεταβολές στον χάρτη των πετρελαϊκών μεταφορών και στην αγορά των δεξαμενοπλοίων.

σχετικά άρθρα

Στα Στενά του Ορμούζ αυξάνεται η ροή πετρελαίου ημερησίως

Ο πρέσβης του Ιράν δηλώνει ότι δεν θα διαπραγματευτεί υπό απειλές

Ο Τραμπ αποκάλυψε μυστική επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ

Σύμφωνα με ανάλυση της Signal Ocean, το σαουδαραβικό λιμάνι του Γιανμπού (Yanbu) στην Ερυθρά Θάλασσα διαχειρίζεται πλέον μεγαλύτερους όγκους αργού πετρελαίου. Παράλληλα, η Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα καταγράφει τη μεγαλύτερη spot δραστηριότητα, ενώ η Ras Tanura, που παραδοσιακά αποτελούσε βασικό κόμβο των σαουδαραβικών εξαγωγών, εμφανίζει μειωμένη παρουσία στην ανοιχτή αγορά. Αυτή η εξέλιξη αποδίδεται στην προσπάθεια των πετρελαϊκών εταιρειών να περιορίσουν την έκθεση των δεξαμενοπλοίων στους κινδύνους που ελλοχεύουν λόγω της έντασης στα Στενά του Ορμούζ.

Στη μετατόπιση αυτή καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο αγωγός East-West Pipeline. Μέσω αυτού, η Σαουδική Αραβία μεταφέρει αργό πετρέλαιο από τα κοιτάσματα της ανατολικής ακτής προς το Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, επιτρέποντας την εξαγωγή σημαντικών ποσοτήτων χωρίς τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία βρίσκονται στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης ΗΠΑ – Ιράν. Ο αγωγός, με μεταφορική ικανότητα έως 7 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, αποτελεί βασικό εργαλείο της Saudi Aramco για τη διατήρηση των εξαγωγών σε περιόδους αστάθειας. Παράλληλα, η Φουτζέιρα ενισχύει τη θέση της ως κόμβος της ναυλαγοράς δεξαμενοπλοίων, προσφέροντας αυξημένη ασφάλεια και ευελιξία στις συναλλαγές. Αντίθετα, η μειωμένη δραστηριότητα της Ras Tanura αντικατοπτρίζει τη στροφή της αγοράς προς εναλλακτικές θαλάσσιες διαδρομές και λιμένες.

Οι αναλυτές της Signal Ocean υπογραμμίζουν ότι, παρά τη συνεχιζόμενη σύγκρουση, οι πετρελαϊκές ροές από τη Μέση Ανατολή δεν έχουν διακοπεί, αλλά έχουν αναδιαρθρωθεί με στόχο τη διασφάλιση της συνέχειας των εξαγωγών και τη μείωση των γεωπολιτικών κινδύνων για ναυλωτές και πλοιοκτήτες. Η εν λόγω ανάλυση, η οποία βασίζεται σε 354 καταγεγραμμένες ναυλώσεις την άνοιξη του 2026, καταδεικνύει την αυξανόμενη σημασία του Γιανμπού. Παρότι στον Αραβικό Κόλπο καταγράφηκαν περισσότερες ναυλώσεις (198 έναντι 156 στο Γιανμπού), ο όγκος των φορτίων ήταν μικρότερος, φτάνοντας τα 26,6 εκατομμύρια βαρέλια έναντι 29,1 εκατομμυρίων στο Γιανμπού. Η διαφορά αυτή εξηγείται από τη χρήση περισσότερων πλοίων τύπου VLCC (Very Large Crude Carriers) από το Γιανμπού. Συγκεκριμένα, στο λεγόμενο dirty book καταγράφηκαν 77 ναυλώσεις VLCC από το Γιανμπού έναντι 57 στον Αραβικό Κόλπο, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του σαουδαραβικού λιμανιού ως κύριας αρτηρίας για την εξαγωγή μεγάλων ποσοτήτων αργού. Αντιθέτως, ο Αραβικός Κόλπος διατηρεί ένα πιο διαφοροποιημένο προφίλ, με αυξημένη διακίνηση διυλισμένων προϊόντων και νάφθας. Καταγράφηκαν 97 ναυλώσεις φορτίων clean products έναντι 48 στο Γιανμπού, υπογραμμίζοντας τον ρόλο λιμένων όπως το Sohar, το Duqm και το Ruwais. Η Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναδεικνύεται πλέον ως το κυρίαρχο κέντρο της spot αγοράς δεξαμενοπλοίων, με 76 ναυλώσεις, ξεπερνώντας το Sohar (32), το Duqm (29) και το Mina Al Fahal (21). Ταυτόχρονα, η Ras Tanura εμφανίζεται σχεδόν απούσα από την ανοιχτή αγορά.

Αυξανόμενη πίεση δέχονται οι ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου από το Kharg Island, τον κύριο εξαγωγικό κόμβο της χώρας. Με την εντατικοποίηση των αμερικανικών κυρώσεων, δεκάδες δεξαμενόπλοια παραμένουν αγκυροβολημένα στην περιοχή έχοντας απενεργοποιήσει τα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης (AIS). Σύμφωνα με στοιχεία της Windward, περίπου 20 πλοία, συμπεριλαμβανομένων υπερδεξαμενόπλοιων τύπου VLCC, βρίσκονται σε κατάσταση αναμονής, υποδηλώνοντας ότι σημαντικές ποσότητες αργού πετρελαίου παραμένουν δεσμευμένες. Το Kharg Island αποτελεί τον σημαντικότερο πετρελαϊκό τερματικό σταθμό του Ιράν και ένα κρίσιμο γεωστρατηγικό σημείο στην αντιπαράθεση που ξέσπασε στα τέλη Φεβρουαρίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ισραήλ και Τεχεράνης. Από τις εγκαταστάσεις του διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών, οι οποίες συνιστούν βασική πηγή εσόδων για την οικονομία της χώρας. Οποιαδήποτε επίθεση στις υποδομές του νησιού ή χερσαία επιχείρηση θα μπορούσε να περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα του Ιράν να εξάγει πετρέλαιο, προκαλώντας νέα αναταραχή στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Αναλυτές προειδοποιούν ότι μια τέτοια εξέλιξη θα συνιστούσε σοβαρή κλιμάκωση, με πιθανές επιπτώσεις και στην περιφερειακή ασφάλεια. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι τα αμερικανικά πλήγματα στα μέσα Μαρτίου είχαν ως στόχο την καταστροφή ιρανικών στρατιωτικών υποδομών στο Kharg, διευκρινίζοντας ότι οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις δεν αποτέλεσαν στόχο. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη πίεση στις ιρανικές εξαγωγές διατηρεί το νησί στο επίκεντρο των εξελίξεων.

Την ίδια ώρα, η Ινδία αντέδρασε έντονα στη στοχοποίηση τριών δεξαμενοπλοίων με ινδικά πληρώματα από αμερικανικές δυνάμεις στον Κόλπο του Ομάν. Τα περιστατικά εντάσσονται στο πλαίσιο των επιχειρήσεων αποκλεισμού των ιρανικών εξαγωγών. Σύμφωνα με το ινδικό υπουργείο Εξωτερικών, τα πλοία Marivex, Settebello και Jalveer επλήγησαν, καθώς θεωρήθηκε ότι συμμετείχαν στη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι ο στόχος των επιχειρήσεων ήταν η διακοπή των θαλάσσιων δικτύων που, κατά την Ουάσιγκτον, ενισχύουν τις ιρανικές εξαγωγές, και όχι τα πληρώματα ή η Ινδία. Ωστόσο, το σοβαρότερο περιστατικό σημειώθηκε με το Settebello, όπου τρεις Ινδοί ναυτικοί έχασαν τη ζωή τους έπειτα από αμερικανικό πλήγμα ανοικτά του Ομάν. Αυτά αποτελούν τα πρώτα επιβεβαιωμένα θύματα από την έναρξη των επιχειρήσεων αποκλεισμού που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ από τον Απρίλιο. Η κυβέρνηση του Νέου Δελχί ζήτησε τον άμεσο τερματισμό των επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων και την αναζήτηση διπλωματικής λύσης για την αποκλιμάκωση της κρίσης.