Η Ευρώπη βλέπει το Ιράν να ανοίγει ξανά – αλλά ποιος θα πάρει το πρώτο μερίδιο της αγοράς;
Οι δηλώσεις Τραμπ για τα αποδεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια αποκαλύπτουν μια ευρύτερη μάχη επιρροής. Η επόμενη ημέρα της συμφωνίας δεν αφορά μόνο την ειρήνη, αλλά και τον έλεγχο μιας αγοράς σχεδόν 90 εκατομμυρίων κατοίκων.
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν ανοίγει συζήτηση για το ποιος θα επωφεληθεί από την οικονομική επανεκκίνηση της Τεχεράνης.
Η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για αποκλιμάκωση της κρίσης και επανέναρξη των διαπραγματεύσεων δεν αλλάζει μόνο το γεωπολιτικό τοπίο της Μέσης Ανατολής. Δημιουργεί επίσης μια νέα οικονομική πραγματικότητα, την οποία η Ευρώπη παρακολουθεί με αυξανόμενο ενδιαφέρον.
σχετικά άρθρα
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι τα ιρανικά κεφάλαια που πρόκειται να αποδεσμευτούν θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά για αγορές αμερικανικών προϊόντων, όπως καλαμπόκι, σιτάρι, σόγια και ιατρικές προμήθειες. Παράλληλα, υποστήριξε ότι τα κεφάλαια θα παραμείνουν υπό αμερικανικό έλεγχο μέσω ειδικού μηχανισμού μεσεγγύησης.
Η τοποθέτηση αυτή αποκαλύπτει ότι η επόμενη φάση της συμφωνίας δεν αφορά μόνο την ασφάλεια ή το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Αφορά και το ποιος θα αποκτήσει προνομιακή πρόσβαση στην οικονομική ανάκαμψη της χώρας.
Η αγορά των 90 εκατομμυρίων κατοίκων επιστρέφει στο προσκήνιο
Το Ιράν παραμένει μία από τις μεγαλύτερες αγορές της Μέσης Ανατολής. Παρά τα χρόνια κυρώσεων, διαθέτει ισχυρή βιομηχανική βάση, μεγάλες ενεργειακές δυνατότητες και σημαντικές ανάγκες σε υποδομές, μεταφορές, τεχνολογία και καταναλωτικά αγαθά.
Η προοπτική σταδιακής επιστροφής του Ιράν στη διεθνή οικονομία προκαλεί ήδη ενδιαφέρον σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις.
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες γνωρίζουν ότι μια ενδεχόμενη οικονομική ομαλοποίηση μπορεί να δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για εξαγωγές, επενδύσεις και ενεργειακές συνεργασίες. Ωστόσο, οι δηλώσεις Τραμπ δημιουργούν ερωτήματα για το αν η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποκτήσει προβάδισμα στη μεταπολεμική οικονομική φάση.
Η Ευρώπη βλέπει μια νέα γεωοικονομική μάχη
Για τις Βρυξέλλες, η υπόθεση ξεπερνά το διμερές επίπεδο ΗΠΑ-Ιράν.
Η Γερμανία διατηρεί παραδοσιακό ενδιαφέρον για τη βιομηχανική αγορά του Ιράν. Η Γαλλία ενδιαφέρεται για έργα ενέργειας, μεταφορών και αεροναυπηγικής, ενώ η Ιταλία διαθέτει μακρά ιστορία εμπορικών σχέσεων με την Τεχεράνη.
Εάν η οικονομική επανεκκίνηση πραγματοποιηθεί μέσω μηχανισμών που ελέγχονται αποκλειστικά από τις ΗΠΑ, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν σε μειονεκτική θέση κατά το πρώτο και πιο κρίσιμο στάδιο της επανόδου του Ιράν στις διεθνείς αγορές.
Γι’ αυτό και αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν τη συμφωνία όχι μόνο ως διπλωματική εξέλιξη, αλλά και ως ζήτημα οικονομικής επιρροής.
Ενέργεια και Ορμούζ παραμένουν στο επίκεντρο
Η Ευρώπη έχει έναν ακόμη λόγο να παρακολουθεί τις εξελίξεις.
Το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ μειώνει τις πιέσεις στις αγορές ενέργειας και περιορίζει τους φόβους για νέα άνοδο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η ασφαλής λειτουργία της θαλάσσιας οδού θεωρείται κρίσιμη για την ευρωπαϊκή οικονομία, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η Ένωση συνεχίζει να αναζητά εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού μετά τη ρήξη με τη Ρωσία.
Η σταθερότητα στον Περσικό Κόλπο συνδέεται πλέον άμεσα με την ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Η ελληνική διάσταση αφορά κυρίως τη ναυτιλία και το εμπόριο.
Η επαναφορά της κυκλοφορίας στο Ορμούζ μειώνει το γεωπολιτικό ρίσκο για τα δεξαμενόπλοια και τα εμπορικά πλοία που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Παράλληλα, η σταθεροποίηση των ενεργειακών ροών συμβάλλει στη συγκράτηση του κόστους μεταφορών και καυσίμων.
Εάν το Ιράν επανενταχθεί σταδιακά στην παγκόσμια οικονομία, νέες ευκαιρίες μπορεί να προκύψουν τόσο για τη ναυτιλία όσο και για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που επιδιώκουν πρόσβαση στην αγορά της χώρας.
Η πραγματική δοκιμασία αρχίζει τώρα
Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δημιούργησε ένα πρώτο πλαίσιο αποκλιμάκωσης. Ωστόσο, η επόμενη μάχη δεν θα δοθεί μόνο γύρω από τις πυρηνικές επιθεωρήσεις ή τις κυρώσεις.
Θα δοθεί γύρω από την οικονομία.
Η μεγάλη ερώτηση για την Ευρώπη είναι αν το άνοιγμα του Ιράν θα δημιουργήσει μια πραγματικά διεθνή αγορά ή αν η Ουάσιγκτον θα επιχειρήσει να διαμορφώσει τους κανόνες της νέας εποχής με τρόπο που να ευνοεί πρωτίστως τα αμερικανικά συμφέροντα.
