Ερυθρά Θάλασσα: Το κρυφό χαρτί της Τεχεράνης που τινάζει;

σχετικά άρθρα

Η Πύλη των Δακρύων ξαναδικαιώνει το όνομά της: το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ γίνεται το νέο μέτωπο του πολέμου

Ελληνικοί Patriot: Δύο drones σε μια μέρα στη Σαουδική Αραβία

Ελληνικοί Patriot έσωσαν τη Σαουδική: Νέα κλιμάκωση στον Κόλπο

Οι Χούθι υπονομεύουν τη ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα, εργαλειοποιώντας τη γεωγραφική τους θέση. Υποδαυλίζουν την αναστάτωση στις αγορές ενέργειας και στην παγκόσμια Οικονομία, προσφέροντας στον μεγάλο σύμμαχό τους, το εμπόλεμο Ιράν, έναν πρόσθετο μοχλό πίεσης στις ΗΠΑ. Παράλληλα, με θαλάσσιο αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία και πλήγματα σε δεξαμενόπλοια και υποδομές, διακινδυνεύουν γενίκευση του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Από μια περιθωριακή θρησκευτική κίνηση στα βουνά της Υεμένης, που ιδρύθηκε το 1992 από τον ιεροκήρυκα Χουσεΐν αλ Χούθι με στόχο την αναβίωση του ζαϊντισμού (παρακλάδι του σιιτικού Ισλάμ), οι Χούθι εξελίχθηκαν μέσα σε τρεις δεκαετίες σε ισχυρή πολιτοφυλακή. Από το 2014, μέσω ενός καταστροφικού εμφυλίου, αποτελούν κράτος εν κράτει στη χώρα τους και πλέον μια διαρκή περιφερειακή απειλή σε μια από τις σημαντικότερες θαλάσσιες εμπορικές οδούς παγκοσμίως.

Σήμερα, ελέγχουν το βορειοδυτικό, πυκνοκατοικημένο τμήμα της Υεμένης – περίπου το ένα τρίτο της συνολικής έκτασης της πιο φτωχής χώρας του Κόλπου – συμπεριλαμβανομένων της πρωτεύουσας Σαναά και του μεγαλύτερου μέρους της ακτογραμμής στην Ερυθρά Θάλασσα. Υποστηρίζονται από το Ιράν, έχοντας ως πρότυπο τη λιβανέζικη οργάνωση Χεζμπολάχ και αποτελούν μέρος του «Άξονα της Αντίστασης», των περιφερειακών πληρεξουσίων της Τεχεράνης, μια κίνηση με βαθιές Διεθνείς επιπτώσεις.

«Υποστηρικτές του Θεού»

Οι «Υποστηρικτές του Θεού» (όπως μεταφράζεται η επίσημη ονομασία της οργάνωσης, «Ανσάρ Αλλάχ») σύσφιξαν τις σχέσεις με το ιρανικό θεοκρατικό καθεστώς την περίοδο της Αραβικής Άνοιξης το 2011. Τότε, η Υεμένη βυθίστηκε στο χάος και οι Χούθι κατέβηκαν από τα ορεινά τους οχυρά για να καταλάβουν την εξουσία.

Οι δεσμοί τους έγιναν ακόμη πιο ισχυροί μετά τον αιματηρό πόλεμο που εξαπέλυσε εναντίον των σιιτών ανταρτών ο αραβικός Στρατιωτικός Συνασπισμός υπό την ηγεσία του Ριάντ, το 2015. Μετά από χρόνια σκληρών συγκρούσεων, που οδήγησαν σε μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές κρίσεις στη σύγχρονη ιστορία, ο ΟΗΕ μεσολάβησε για μια εύθραυστη εκεχειρία στην Υεμένη το 2022. Ωστόσο, οι συνομιλίες για βιώσιμη ειρηνευτική συμφωνία κατέληξαν σε τέλμα.

Ο εκτροχιασμός

Η επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ τον Οκτώβριο του 2023 και ο πόλεμος στη Γάζα εκτροχίασαν κάθε ειρηνευτική διαδικασία. Οι Χούθι, σε μια επίδειξη δύναμης και στο όνομα των Παλαιστινίων, εξαπέλυσαν πυραύλους και drones κατά του Ισραήλ και παρέλυσαν τη διεθνή ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά Θάλασσα. Σκότωσαν τουλάχιστον εννέα ναυτικούς και βύθισαν τέσσερα εμπορικά πλοία.

Σταμάτησαν αυτές τις επιθέσεις υπό όρους τον Μάιο του 2025, μετά από συμφωνία με την κυβέρνηση Τραμπ και σερί αεροπορικών επιδρομών από Ισραήλ, ΗΠΑ και Βρετανία. Μετά την εκεχειρία στη Γάζα, τον περασμένο Οκτώβριο, το μέτωπο των Χούθι τέθηκε σε ύπνωση. Ο ηγέτης τους, Αμπντούλ Μαλίκ αλ-Χούθι, διατράνωνε λίγες ημέρες μετά την έναρξη της αμερικανοϊσραηλινής επέμβασης στο Ιράν, στα τέλη Φεβρουαρίου: «Το δάχτυλό μας είναι στη σκανδάλη». Όμως, οι σιίτες αντάρτες της Υεμένης παρέμεναν μέχρι πρότινος αμέτοχοι. Όχι πλέον…

Ο συντονισμός

Αν και ειδικοί αναλυτές σε θέματα Υεμένης λένε ότι οι Χούθι ακολουθούν κυρίως τη δική τους εσωτερική ατζέντα επιδιώκοντας εδραίωση της θεοκρατικής τους εξουσίας, πηγές του πρακτορείου Reuters ανέφεραν ότι ο θαλάσσιος αποκλεισμός που κήρυξαν από τις 20 Ιουλίου στη Σαουδική Αραβία έγινε σε συντονισμό με την Τεχεράνη. Συνέβη εν μέσω νέας κλιμάκωσης του πολέμου ΗΠΑ – Ιράν και παρασκηνιακών διπλωματικών προσπαθειών για επανέναρξη του διαλόγου.

Ακόμη και η αφορμή που επικαλέστηκαν οι Χούθι συνδέεται με το Ιράν. Κατηγόρησαν το Ριάντ για τον βομβαρδισμό του αεροδρομίου της Σαναά στις 13 Ιουλίου, λίγο πριν από την προσγείωση της πτήσης επιστροφής αντιπροσωπείας τους από την κηδεία του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Σύμφωνα με πηγές του Reuters, μετέφερε επίσης διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης, στρατιωτικούς συμβούλους και εξαρτήματα για πυραύλους και drones. Τώρα δε, κατά το πρότυπο της Τεχεράνης στο Ορμούζ, οι Χούθι φέρεται να σχεδιάζουν την επιβολή τελών στη διέλευση πλοίων, «εξαιρουμένων των κινεζικών», από το στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ αλ Μαντέμπ, μεταξύ της Ερυθράς Θάλασσας και του Κόλπου του Άντεν.

Οι «Ασπίδες» και η μεγάλη παρτίδα του πόκερ

Η αμυντική επιχείρηση «Ασπίδες» της ΕΕ έχει ήδη αυξήσει σε υψηλό τον κίνδυνο επιθέσεων από τους Χούθι στην περιοχή. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ τους έχει προειδοποιήσει με «σφοδρή στρατιωτική τιμωρία». Η Σαουδική Αραβία, που πλέον εστιάζει στον οικονομικό μετασχηματισμό της, προωθεί τη συγκρότηση διεθνούς συνασπισμού για την προστασία της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Στο μεσοδιάστημα, ο υπό το Ριάντ αραβικός στρατιωτικός συνασπισμός βομβάρδισε εγκαταστάσεις των Χούθι στη στρατηγικής σημασίας Χοντέιντα.

Επιδεικνύοντας ισχύ εντός και επιδιώκοντας πολιτική αναγνώριση εκτός, «οι Χούθι ποντάρουν στο ότι η Σαουδική Αραβία και άλλα κράτη της περιοχής θα επιδιώξουν να καταλήξουν γρήγορα σε μια συμφωνία», παρατηρεί το Al Jazeera. Όμως, η άτυπη παράταση της εκεχειρίας του 2022 δείχνει να έχει τελειώσει. Υπάρχουν αναφορές για ανασύνταξη των κυβερνητικών δυνάμεων στην Υεμένη και για συγκρότηση φυλετικής συμμαχίας κατά των Χούθι στα βόρεια της χώρας. «Είναι σαν μια μεγάλη παρτίδα παιχνίδι πόκερ», λέει στο αυστραλιανό δίκτυο ABC ο ειδικός αναλυτής σε θέματα παγκόσμιας εφοδιαστικής δρ Φλάβιο Μακάο, «και ποτέ δεν ξέρεις πότε οι άλλοι παίκτες έρχονται με τις μάρκες τους στο τραπέζι». Η Ερυθρά Θάλασσα παραμένει ένα καζάνι που βράζει, με τον κόσμο να παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις που μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές στα ράφια και το μέλλον της παγκόσμιας σταθερότητας.