Επιστήμονες συνδέουν ακραία ζέστη με σοβαρή λειψυδρία στην Ευρώπη
Επιστήμονες συνδέουν ακραία ζέστη με σοβαρή λειψυδρία στην Ευρώπη
Σύμφωνα με νεότερη επιστημονική ανάλυση, η ακραία ζέστη, η οποία εντείνεται από την κλιματική κρίση, επιταχύνει την ξήρανση της Ευρώπης και επιδεινώνει το πρόβλημα της λειψυδρίας που πλήττει μεγάλο μέρος της ηπείρου.
σχετικά άρθρα
Οι καταγραφείσες υψηλές θερμοκρασίες ενίσχυσαν την εξάτμιση του νερού από ποτάμια, λίμνες, εδάφη και βλάστηση, με αποτέλεσμα την ταχύτερη εξάντληση των υδάτινων αποθεμάτων. Η ανάλυση υπολογίζει ότι τέτοιες συνθήκες είναι πλέον 80 φορές πιθανότερο να εκδηλωθούν στη δυτική Ευρώπη και 40 φορές στην ανατολική, λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Επιπροσθέτως, η έντονη ξηρότητα του εδάφους εμφανίζεται πέντε φορές συχνότερα στη Δυτική Ευρώπη και έντεκα φορές στην Ανατολική, παράγωγο της κλιματικής αλλαγής που συνδέεται με τις εκπομπές ορυκτών καυσίμων.
Ενώ οι περίοδοι ξηρασίας αποδίδονταν παραδοσιακά σε περιορισμένες βροχοπτώσεις, οι επιστήμονες τονίζουν ότι η κατάσταση έχει διαφοροποιηθεί. Παρά τον υγρό χειμώνα που προηγήθηκε στη δυτική Ευρώπη, οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες αποδείχθηκαν ικανές να προκαλέσουν σοβαρή ξηρασία.
Η ανάλυση χαρακτηρίζει την τρέχουσα κατάσταση στη δυτική Ευρώπη ως «ακραία», επισημαίνοντας ότι χωρίς την επίδραση της κλιματικής κρίσης θα θεωρούνταν «μέτρια».
Η αξιολόγηση αφορά την περίοδο έως τα τέλη Ιουνίου, με τις επιπτώσεις ωστόσο να είναι ήδη εμφανείς. Αρκετά ευρωπαϊκά κράτη έχουν θεσπίσει περιορισμούς στην κατανάλωση νερού, ενώ στη νότια Αγγλία ισχύει γενικευμένη απαγόρευση χρήσης λάστιχου για πότισμα.
Παράλληλα, καταστροφικές πυρκαγιές εκδηλώνονται σε Ισπανία και Γαλλία, ενώ ο αγροτικός τομέας αντιμετωπίζει τις πιο ξηρές συνθήκες των τελευταίων δεκαετιών. Οι προβλέψεις αναφέρουν απώλειες περίπου 9 εκατομμυρίων τόνων σιτηρών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ειδικότερα, η Γαλλία αναμένεται να καταγράψει τη χειρότερη παραγωγή καλαμποκιού των τελευταίων 50 ετών, ενώ στη Ρουμανία έχουν καταστραφεί άνω του ενός εκατομμυρίου εκταρίων καλλιεργειών.
Η στάθμη των ποταμών υποχωρεί σε πολλές ευρωπαϊκές περιοχές, επηρεάζοντας την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και τις εμπορευματικές μεταφορές. Συγκεκριμένα, ο ποταμός Ρήνος, στο Λόμπιτ της Ολλανδίας, βρίσκεται κάτω από το χαμηλότερο επίπεδο που είχε καταγραφεί το θερμό καλοκαίρι του 1976. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτή η εξέλιξη ενδέχεται να οδηγήσει σε αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, με τις σοβαρότερες επιπτώσεις να πλήττουν τα νοικοκυριά χαμηλών εισοδημάτων.
Η επιστημονική ανάλυση και οι προειδοποιήσεις
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν τη σαφή σύνδεση μεταξύ της ανθρώπινης δραστηριότητας και της αυξημένης ξηρασίας που παρατηρείται στην Ευρώπη το καλοκαίρι. Ο Δρ Dominik Schumacher, από το ETH Zurich, δήλωσε: «Παρατηρούμε πλέον μια αυξημένη τάση για ασυνήθιστη ξηρότητα του εδάφους ήδη από την άνοιξη, πριν καν ξεκινήσει το καλοκαίρι. Αυτό είναι αποτέλεσμα των δικών μας ενεργειών: όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία, τόσο αυξάνεται η ‘δίψα’ της ατμόσφαιρας, απορροφώντας υγρασία από ποτάμια, λίμνες, ταμιευτήρες και έδαφος».
Ο Δρ Schumacher πρόσθεσε ότι η ξηρασία του 2026 εκδηλώθηκε δύο μήνες νωρίτερα σε σχέση με το 2022, ενώ φέτος παρατηρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνες συνθήκες για πυρκαγιές στη δυτική Ευρώπη. Σημείωσε ότι «οι συνθήκες που ξεκινούν υγρές και μετατρέπονται σε εξαιρετικά ξηρές αποτελούν το ιδανικό υπόβαθρο για μια ακραία αντιπυρική περίοδο».
Η Δρ Mariam Zachariah, από το Imperial College London, επεσήμανε: «Το πλέον ανησυχητικό είναι ότι αυτές οι συνθήκες εμφανίζονται ήδη με αύξηση θερμοκρασίας 1,4°C. Εάν οι παγκόσμιες εκπομπές οδηγήσουν σε άνοδο 2,8°C, η πιθανότητα τέτοιων φαινομένων θα μπορούσε να διπλασιαστεί. Χωρίς άμεσες και δραστικές μειώσεις εκπομπών, η Ευρώπη οδεύει προς ένα μέλλον με επαναλαμβανόμενα καυτά και άνυδρα καλοκαίρια».
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το Κλίμα, Simon Stiell, προειδοποίησε: «Οι επιδεινούμενες ξηρασίες συνιστούν κόκκινο συναγερμό ότι ο πλανήτης μας υπερθερμαίνεται. Εφόσον δεν σταματήσει η καύση τεράστιων ποσοτήτων άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, αυτές οι σκληρές, κλιματικά υποκινούμενες ξηρασίες θα γίνονται όλο και πιο σοβαρές και δαπανηρές. Η λύση είναι σαφής: ταχύτερη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».
Η μεθοδολογία και τα συμπεράσματα
Η ανάλυση, που εκπονήθηκε από το δίκτυο επιστημόνων World Weather Attribution (WWA), βασίστηκε σε αξιολογημένες μεθόδους για τη μελέτη της ξηρασίας στη δυτική Ευρώπη (Αγγλία, Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Ιταλία) κατά το διάστημα Απριλίου-Ιουνίου. Για την ανατολική Ευρώπη, η οποία βιώνει χαμηλή βροχόπτωση επί ένα έτος, η ανάλυση κάλυψε 15 χώρες από το Βέλγιο έως την Εσθονία.
Οι επιστήμονες συνέκριναν τις τρέσουσες συνθήκες ξηρασίας με ένα υποθετικό σενάριο χωρίς την αύξηση των 1,4°C στην παγκόσμια θερμοκρασία. Κατέληξαν ότι «και στις δύο περιοχές, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έκανε τη ξηρασία του 2026 πιο σοβαρή».
Επιπροσθέτως, η θερμική έξαρση που έπληξε την Ευρώπη στα τέλη Ιουνίου ήταν η εντονότερη που έχει καταγραφεί στην ήπειρο. Προηγούμενη μελέτη του World Weather Attribution (WWA) είχε υποδείξει ότι ένα τέτοιο ακραίο φαινόμενο θα ήταν πρακτικά αδύνατο χωρίς την επίδραση της κλιματικής κρίσης. Υπολογίζεται ότι οι υψηλές θερμοκρασίες προκάλεσαν τον θάνατο περίπου 20.000 ατόμων στην Ευρώπη, εκ των οποίων 2.200 καταγράφηκαν στην Αγγλία και την Ουαλία. Ταυτόχρονα, ξεχωριστή έρευνα εκτίμησε ότι οι απώλειες εργατοωρών λόγω του καύσωνα στοίχισαν στην οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου περισσότερα από 1 δισ. λίρες.
Ο Tom Lancaster, από τη Μονάδα Ενέργειας και Κλιματικής Νοημοσύνης του Ηνωμένου Βασιλείου, δήλωσε: «Οι καύσωνες του φετινού καλοκαιριού συνιστούν μια εντυπωσιακή υπενθύμιση ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί πρόβλημα του παρόντος και όχι του μέλλοντος. Απειλεί τα θεμέλια του τρόπου ζωής μας, με πρωταρχική την ασφαλή πρόσβαση σε πόσιμο και αρδευτικό νερό».
Τέλος, η Helen Wakeham, πρόεδρος της Εθνικής Ομάδας Ξηρασίας της Αγγλίας, σχολίασε: «Ο ξηρός καιρός μειώνει τα αποθέματα νερού, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τη χρήση του. Πρόκειται για έναν δύσκολο συνδυασμό».
Πηγή: Τhe Guardian
