Ελλάδα, Κύπρος και Ιταλία συνεργάζονται για την προστασία θαλάσσιων χελωνών
Η Ελλάδα, η Κύπρος και η Ιταλία συνεργάζονται στενά για την προστασία των θαλάσσιων χελωνών στη Μεσόγειο, μέσω του ευρωπαϊκού έργου LIFE Adapts. Η συνεργασία αυτή, η οποία αναδεικνύεται με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιας Χελώνας στις 16 Ιουνίου, υπογραμμίζει την κρίσιμη ανάγκη για τη διατήρηση αυτών των ειδών και των ευαίσθητων παράκτιων οικοσυστημάτων τους, τα οποία απειλούνται από την κλιματική κρίση.
σχετικά άρθρα
Το έργο LIFE Adapts, το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, συντονίζει δράσεις σε τρεις χώρες της Μεσογείου. Στο πλαίσιο αυτών των δράσεων, παρακολουθούνται οι νέες τάσεις ωοτοκίας και μελετάται η ανθεκτικότητα των παραλιών απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, υλοποιούνται πρωτοβουλίες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού, με στόχο την ενίσχυση της συλλογικής προστασίας των θαλάσσιων χελωνών και των παράκτιων οικοσυστημάτων. Το ευρωπαϊκό αυτό έργο εντάσσεται στις ευρύτερες περιβαλλοντικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία της βιοποικιλότητας, αποτελώντας μέρος της προσπάθειας για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την προσαρμογή σε αυτή. Περισσότερες πληροφορίες για τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες μπορείτε να βρείτε στην ενότητα Πολιτική.
Ελλάδα: Επέκταση παρακολούθησης σε νέες περιοχές
Στην Ελλάδα, ο ΑΡΧΕΛΩΝ συνεχίζει το έργο του στις βασικές περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Καρέττα (Caretta caretta), οι οποίες περιλαμβάνουν την Κρήτη, την Πελοπόννησο και τη Ζάκυνθο. Στο πλαίσιο του LIFE Adapts, οι δράσεις πεδίου επεκτάθηκαν φέτος σε Ήπειρο και Κέρκυρα, όπου έχουν ήδη εντοπιστεί ίχνη θαλάσσιων χελωνών.
Η συστηματική παρακολούθηση σε αυτές τις νέες περιοχές ενισχύει την αξιολόγηση και την προστασία των αναδυόμενων βιότοπων φωλεοποίησης. Για την εκτίμηση του κινδύνου ανόδου της στάθμης της θάλασσας, χρησιμοποιούνται drones, ενώ θερμόμετρα καταγράφουν τη θερμοκρασία της άμμου, παρέχοντας έτσι πολύτιμα δεδομένα για την επίδραση της κλιματικής αλλαγής στην αναπαραγωγή των χελωνών.
Κύπρος: Ανθεκτικότητα των παραλιών ωοτοκίας
Στην Κύπρο, οι δράσεις παρακολούθησης εξελίσσονται με εντατικούς ρυθμούς, με πάνω από 100 φωλιές να έχουν εντοπιστεί και να προστατεύονται. Παράλληλα, συλλέγονται δεδομένα θερμοκρασίας με σκοπό την εκτίμηση της ανθεκτικότητας των παραλιών απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Οι ερευνητές διεξάγουν επίσης μετρήσεις φυσικών χαρακτηριστικών των παραλιών, με απώτερο στόχο τη δημιουργία ενός συστήματος αξιολόγησης του κινδύνου που προκύπτει από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας στις περιοχές αναπαραγωγής.
Ιταλία: Αυξανόμενος αριθμός φωλιών και δράσεις ευαισθητοποίησης
Από τη Σικελία και την Καλαβρία έως τον Κόλπο του Τάραντα και την Τοσκάνη, οι ιταλικές ακτές αποτελούν πεδίο έντονης δραστηριότητας για την προστασία των θαλάσσιων χελωνών. Εκατοντάδες εθελοντές και επιστήμονες συμμετέχουν ενεργά στην αναζήτηση και προστασία φωλιών, με τον αριθμό τους να καταγράφει σταθερή αύξηση τα τελευταία χρόνια.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιας Χελώνας, διοργανώνονται εκδηλώσεις στη Σικελία, όπου καταγράφηκαν οι πρώτες φωλιές της χρονιάς, καθώς και απελευθερώσεις αποκαταστημένων χελωνών, εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις καθαρισμού παραλιών.
Ο ρόλος του έργου LIFE Adapts
Το έργο LIFE Adapts (Climate Change ADAPTations to Protect Turtles and Monk Seals), το οποίο συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο της Πίζας, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την προστασία των εμβληματικών ειδών της Μεσογείου. Στο έργο συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η WWF Ιταλίας, ο ΑΡΧΕΛΩΝ στην Ελλάδα, οι MEDTRACS, το Κέντρο Ωκεανογραφίας του Πανεπιστημίου Κύπρου και το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών της Κύπρου.
Βασικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη στρατηγικών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, η μείωση των ανθρωπογενών πιέσεων και η ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Για την επίτευξη αυτών των στόχων αξιοποιούνται σύγχρονα εργαλεία, όπως drones, περιβαλλοντικό DNA (eDNA) και δορυφορική τηλεμετρία.
Περισσότερες φωλιές, νέες προκλήσεις
Η αυξανόμενη παρουσία θαλάσσιων χελωνών στις ιταλικές ακτές είναι ενθαρρυντική, ωστόσο συνοδεύεται από νέες προκλήσεις. Κατά την περίοδο 2020–2025, καταγράφηκαν πάνω από 1.000 φωλιές στις περιοχές παρακολούθησης της WWF, σημειώνοντας ιστορικό ρεκόρ.
Αντίστοιχα, στην Ελλάδα έχουν ήδη καταγραφεί και προστατευθεί περισσότερες από 1.000 φωλιές για το 2026, στις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας της χώρας. Παρ’ όλα αυτά, η αύξηση της θερμοκρασίας της άμμου, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οι ανθρώπινες δραστηριότητες στις παραλίες εξακολουθούν να απειλούν την επιβίωση των νεοσσών.
Συντονισμένη δράση στη Μεσόγειο
Η διεθνής διάσταση του LIFE Adapts επιτρέπει την ανταλλαγή γνώσης και εμπειρίας σε μεσογειακό επίπεδο. Η Ελλάδα φιλοξενεί ορισμένες από τις σημαντικότερες παραλίες ωοτοκίας, με αριθμούς-ρεκόρ φωλιών που την καθιστούν σημείο αναφοράς για τη διατήρηση και την έρευνα.
Το 2025, σε 97 χιλιόμετρα παραλιών στη Ζάκυνθο, την Πελοπόννησο και την Κρήτη, καταγράφηκαν περίπου 10.700 φωλιές Καρέττα, ενώ στον Κυπαρισσιακό Κόλπο σημειώθηκε αύξηση 74% σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης δωδεκαετίας. Υπολογίζεται ότι περίπου 490.000 χελωνάκια έφτασαν με ασφάλεια στη θάλασσα.
Η Κύπρος, όπου φωλεοποιούν και οι δύο μεσογειακές χελώνες (Καρέττα και Πράσινη), προσφέρει μοναδικές δυνατότητες για συγκριτική έρευνα και ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων παρακολούθησης. Οι διεθνείς αυτές συνεργασίες και τα κοινά σχέδια δράσης αποτελούν παράδειγμα για τις Διεθνείς σχέσεις στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας.
Οι δράσεις στις τρεις χώρες εστιάζουν σε κοινούς στόχους: την κατανόηση των επιπτώσεων της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, τον εντοπισμό παραλιών κατάλληλων για αρσενικούς νεοσσούς, την προστασία κρίσιμων οικοτόπων και την ανάπτυξη στρατηγικών προσαρμογής που μπορούν να εφαρμοστούν σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Ένα κάλεσμα προς όλους
Η Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιας Χελώνας υπενθυμίζει ότι η προστασία των ειδών αυτών αποτελεί κοινή ευθύνη. Ο ΑΡΧΕΛΩΝ καλεί πολίτες, επισκέπτες και επαγγελματίες να συμβάλουν ενεργά, αποφεύγοντας την όχληση στις παραλίες ωοτοκίας, περιορίζοντας τον τεχνητό φωτισμό και μειώνοντας τις παρεμβάσεις στο φυσικό περιβάλλον.
Όπως αναφέρεται, «Η προστασία των θαλάσσιων χελωνών σημαίνει προστασία των ακτών μας και προετοιμασία για τις προκλήσεις του μέλλοντος. Οι λύσεις που εφαρμόζουμε για αυτά τα είδη είναι οι ίδιες που χρειαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε την κλιματική κρίση.»
