Αναλυτές εξετάζουν τους Vovan και Lexus ως υβριδικούς δρώντες
Ένα πρόσφατο περιστατικό με τον Γενικό Γραμματέα Εθνικής Ασφάλειας και το δίδυμο Vovan και Lexus (Βλαντίμιρ Κουζνέτσοφ και Αλεξέι Στολιάροφ), οι οποίοι δηλώνουν παρουσιαστές κωμικής εκπομπής φαρσών, έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση γύρω από τις υβριδικές απειλές.
Το κεντρικό ερώτημα που προκύπτει είναι εάν οι Vovan και Lexus αποτελούν υβριδικούς δρώντες που λειτουργούν στο πλαίσιο του δόγματος επιχειρήσεων της Ρωσίας. Οι ίδιοι αρνούνται αυτή την ιδιότητα, ωστόσο η γκρίζα ζώνη και η δυνατότητα άρνησης αποτελούν βασικά συστατικά των υβριδικών επιχειρήσεων. Παρότι δεν έχει τεκμηριωθεί σύνδεσή τους με το ρωσικό κράτος ή τις υπηρεσίες πληροφοριών του, οι περισσότεροι αναλυτές και οι υπηρεσίες πληροφοριών των δυτικών χωρών τους αντιμετωπίζουν ως εργαλείο ή πολλαπλασιαστή ισχύος του ευρύτερου ρωσικού οικοσυστήματος υβριδικών επιχειρήσεων.
Οι τεχνικές που χρησιμοποιούν συνδυάζουν την κοινωνική μηχανική (social engineering), την προετοιμασία και την τεχνολογία. Συνηθέστερα αξιοποιούν τηλεφωνικές κλήσεις, βιντεοκλήσεις (π.χ. μέσω πλατφορμών όπως το Zoom), email, εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων, δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες (OSINT) και, κατά περίπτωση, τεχνολογίες επεξεργασίας ήχου ή εικόνας. Η αποτελεσματικότητά τους φαίνεται να οφείλεται περισσότερο στην κοινωνική μηχανική, παρά στην προηγμένη τεχνολογία. Επιδεικνύουν ενδελεχή προετοιμασία, πειστική αφήγηση, καλή γνώση του στόχου και εκμετάλλευση της ανθρώπινης εμπιστοσύνης και της πίεσης χρόνου.
Μια ανάλυση των δημοσιευμένων επιχειρήσεών τους υποδηλώνει ότι η επιτυχία τους δεν εξαρτάται τόσο από την τελειότητα των χρησιμοποιούμενων deepfakes, όσο από την καθοριστική επίδραση της κοινωνικής μηχανικής. Ο στόχος αναμένει ήδη την κλήση, υπάρχει προηγούμενη αλληλογραφία, συμμετέχουν βοηθοί ή συνεργάτες σε προηγούμενες επικοινωνίες, και η συνομιλία διεξάγεται σε περιβάλλον όπου κανείς δεν αναμένει εξαπάτηση. Αυτό το μοντέλο χρησιμοποιείται σήμερα από κρατικές υπηρεσίες πληροφοριών και οργανωμένες ομάδες επιρροής στο πλαίσιο των υβριδικών επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής αξιοπιστίας και όχι ως το μοναδικό μέσο επίθεσης. Οι «φάρσες» τους μπορούν να προσεγγιστούν ως συγκεκριμένες δραστηριότητες υβριδικών επιχειρήσεων, ιδίως στις επιχειρήσεις πληροφοριών, τις ψυχολογικές επιχειρήσεις, τις επιχειρήσεις επιρροής, τη στρατηγική επικοινωνία και τον γνωσιακό πόλεμο. Ο πρωταρχικός στόχος τους δεν είναι η υποκλοπή απόρρητων πληροφοριών, αλλά η επίδραση στις αντιλήψεις, η έκθεση προσώπων ή η πρόκληση πολιτικών συνεπειών μέσω της δημοσιοποίησης των συνομιλιών.
Υπηρεσίες και αναλυτές σε διάφορες χώρες επισημαίνουν ορισμένα επαναλαμβανόμενα στοιχεία από τη δραστηριότητά τους:
- Οι στόχοι τους είναι συχνά πολιτικά ή γεωστρατηγικά σημαντικοί.
- Στοχοποιούν πολιτικούς και αξιωματούχους από χώρες της Δύσης, καθώς και διεθνείς ή περιφερειακούς οργανισμούς.
- Οι δημοσιεύσεις τους ευθυγραμμίζονται συχνά με ρωσικά κρατικά αφηγήματα.
- Έχουν εμφανιστεί επανειλημμένα σε ρωσικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.
- Έχουν δημόσιες σχέσεις με κρατικούς φορείς και πρόσωπα.
- Έχουν τιμηθεί από ρωσικές κρατικές Αρχές.
Καταληκτικά, είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι τα τελευταία χρόνια βρισκόμαστε σε μια ευρεία Ζώνη Υβριδικών Επιχειρήσεων. Πρόκειται για ένα σύνθετο και πολυδιάστατο περιβάλλον, εντός του οποίου εκδηλώνονται και εξελίσσονται οι υβριδικές απειλές και επιχειρήσεις. Η Ζώνη αυτή χαρακτηρίζεται από ασάφεια, πολυπλοκότητα και δυσκολία στην αναγνώριση του επιτιθέμενου, καθώς οι ενέργειες συχνά πραγματοποιούνται κάτω από το όριο της ανοιχτής ένοπλης σύγκρουσης. Οι δρώντες μπορεί να είναι κράτη, υπηρεσίες πληροφοριών, κυβερνοομάδες, τρομοκρατικές οργανώσεις, εξτρεμιστικά δίκτυα, ιδιωτικοί φορείς ασφάλειας, μισθοφορικές ομάδες, ομάδες επιχειρήσεων επιρροής, πληρεξούσιοι (proxies) και μη αναγνωρίσιμοι, τακτοποιημένοι φορείς δράσης.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι Vovan και Lexus μπορούν να χαρακτηριστούν ως μη κρατικοί, ημι-κρατικοί ή πληρεξούσιοι υβριδικοί δρώντες, εφόσον οι ενέργειές τους συμβάλλουν σε ευρύτερους στρατηγικούς στόχους επιρροής. Οι χώρες δεν έχουν την πολυτέλεια να αναμένουν μια υβριδική επίθεση για να οικοδομήσουν τις άμυνες και την ανθεκτικότητά τους, καθώς βρισκόμαστε ήδη στην γκρίζα ζώνη των υβριδικών επιχειρήσεων.
