Οι διπλωματικές προσπάθειες για την εδραίωση μιας διαρκούς κατάπαυσης του πυρός μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν βρίσκονται σε αδιέξοδο, με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να χαρακτηρίζει χθες την ανακωχή σε «μηχανική υποστήριξη της αναπνοής». Ο Αμερικανός πρόεδρος επέκρινε έντονα την ιρανική απάντηση σε αμερικανική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου, ενώ η Τεχεράνη δήλωσε έτοιμη να ανταποδώσει σε περίπτωση επίθεσης.
σχετικά άρθρα
Έπειτα από περισσότερο από έναν μήνα ανακωχής, η διπλωματική διαδικασία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, που διεξάγεται μέσω του Πακιστάν, δεν έχει αποφέρει αποτελέσματα.
Απευθυνόμενος σε δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο, ο Πρόεδρος Τραμπ χαρακτήρισε την ιρανική αντιπρόταση στην πιο πρόσφατη αμερικανική προσφορά ως «άχρηστη», προσθέτοντας ότι «η κατάπαυση του πυρός είναι σε μηχανική υποστήριξη της αναπνοής, όπως όταν ο γιατρός σας λέει: ‘κύριε, ο αγαπημένος σας έχει ακριβώς 1% πιθανότητες να ζήσει’».
Στον αντίποδα, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, δήλωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν είναι έτοιμες «να ανταποδώσουν» και να δώσουν «μάθημα» σε οποιαδήποτε επίθεση, τονίζοντας ότι όποιος επιτεθεί «θα εκπλαγεί».
Σε τηλεφωνική συνέντευξη στο Fox News, ο Πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε επίσης την πρόθεσή του να ξαναρχίσει την επιχείρηση συνοδείας πλοίων που διέρχονται από τον Κόλπο μέσω του στενού του Ορμούζ. Το στενό είχε κλείσει από το Ιράν μετά την έναρξη του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου. Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει την παύση της επιχείρησης στις 5 Μαΐου, μία ημέρα μετά την έναρξή της, κάνοντας λόγο για «μεγάλη πρόοδο» στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, πριν αναστρέψει την προηγούμενη του στάση χθες.
Παράλληλα, η Wall Street Journal ανέφερε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα διεξήγαγαν στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν τον Απρίλιο, στοχεύοντας πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στο νησί Λαβάν, ιρανικό έδαφος στον Κόλπο.
Η άμεση εμπλοκή των Εμιράτων, η οποία δεν έχει επιβεβαιωθεί από το Άμπου Ντάμπι, ενδέχεται να σηματοδοτήσει καμπή στην κλιμάκωση στην περιοχή. Μέχρι σήμερα, καμία από τις αραβικές μοναρχίες του Κόλπου δεν είχε αναγορευτεί επίσημα εμπόλεμο μέρος. Μόνο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ήταν γνωστό πως συμμετείχαν στις επιθέσεις εναντίον της Τεχεράνης.
Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε χθες ότι το Ιράν ζήτησε μόνο να γίνουν σεβαστά «τα νόμιμα δικαιώματα» της χώρας. Συγκεκριμένα, απαρίθμησε την απαίτηση για «το τέλος του πολέμου στην περιοχή», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και την «αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων που ανήκουν στον ιρανικό λαό, που έχουν δεσμευτεί άδικα εδώ και χρόνια».
Σύμφωνα με την WSJ, επικαλούμενη ενήμερες πηγές, η ιρανική πρόταση προέβλεπε σταδιακό άνοιγμα του στενού του Ορμούζ και ταυτόχρονη άρση του αμερικανικού αποκλεισμού. Επιπλέον, το Ιράν αναφέρεται σε διαπραγματεύσεις για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας της χώρας έπειτα από 30 ημέρες, προσφέροντας την «αραίωση» μέρους του εμπλουτισμένου σε υψηλό βαθμό ουρανίου που διαθέτει, αλλά αρνούμενο την καταστροφή του εξοπλισμού του και 20ετές μορατόριουμ της διαδικασίας εμπλουτισμού.
Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και άλλες δυτικές κυβερνήσεις κατηγορούν την Τεχεράνη πως επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικό οπλοστάσιο, ισχυρισμός που διαψεύδεται από το Ιράν για δεκαετίες, επιμένοντας πως δεν θα απεμπολήσει το δικαίωμά της να έχει πολιτικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας.
Το αδιέξοδο όσον αφορά τον αποκλεισμό του στενού του Ορμούζ, στρατηγικής σημασίας για τον παγκόσμιο εφοδιασμό με υδρογονάνθρακες, οδήγησε χθες σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Στο κλείσιμο των αγορών χθες, το βαρέλι του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας σημείωνε αύξηση 2,88%, φτάνοντας τα 104,21 δολάρια, ενώ περί τις 04:00 (ώρα Ελλάδας), το βαρέλι του West Texas Intermediate (WTI) είχε φθάσει στα 98,69 δολάρια (+0,69%).
Ο επικεφαλής του σαουδαραβικού πετρελαϊκού κολοσσού ARAMCO, Αμίν Νάσερ, χαρακτήρισε τον πόλεμο, ο οποίος έχει στοιχίσει τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, ως το «μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ» που γνώρισε ποτέ ο πλανήτης. Προέβλεψε ότι ακόμη και αν το στενό του Ορμούζ άνοιγε αύριο, θα απαιτούνταν μήνες για να επανεξισορροπηθεί η αγορά, και ότι οι αγορές δεν θα επανέλθουν στην ομαλότητα παρά το 2027.
Πέρα από τους υδρογονάνθρακες, το Ορμούζ αποτελεί κρίσιμη αρτηρία για τη μεταφορά λιπασμάτων, καθώς από εκεί περνά το ένα τρίτο των ποσοτήτων που πωλούνται σε διεθνή κλίμακα. Ο Ζόρζι Μορέιρα ντα Σίλβα, επικεφαλής ομάδας εργασίας του ΟΗΕ επιφορτισμένης να εξασφαλίσει την ελεύθερη κίνηση αυτών των κρίσιμης σημασίας πρώτων υλών, προειδοποίησε ότι ο αποκλεισμός του υπάρχει κίνδυνος να προκαλέσει μέσα σε «μερικές εβδομάδες» νέα «μείζονα ανθρωπιστική κρίση».
Το αμερικανικό κέντρο μελετών Soufan Center εκτίμησε ότι η Τεχεράνη «δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως θα παραδοθεί», αντιθέτως μοιάζει να «υπολογίζει ότι η άνοδος των τιμών του πετρελαίου παγκοσμίως και οι ελλείψεις προϊόντων θα αναγκάσουν τον Τραμπ να βάλει τέλος στον πόλεμο χωρίς να εξασφαλίσει τις μείζονες παραχωρήσεις ειδικά όσον αφορά το (ιρανικό) πυρηνικό πρόγραμμα που επιδιώκει».
Στον Λίβανο, το άλλο βασικό θέατρο του πολέμου, όπου υποτίθεται πως εφαρμόζεται κατάπαυση του πυρός από τις 17 Απριλίου, το Ισραήλ και το κίνημα Χεζμπολά συνεχίζουν να ανταλλάσσουν πλήγματα. Νέες συνομιλίες, οι οποίες στη θεωρία θα ανοίξουν τον δρόμο για ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της ισραηλινής και της λιβανικής κυβέρνησης, αναμένεται να διεξαχθούν μεθαύριο Πέμπτη και την Παρασκευή στην Ουάσινγκτον.
