Ο Πάμπλο Πικάσο /PabloRuiz y Picasso, ζωγράφος, χαράκτης, γλύπτης, κεραμίστας, ποιητής, σκηνογράφος και δραματουργός, γεννήθηκε στη Μάλαγα της Ισπανίας το 1881. Διδάχθηκε αρχικά ζωγραφική από τον πατέρα του Χοσέ Ρουίθ Μπλάσκο, που δίδασκε σε ακαδημαϊκές σχολές. Ο Πικάσο ξεκίνησε να ζωγραφίζει δόκιμα σε μικρή ηλικία. Το 1891 η οικογένειά μετακόμισε στη Λα Κορούνια, όπου έζησε για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, σπουδάζοντας στην τοπική Σχολή Καλών Τεχνών. Το 1895 εγκαταστάθηκαν στη Βαρκελώνη. Ο Πάμπλο έγινε δεκτός στην Ακαδημία Καλών Τεχνών, όπου ο πατέρας του ήταν καθηγητής σχεδίου. Το 1897 το έργο του «Επιστήμη και συμπόνια» διακρίθηκε στην Έκθεση Καλών Τεχνών της Μαδρίτης. Ο Πάμπλο έφυγε για τη Μαδρίτη το 1897 και έγινε δεκτός στη Βασιλική Ακαδημία του Σαν Φερνάντο.
σχετικά άρθρα
Βρίσκοντας όμως συντηρητική τη μέθοδο διδασκαλίας, περνούσε τον χρόνο του αποτυπώνοντας την καθημερινή ζωή γύρω του, στα καφενεία, στους δρόμους, στα πορνεία, στα τσίρκο και στο Μουσείο Πράντο. Τα πρώτα έργα του τα υπέγραφε ως Ρουίθ Μπλάσκο.Το 1900 έφυγε και εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, στη Μονμάρτρη, σημαντικό κέντρο της καλλιτεχνικής ζωής, και άρχισε να υπογράφει με το επώνυμο της μητέρας του Μαρίας Πικάσο.
Ποικιλόμορφο έργο
Κυριότερες περίοδοι του αισθητικά ποικιλόμορφου έργου του θεωρούνται οι: Γαλάζια περίοδος (1901-1904). Οι πίνακές του χαρακτηρίζονται από το μπλε χρώμα ή αποχρώσεις του και συμβολίζουν συναισθηματικά φορτισμένα βιώματα. Απεικονίζουν ακροβάτες, αρλεκίνους, πόρνες, επαίτες και καλλιτέχνες. Γενικά οι συνθέσεις αντικατοπτρίζουν τη μελαγχολική διάθεση του καλλιτέχνη και είναι επηρεασμένες από την ισπανική ζωγραφική παράδοση.
Ροζ περίοδος (1905-1907): Στους πίνακες αυτής της περιόδου, κυριαρχούν τα κεραμικά χρώματα και οι γήινοι τόνοι, με λυρική διάθεση και είναι επηρεασμένοι από τη γαλλική ζωγραφική. Στην περίοδο αυτή ανήκει η προσωπογραφία της Αμερικανίδας συγγραφέως και συλλέκτριας Γερτρούδης Στάιν που ζούσε στο Παρίσι, υποστήριζε και προωθούσε την ευρωπαϊκή αβανγκάρντ, ιδιαίτερα όμως τον Πικάσο.
H ρήξη με την παράδοση
Αναλυτικός κυβισμός (1907-1912): είναι η πρώτη φάση κατά τους θεωρητικούς της τεχνοτροπίας που ανέπτυξαν ο Πικάσο με τον Μπρακ του ρεύματος της νέας οπτικής του κυβισμού. Η εμβληματική σύνθεση του Πικάσο «Οι δεσποινίδες της Αβινιόν» 1907 προξένησε επανάσταση στη σύγχρονη ζωγραφική, προκάλεσε έντονες συζητήσεις για τον πρωτογονισμό των γυναικείων σωμάτων και τις παραμορφωτικές προοπτικές ενός πρώιμου κυβισμού: «Άλλοτε ένας πίνακας ήταν ένα σύνολο από προσθέσεις. Εγώ θέλησα να δώσω ένα σύνολο από αφαιρέσεις», δήλωσε ο Πικάσο.
Συνθετικός κυβισμός (1912-1915): Στη φάση αυτή ο Πικάσο, ο Μπρακ, ο Γκρις εξέλιξαν τη διαισθητική κυβιστική οπτική, χρησιμοποιώντας την τεχνική του κολλάζ.
Οι επόμενες περίοδοι του Πικάσο περιλαμβάνουν τη νεοκλασικιστική στροφή του (1916-1924), την αλληλεπίδρασή του με το υπερρεαλιστικό κίνημα, την ενασχόλησή του με τη γλυπτική, τη χαρακτική και την κεραμική καθώς και το πολυδιάστατο και πολυμορφικό έργο που πραγματοποίησε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο εκδηλώνοντας το ανεξάντλητο ψυχοσχηματικό του σύμπαν. Ο Πικάσο αυτοπροσδιοριζόταν και ως ποιητής. Ξεκίνησε τη συγγραφή λογοτεχνικών έργων, από το 1934, τα οποία δημοσιεύτηκαν αργότερα στα περιοδικά «Cahiersd’ Art» και «La Caceta de Arte».
Η Γκερνίκα, το έργο-σύμβολο του 20ού αιώνα
Η απεικόνιση του βομβαρδισμού της πόλης της Ισπανίας Γκερνίκα το 1937 από τους Γερμανούς ναζί τον καθιέρωσε παγκόσμια. Τα στάδια δημιουργίας του συγκλονιστικού αντιπολεμικού έργου του στο ατελιέ του στο Παρίσι φωτογράφησε η σύντροφός του Dora Maar. Η Γκερνίκα παρέμεινε στο ΜΟΜΑ μέχρι να παραχωρηθεί το 1981, μετά την πτώση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας στην Ισπανία, σύμφωνα με την επιθυμία του ίδιου.
Ο Πικάσο είναι ένας από τους μεγάλους καινοτόμους εκπροσώπους της τέχνης του 20ού αιώνα, με καθοριστική συνεισφορά στη διαμόρφωση και εξέλιξη της μοντέρνας τέχνης. Δημοφιλής για τις δημοκρατικές δράσεις και τη συμμετοχή του σε διεθνείς εκδηλώσεις και συνέδρια του κινήματος της ειρήνης. Επηρέασε καλλιτεχνικά και ιδεολογικά σημαντικά γεγονότα και καταστάσεις της εποχής του με τη διεθνή εμβέλειά του.
Το περιστέρι της ειρήνης
Ο Πικάσο, σπουδαίος χαράκτης επίσης, φιλοτέχνησε λιθογραφία με το «Περιστέρι» το 1949 για το Παγκόσμιο Συνέδριο Ειρήνης στο Παρίσι, ενώ το «Περιστέρι που πετάει» έγινε σύμβολο της Ειρήνης. Αναμφίβολα ο Πάμπλο Πικάσο είναι ο πλέον διάσημος εμιγκρέ-μετανάστης καλλιτέχνης, που πέτυχε, αν και ξένος στη Γαλλία, να γίνει πασίγνωστος και πλούσιος. Μεγάλα μουσεία και συλλογές ανά τον κόσμο κατέχουν το φάσμα της ιδιοφυούς δημιουργίας του από τα πρώτα μέχρι και τα ώριμα έργα του. Στη Βαρκελώνη και στο Παρίσι έχουν ιδρυθεί και λειτουργούν μουσεία προς τιμή του. Πέθανε το 1973 και ενταφιάστηκε στον κήπο του ιδιόκτητου κάστρου Βοβενάργκ στη Νότια Γαλλία.
Από τις κυβιστικές συνθέσεις στα ρεαλιστικά πορτρέτα
Ο Πικάσο απέδωσε δυναμικά και περίπλοκα σύνθετες σκηνές με αναδιπλούμενες γεωμετρικές φόρμες στα κυβιστικά έργα του, αλλά δημιούργησε και πολλά αδρά ρεαλιστικά πορτρέτα και σκίτσα. Χαρακτηριστικές των τεχνοτροπικών του φάσεων είναι οι προσωπογραφίες συντρόφων του, ανάμεσά τους της Όλγας Κόκλοβα, της Φανσουάζ Ζιλό, της Μαρί-Τερέζ Βαλτέρ, της Ντόρα Μάαρ, της Ζακλιν Ροκ καθώς και των παιδιών που απέκτησε από τις θυελλώδεις συζυγικές και ερωτικές σχέσεις του. Ο παιδικός κόσμος που έχει απεικονίσει, αξίζει ιδιαίτερης μελέτης για τη διάχυτη και διαχρονική τρυφερότητά του και τη συγκλονιστική προβολή της μητρότητας.
Το 1983, φοιτητής στη Νέα Υόρκη, μελέτησα τα έργα του με τους καθηγητές μου στο ΜΟΜΑ και το 1984 είδα την έκθεση, με τα τελευταία, εξπρεσιονιστικά, μετακυβιστικά έργα του στο Μουσείο Guggenheim, στα οποία πρυτάνευε το ψυχογραφικό βλέμμα του. Έχω επισκεφθεί επίσης τα Μουσεία Πικάσο στη Βαρκελώνη και το Παρίσι. Το 2008 διοργανώθηκε στο Γκράν Παλέ η έκθεση «Ο Πικάσο και οι δάσκαλοί του», που αναδείκνυε τις εκλεκτικές συγγένειές του με μεγάλους ζωγράφους του παρελθόντος όπως ο Γκρέκο, ο Βελάσκεθ, ο Ντελακρουά κ.ά. Τα πολυμορφικά έργα του στα μουσεία, στις γκαλερί και στις δημοπρασίες απαυγάζουν τις αισθητικές συνάφειες του «πρωτεϊκού» εικαστικού ταξιδιού του προς την αιωνιότητα.
