Η Τζέσικα Γιαρλ συζητά το πρωτοποριακό έργο του Μόχολι-Νάγκι
Ο Λάζλο Μόχολι-Νάγκι (1895-1946), ζωγράφος, φωτογράφος, σκηνογράφος, δάσκαλος και θεωρητικός, υπήρξε μία από τις κορυφαίες και πολυσχιδείς μορφές του κινήματος Bauhaus. Με καταγωγή από την Ουγγαρία, ο Μόχολι-Νάγκι αντιμετώπιζε το φως όχι απλώς ως μέσο καταγραφής, αλλά ως όργανο ανακάλυψης της πραγματικότητας. Χαρακτήριζε τη φωτογραφική μηχανή ως ένα «νέο εργαλείο όρασης», ικανό να προσφέρει διαφορετικούς τρόπους αντίληψης του κόσμου.
σχετικά άρθρα
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά τα πρώτα του πειράματα με τα φωτογράμματα, η έκθεση «László Moholy-Nagy. Light Play» φιλοξενείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα στο MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, έως τις 15 Νοεμβρίου 2026. Η έκθεση, με 68 έργα, αποκαλύπτει την πειραματική και ανατρεπτική σχέση του καλλιτέχνη με το φως, τη σκιά και την κίνηση, φέρνοντας το κοινό πιο κοντά στον πρωτοπόρο του μοντερνισμού. Για περισσότερα νέα από τον χώρο του πολιτισμού και των εκθέσεων, επισκεφθείτε την κατηγορία Art Business.
Σε μία περίοδο κατά την οποία η εικόνα παράγεται και καταναλώνεται με ταχύτατους ρυθμούς, η φιλοσοφία του Μόχολι-Νάγκι διατηρεί μια αξιοσημείωτη επικαιρότητα. Η Τζέσικα Γιαρλ, επικεφαλής του διεθνούς εκθεσιακού προγράμματος του Fotografiska (οργανισμός μουσείων και εκθεσιακών χώρων αφιερωμένων στη φωτογραφία και τη σύγχρονη τέχνη) και επιμελήτρια της έκθεσης, συζήτησε πώς το έργο ενός καλλιτέχνη του 20ού αιώνα μπορεί να προσφέρει νέες οπτικές για την αντίληψη του κόσμου.
iaxia.gr: Οι περισσότεροι γνωρίζουν τον Μόχολι-Νάγκι ως μία από τις κεντρικές μορφές του Μπάουχαους. Τι αποκαλύπτει αυτή η έκθεση που ίσως το κοινό δεν γνωρίζει ήδη γι’ αυτόν;
Τζέσικα Γιαρλ: Το έργο του Μόχολι-Νάγκι συνδέεται συχνά με το Bauhaus. Ωστόσο, η έκθεση αναδεικνύει τον κεντρικό ρόλο που είχαν η φωτογραφία και ο κινηματογράφος στην καλλιτεχνική του αναζήτηση, όχι ως δευτερεύουσες δραστηριότητες, αλλά ως πυρήνας της δημιουργίας του. Μέσα από φωτογραφίες από τα ταξίδια, το σπίτι του και τους οικείους του, προσφέρεται επίσης μία πιο προσωπική εικόνα του ανθρώπου με την αστείρευτη περιέργεια για τον κόσμο.
iaxia.gr: Τι καθιστά το έργο του Μόχολι-Νάγκι τόσο επίκαιρο για το σημερινό κοινό;
Τζέσικα Γιαρλ: Ο Μόχολι-Νάγκι είναι θεμελιώδης για την κατανόηση της φωτογραφίας ως πειραματικού και εννοιολογικού μέσου. Το έργο του θίγει ζητήματα όπως η κατασκευή της εικόνας, ο ρόλος της τεχνολογίας και ο τρόπος θέασης, τα οποία παραμένουν εξαιρετικά επίκαιρα. Είναι σημαντικό να παρουσιάζονται καλλιτέχνες που διαμόρφωσαν το πεδίο, ώστε να κατανοούμε την εξέλιξη της τέχνης. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Μόχολι-Νάγκι είναι διαχρονικός και αναγκαίος για το κοινό σήμερα.
iaxia.gr: Περιέγραφε τη φωτογραφική μηχανή ως «ένα νέο εργαλείο όρασης». Στον σημερινό κόσμο των smartphones και των εικόνων που παράγονται από την τεχνητή νοημοσύνη, τι πιστεύετε ότι σημαίνει αυτή η ιδέα;
Τζέσικα Γιαρλ: Ο Λάζλο Μόχολι-Νάγκι αντιλαμβανόταν τη φωτογραφική μηχανή ως μέσο διεύρυνσης της όρασης και εκπαίδευσης του βλέμματος, πέρα από την απλή καταγραφή της πραγματικότητας. Στη σημερινή εποχή των smartphones και της τεχνητής νοημοσύνης, όπου οι εικόνες παράγονται και διακινούνται αδιάκοπα, επηρεάζοντας την αντίληψή μας, η ιδέα αυτή αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία. Η εικόνα πλέον δεν είναι μόνο τεκμήριο, αλλά διαμορφώνει την ίδια μας την πραγματικότητα, καθιστώντας κρίσιμο το ερώτημα όχι μόνο του τι βλέπουμε, αλλά και του πώς το ερμηνεύουμε.
iaxia.gr: Πολλά από τα πειράματα του με το φως και τη φωτογραφία εξακολουθούν να μοιάζουν εντυπωσιακά σύγχρονα. Ποια πλευρά του έργου του θεωρείτε πιο ριζοσπαστική ακόμη και σήμερα;
Τζέσικα Γιαρλ: Πράγματι, το έργο του Μόχολι-Νάγκι παραμένει εντυπωσιακά σύγχρονο. Το πιο ριζοσπαστικό στοιχείο είναι η αντίληψή του για το φως ως αυτόνομο υλικό. Μέσα από τα φωτογράμματά του και έργα όπως το «Φωτεινό Σκηνικό για Ηλεκτρική Σκηνή» (Light Prop for an Electric Stage), ο Μόχολι-Νάγκι συγχέει τα όρια μεταξύ φωτογραφίας, γλυπτικής και κινούμενης εικόνας. Δεν φωτογραφίζει τον κόσμο, αλλά τον δημιουργεί μέσω του φωτός. Αυτή η ιδέα, ότι η εικόνα αποτελεί κατασκευή και όχι απλή αναπαράσταση, είναι εξαιρετικά επίκαιρη και καθιστά το έργο του ζωντανό και συναρπαστικό.
iaxia.gr: Κινήθηκε με άνεση ανάμεσα στη φωτογραφία, τον κινηματογράφο, το ντιζάιν και τη γλυπτική. Θεωρείτε ότι προανήγγειλε τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται σήμερα οι σύγχρονοι καλλιτέχνες;
Τζέσικα Γιαρλ: Αναμφίβολα, ο Μόχολι-Νάγκι προανήγγειλε τον τρόπο εργασίας των σύγχρονων καλλιτεχνών. Κινούμενος ελεύθερα μεταξύ διαφορετικών μέσων, δεν αναγνώριζε ιεραρχίες, αλλά έδινε πρωταρχική σημασία στην ιδέα και το πείραμα. Αυτή η διεπιστημονική προσέγγιση, με έμφαση στη διαδικασία και τη ρευστότητα των ορίων μεταξύ φωτογραφίας, κινηματογράφου, ντιζάιν και εγκατάστασης, είναι χαρακτηριστική της σύγχρονης καλλιτεχνικής πρακτικής. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις εξελίξεις στην Art Business, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα μας.
iaxia.gr: Πίστευε ότι η φωτογραφία μπορεί να μας διδάξει νέους τρόπους θέασης. Υπάρχει κάποιο έργο στην έκθεση που θεωρείτε ότι μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τον κόσμο;
Τζέσικα Γιαρλ: Πιστεύω ότι αρκετά έργα μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο που βλέπουμε, όμως τα φωτογράμματα είναι ιδιαίτερα ισχυρά. Εργαζόμενος χωρίς φωτογραφική μηχανή, ο Μόχολι-Νάγκι επαναπροσδιορίζει την ουσία της φωτογραφίας. Καθημερινά αντικείμενα, όπως χέρια ή απλές φόρμες, μεταμορφώνονται σε σχεδόν αφηρημένες εικόνες μέσω του παιχνιδιού φωτός και σκιάς. Αυτό ωθεί τον θεατή να παρατηρήσει το φως και τις λεπτομέρειες με διαφορετικό τρόπο, εκπαιδεύοντας το βλέμμα να προσέχει όσα συνήθως προσπερνά, οδηγώντας σε μια πιο συνειδητή παρατήρηση.
iaxia.gr: Ως επιμελήτρια, ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στην παρουσίαση του έργου του Μόχολι-Νάγκι σε ένα κοινό του 21ου αιώνα που περιβάλλεται καθημερινά από εικόνες;
Τζέσικα Γιαρλ: Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις είναι η δημιουργία χώρου για αργή και προσεκτική θέαση σε μια εποχή ταχύτατης κατανάλωσης εικόνων. Στη σημερινή οπτική κουλτούρα, οι άνθρωποι εκτίθενται σε χιλιάδες εικόνες καθημερινά, συχνά για ελάχιστα δευτερόλεπτα. Παρόλα αυτά, η φωτογραφία παραμένει μία από τις πιο επιδραστικές, δημοκρατικές και συμπεριληπτικές μορφές τέχνης, προσφέροντας την ευκαιρία να αμφισβητήσουμε τον τρόπο που βλέπουμε. Για τον Μόχολι-Νάγκι, το έργο του συνδεόταν βαθιά με τη διεύρυνση της αντίληψης. Στη Fotografiska, στοχεύουμε στην καλλιέργεια της περιέργειας, του στοχασμού και της έμπνευσης. Η έκθεση δεν αφορά μόνο την παρουσίαση εικόνων, αλλά και την επανενεργοποίηση της ίδιας της πράξης του βλέπειν.
iaxia.gr: Αν ο Μόχολι-Νάγκι μπορούσε να επισκεφθεί αυτή την έκθεση, τι πιστεύετε ότι θα τον ενδιέφερε περισσότερο: τα ίδια τα έργα ή ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίνεται σε αυτά το κοινό;
Τζέσικα Γιαρλ: Πιθανότατα θα τον ενδιέφεραν εξίσου οι αντιδράσεις του κοινού και τα ίδια τα έργα. Τον απασχολούσε έντονα η επίδραση της τέχνης στον τρόπο θέασης. Ταυτόχρονα, θα τον γοήτευε η δυνατότητα να δει τις φωτογραφίες του σε μεγάλες διαστάσεις, κάτι που ο ίδιος επιθυμούσε αλλά σπάνια είχε την ευκαιρία να βιώσει. Η συνάντηση με ένα κοινό εξοικειωμένο με τις ψηφιακές εικόνες και η παρατήρηση των αντιδράσεών του στα πειράματά του με το φως και την υλικότητα θα ήταν εξίσου ενδιαφέρουσα για εκείνον όσο και τα ίδια τα έργα.
INFO: Η έκθεση «László Moholy-Nagy. Light Play» παρουσιάζεται στο MOMUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης (Αποθήκη Α’, Προβλήτα Α’, Λιμάνι Θεσσαλονίκης) έως τις 15 Νοεμβρίου 2026. Επιμέλεια: Τζέσικα Γιαρλ, επικεφαλής του διεθνούς εκθεσιακού προγράμματος του Fotografiska. Προσαρμογή επιμέλειας: Ηρακλής Παπαϊωάννου, Επιμελητής, Αρετή Λεοπούλου, αναπληρώτρια καλλιτεχνική διευθύντρια / ΜΟΜUS-Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης.
