Ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό σενάριο για την παγκόσμια αγορά ενέργειας και την εφοδιαστική αλυσίδα περιέγραψε ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ και διευθύνων σύμβουλος της QatarEnergy, Saad al-Kaabi, σε συνέντευξή του στους Financial Times. Όπως προειδοποίησε, η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ με το Ιράν ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρή διαταραχή της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται ακόμη και στα 150 δολάρια το βαρέλι.
σχετικά άρθρα
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ένταση στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί πλέον ένα ακόμη γεωπολιτικό επεισόδιο, αλλά μια εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμιο οικονομικό σοκ, επηρεάζοντας βιομηχανίες, μεταφορές και νοικοκυριά.
Force majeure στο LNG μετά από επίθεση drone
Η κρίση κλιμακώθηκε περαιτέρω όταν το Κατάρ αναγκάστηκε να κηρύξει κατάσταση force majeure στις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), μετά από επίθεση ιρανικού drone στις ενεργειακές εγκαταστάσεις του Ras Laffan Industrial City.
Ο αλ-Κάαμπι ξεκαθάρισε ότι η ασφάλεια των περίπου 9.000 εργαζομένων αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα, γεγονός που οδήγησε στην προληπτική εκκένωση των εγκαταστάσεων και την αναστολή της παραγωγής. Όπως σημείωσε, ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματούσαν άμεσα, θα απαιτούνταν εβδομάδες ή και μήνες για την πλήρη αποκατάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας.
«Όταν οι άνθρωποί μας βρίσκονται σε κίνδυνο και δεχόμαστε επίθεση, δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να λειτουργούμε. Σε αυτές τις συνθήκες πρέπει να κηρύξουμε ανωτέρα βία», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Πιθανός «πόλεμος» τιμών μεταξύ Ασίας και Ευρώπης
Παρότι η Ευρώπη εισάγει σχετικά μικρό ποσοστό του καταριανού LNG, οι επιπτώσεις εκτιμάται ότι θα είναι σημαντικές. Η μείωση της προσφοράς μπορεί να οδηγήσει σε έντονο ανταγωνισμό μεταξύ αγοραστών, με τις ασιατικές οικονομίες να προσφέρουν υψηλότερες τιμές για τα περιορισμένα διαθέσιμα φορτία.
Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προειδοποίησε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου θα μπορούσαν να τετραπλασιαστούν, φτάνοντας ακόμη και τα 40 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες (MMBtu), δηλαδή περίπου 117 ευρώ ανά MWh.
Ήδη οι αγορές αντέδρασαν άμεσα. Η τιμή του πετρελαίου Brent Crude σημείωσε άνοδο 2,5% στα 87,6 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη της σύγκρουσης, ενώ οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου κατέγραψαν άνοδο περίπου 5%.
Παγωμένη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται ένα τεράστιο ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Με πλάτος που δεν ξεπερνά τα 24 ναυτικά μίλια, η διέλευση δεξαμενόπλοιων κοντά στις ιρανικές ακτές θεωρείται πλέον εξαιρετικά επικίνδυνη.
Η ναυσιπλοΐα έχει ουσιαστικά παγώσει, καθώς αρκετά πλοία έχουν ήδη δεχθεί επιθέσεις, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχουν εκτοξευθεί και πολλοί πλοιοκτήτες αρνούνται να ρισκάρουν τα πληρώματα και τα πλοία τους.
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Donald Trump, δήλωσε ότι το αμερικανικό ναυτικό θα συνοδεύει εμπορικά πλοία μέσω του στενού και ότι θα υπάρξει πρόσθετη ασφαλιστική κάλυψη για τις ναυτιλιακές εταιρείες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον αλ-Κάαμπι, πολλοί πλοιοκτήτες παραμένουν επιφυλακτικοί, καθώς τα πλοία που συνοδεύονται από στρατιωτικές δυνάμεις μπορεί να αποτελέσουν ακόμη μεγαλύτερο στόχο.
Κίνδυνος για την παγκόσμια οικονομία
Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ προειδοποίησε ότι μια παρατεταμένη σύγκρουση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης.
«Αν ο πόλεμος συνεχιστεί για εβδομάδες, η ανάπτυξη του παγκόσμιου ΑΕΠ θα πληγεί. Οι τιμές ενέργειας θα αυξηθούν για όλους και θα υπάρξουν ελλείψεις προϊόντων», δήλωσε.
Η διαταραχή της ναυσιπλοΐας δεν επηρεάζει μόνο την ενέργεια, αλλά και το εμπόριο πρώτων υλών, καθώς η περιοχή του Περσικού Κόλπου αποτελεί βασικό προμηθευτή πετροχημικών προϊόντων και πρώτων υλών για λιπάσματα.
Καθυστερούν επενδύσεις δισεκατομμυρίων
Η κρίση απειλεί επίσης να ανατρέψει τα σχέδια επέκτασης του τεράστιου κοιτάσματος φυσικού αερίου North Field, ένα επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 30 δισ. δολαρίων που στόχευε στην αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας LNG από 77 εκατ. τόνους σε 126 εκατ. τόνους ετησίως έως το 2027.
Η πρώτη παραγωγή στο πλαίσιο του έργου επρόκειτο να ξεκινήσει στο τρίτο τρίμηνο του έτους, ωστόσο ο αλ-Κάαμπι παραδέχθηκε ότι η σύγκρουση θα οδηγήσει σε σημαντικές καθυστερήσεις.
«Αν η κρίση τελειώσει μέσα σε μία εβδομάδα, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι μικρές. Αν διαρκέσει έναν ή δύο μήνες, τότε η κατάσταση αλλάζει δραματικά», σημείωσε.
Χαοτική κατάσταση στην εφοδιαστική αλυσίδα
Ακόμη και όταν επανεκκινήσει η παραγωγή, η επιστροφή στην κανονικότητα δεν θα είναι εύκολη. Όπως αποκάλυψε ο επικεφαλής της QatarEnergy, τα δεξαμενόπλοια LNG της χώρας βρίσκονται διασκορπισμένα σε όλο τον κόσμο, με μόλις έξι ή επτά από τα 128 πλοία να είναι άμεσα διαθέσιμα.
Κάθε πλοίο χρειάζεται μία έως δύο ημέρες για φόρτωση, ενώ μπορούν να φορτωθούν ταυτόχρονα μόνο λίγα δεξαμενόπλοια, γεγονός που σημαίνει ότι η πλήρης αποκατάσταση των ροών LNG θα απαιτήσει σημαντικό χρονικό διάστημα.
Παράλληλα, ο αλ-Κάαμπι απέρριψε την άποψη ότι η κήρυξη force majeure θα πλήξει τη φήμη του Κατάρ ως αξιόπιστου προμηθευτή.
«Δεν νομίζουμε ότι κάποιος θα μας κατηγορήσει ότι δεν είμαστε αξιόπιστοι επειδή δεχόμασταν επιθέσεις», δήλωσε, προσθέτοντας ότι ακόμη και αν το Κατάρ το επιθυμούσε, δεν θα μπορούσε να βρει στην αγορά επαρκείς ποσότητες φυσικού αερίου για να καλύψει τις χαμένες παραδόσεις.
«Αν θέλεις να αγοράσεις 77 εκατομμύρια τόνους για να τους παραδώσεις στους πελάτες σου, απλά δεν υπάρχουν διαθέσιμοι στην αγορά», κατέληξε.
