Νέες έρευνες εξηγούν γιατί τα κουνούπια προτιμούν ορισμένους ανθρώπους
Επιστημονικές έρευνες προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν τους παράγοντες που καθιστούν ορισμένους ανθρώπους περισσότερο ελκυστικούς για τα κουνούπια, τα οποία αποτελούν φορείς επικίνδυνων ασθενειών.
Νέες έρευνες εξηγούν γιατί τα κουνούπια προτιμούν ορισμένους ανθρώπους
Όπως δήλωσε στο AFP ο Frederic Simard από το Γαλλικό Ινστιτούτο Έρευνας για την Ανάπτυξη, «δεν πρόκειται για μύθο – τα κουνούπια πράγματι έλκονται περισσότερο από ορισμένους ανθρώπους». Ωστόσο, πρόσθεσε ο ιατρικός εντομολόγος, η έλξη αυτή δεν είναι σταθερή για όλους και ανά πάσα στιγμή.
σχετικά άρθρα
Η επιλογή του ανθρώπινου «στόχου» βασίζεται σε πληθώρα αισθητηριακών ερεθισμάτων, περιλαμβάνοντας κυρίως τη μυρωδιά και τη θερμότητα του σώματος, καθώς και το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέεται. Τα θηλυκά κουνούπια, τα οποία είναι τα μόνα που τσιμπούν, χρησιμοποιούν εξειδικευμένους υποδοχείς για να ανιχνεύσουν αυτά τα σήματα και να επιλέξουν την πηγή του επόμενου γεύματός τους.
Ο Σουηδός επιστήμονας Rickard Ignell εξήγησε στο AFP ότι «γνωρίζουμε εδώ και πάνω από έναν αιώνα ότι τα κουνούπια έλκονται από το διοξείδιο του άνθρακα που εκπνέουμε – είναι το πρώτο σήμα που ενεργοποιεί τη συμπεριφορά τους». Όταν τα έντομα πλησιάζουν σε απόσταση περίπου δέκα μέτρων, αρχίζουν να ανιχνεύουν την ανθρώπινη οσμή, η οποία, σε συνδυασμό με το CO₂, ενισχύει την έλξη τους. Σε μικρότερες αποστάσεις, η θερμότητα και η υγρασία του σώματος λειτουργούν ως πρόσθετοι παράγοντες προσέλκυσης.
Αντιθέτως, θεωρίες που συνδέουν την προτίμηση των κουνουπιών με την ομάδα αίματος δεν υποστηρίζονται από επιστημονικά δεδομένα. Ο Simard σημείωσε ότι «δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι τα κουνούπια προτιμούν συγκεκριμένο τύπο αίματος», προσθέτοντας ότι κάτι ανάλογο ισχύει και για το χρώμα του δέρματος, των ματιών ή των μαλλιών. Η οσμή διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Ο Simard ανέφερε ότι «ένα μείγμα μορίων που παράγεται από το μικροβίωμα του δέρματός μας μπορεί να είναι περισσότερο ή λιγότερο ελκυστικό για τα κουνούπια». Παρόλο που οι άνθρωποι εκπέμπουν 300 έως 1.000 διαφορετικές οσμηρές ενώσεις, οι επιστήμονες μόλις αρχίζουν να προσδιορίζουν ποιες από αυτές δρουν ως μαγνήτης για τα έντομα.
Πρόσφατη μελέτη του Ignell περιέλαβε κουνούπια Aedes aegypti, γνωστά για τη μετάδοση του κίτρινου και του δάγκειου πυρετού. Οι ερευνητές παρατήρησαν την επιλογή τους μεταξύ 42 γυναικών σε εργαστηριακό περιβάλλον. Ο επιστήμονας δήλωσε ότι «δείξαμε ότι τα κουνούπια χρησιμοποιούν ένα μείγμα οσμηρών ενώσεων για να μας εντοπίζουν – εντοπίσαμε 27 από τις περίπου 1.000 πιθανές». Διαπιστώθηκε ότι οι γυναίκες που προσέλκυαν περισσότερα κουνούπια, μεταξύ των οποίων και εγκυμονούσες στο δεύτερο τρίμηνο, παρήγαγαν μεγαλύτερη ποσότητα μιας ένωσης που προκύπτει από τη διάσπαση του σμήγματος του δέρματος, την «1-octen-3-ol» ή “αλκοόλη των μανιταριών”. Ακόμη και μία μικρή αύξηση της ουσίας αυτής είχε αισθητή επίδραση στην προσέλκυση. Ο Ignell σχολίασε ότι «τα κουνούπια είναι συναρπαστικά πλάσματα».
Η κατανάλωση μπύρας έχει επίσης συσχετιστεί με αυξημένη έλξη για τα κουνούπια, καθώς οδηγεί σε αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, του εκπνεόμενου CO₂ και μεταβάλλει τη μυρωδιά του δέρματος. Σε πειράματα που διεξήχθησαν στην Μπουρκίνα Φάσο, εθελοντές κατανάλωσαν μπύρα και λίγες ημέρες αργότερα νερό. Τα κουνούπια Anopheles, φορείς της ελονοσίας, επέδειξαν σαφή προτίμηση προς τους πρώτους. Παρόμοια ευρήματα κατέγραψε και μελέτη του 2023 στην Ολλανδία, με 465 συμμετέχοντες, όπου όσοι είχαν πιει μπύρα το προηγούμενο 24ωρο ήταν 1,35 φορές πιο ελκυστικοί στα έντομα.
Η κατανόηση των παραγόντων που επηρεάζουν την προτίμηση των κουνουπιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία, ειδικά υπό το πρίσμα της κλιματικής αλλαγής που συμβάλλει στην επέκταση των περιοχών δράσης τους. Το κουνούπι τίγρης, φορέας του ιού chikungunya, εξαπλώνεται σε νέες περιοχές, εντοπιζόμενο πέρυσι ακόμη και στην Αλσατία της Γαλλίας. «Ο κίνδυνος αυτός αφορά όλο και περισσότερους ανθρώπους», προειδοποίησε ο Simard. Για την αποφυγή τσιμπημάτων και την προστασία της υγείας, οι ειδικοί συνιστούν την κάλυψη του δέρματος με ρούχα, τη χρήση αντικουνουπικών και την τοποθέτηση σιτών. Ο Simard συμβουλεύει επίσης «να προτιμήσετε ελαφριά γεύματα και να περιορίσετε το αλκοόλ».