Ο νέος Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, υποσχέθηκε εκδίκηση για τον θάνατο του πατέρα και προκατόχου του, χαρακτηρίζοντάς την «απαίτηση του έθνους». Το γραπτό μήνυμα δημοσιοποιήθηκε μετά την ολοκλήρωση των πολυήμερων τελετών κηδείας του Αλί Χαμενεΐ, ενώ η ένταση ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον αυξάνεται ξανά.

σχετικά άρθρα

Η Apple μηνύει την OpenAI για κλοπή εμπορικών μυστικών – Στο επίκεντρο η ανάπτυξη νέας συσκευής AI

Πολιτικό τέλος μετά το μπλακ άουτ – Ο δήμαρχος του Βερολίνου αποσύρεται δύο μήνες πριν από τις εκλογές

Βρέθηκαν τα συντρίμμια του αεροσκάφους στο Πακιστάν – Αγωνία για την τύχη των πέντε αγνοουμένων

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεσμεύεται για εκδίκηση

Στη γραπτή δήλωσή του, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέφερε ότι η εκδίκηση για τον θάνατο του πατέρα του και των υπολοίπων θυμάτων των συγκρούσεων αποτελεί απαίτηση του ιρανικού έθνους και «πρέπει οπωσδήποτε» να πραγματοποιηθεί.

Ο νέος ηγέτης απέφυγε να προσδιορίσει πότε, πού ή με ποιον τρόπο θα αντιδράσει το Ιράν. Ωστόσο, υποστήριξε ότι την ευθύνη δεν φέρει μόνο η Τεχεράνη, αλλά και οι «ελεύθεροι άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο». Η διατύπωση αυτή διευρύνει σκόπιμα το μήνυμα πέρα από τα όρια του ιρανικού κράτους και μπορεί να απευθύνεται στους περιφερειακούς συμμάχους και στα δίκτυα επιρροής του Ιράν.

Η πρώτη παρέμβαση μετά τις τελετές κηδείας

Η δήλωση αποτέλεσε την πρώτη δημόσια παρέμβαση του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ από τότε που ξεκίνησαν οι πολυήμερες τελετές κηδείας του πατέρα του.

Δεν ήταν, ωστόσο, το πρώτο γραπτό μήνυμα που εξέδωσε μετά την ανάληψη της ηγεσίας. Ο νέος Ανώτατος Ηγέτης είχε δημοσιοποιήσει αντίστοιχη δέσμευση για εκδίκηση τον Μάρτιο, λίγες ημέρες μετά τον διορισμό του. Η νέα παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή συμπίπτει με την ταφή του Αλί Χαμενεΐ και τη νέα στρατιωτική κλιμάκωση με τις ΗΠΑ.

Ο Αλί Χαμενεΐ σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου σε κοινή αμερικανοϊσραηλινή αεροπορική επιδρομή, η οποία σηματοδότησε την έναρξη του νέου πολέμου. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέλαβε την ανώτατη ηγεσία στις 8 Μαρτίου.

Η δημόσια απουσία προκαλεί ερωτήματα

Παρά τη θεσμική ανάδειξή του, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια μετά την επίθεση.

Δεν παρέστη ούτε στις πολυήμερες τελετές κηδείας, στις οποίες εμφανίστηκαν τρεις από τους αδελφούς του, μαζί με κορυφαία πολιτικά και στρατιωτικά στελέχη. Οι ιρανικές αρχές δεν έχουν παρουσιάσει πρόσφατη εικόνα, βίντεο ή ηχητικό μήνυμα του νέου ηγέτη.

Ανώτερες πηγές που επικαλείται το Reuters αναφέρουν ότι τραυματίστηκε σοβαρά στην ίδια επιδρομή που σκότωσε τον πατέρα του, με βλάβες στο πρόσωπο και στα άκρα. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί αναλυτικά από τις ιρανικές αρχές.

Η παρατεταμένη απουσία του δημιουργεί πολιτικό πρόβλημα για το καθεστώς. Ο Ανώτατος Ηγέτης αποτελεί τον τελικό θεσμικό εγγυητή της εξωτερικής πολιτικής, των ενόπλων δυνάμεων και του πυρηνικού προγράμματος. Όσο δεν εμφανίζεται, αυξάνονται οι εκτιμήσεις ότι οι Φρουροί της Επανάστασης και άλλοι ισχυροί παράγοντες διαχειρίζονται συλλογικά κρίσιμες αποφάσεις.

Μήνυμα συνέχειας προς το εσωτερικό

Η υπόσχεση εκδίκησης εξυπηρετεί και την ανάγκη πολιτικής νομιμοποίησης του νέου ηγέτη.

Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ διαδέχθηκε έναν πατέρα που κυβέρνησε το Ιράν επί δεκαετίες και συγκέντρωσε τεράστια θεσμική και θρησκευτική εξουσία. Η σύνδεση της νέας ηγεσίας με το αίτημα της εκδίκησης παρουσιάζει τον διάδοχο ως συνεχιστή της ίδιας στρατηγικής γραμμής.

Οι τελετές κηδείας συνοδεύτηκαν από συνθήματα κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, καθώς και από δημόσιες εκκλήσεις για αντίποινα. Επομένως, το μήνυμα του νέου ηγέτη απαντά και σε μια εσωτερική πίεση: να δείξει ότι η μετάβαση εξουσίας δεν σημαίνει υποχώρηση.

Η εκεχειρία βρίσκεται ξανά σε κίνδυνο

Η δήλωση έρχεται σε μια ιδιαίτερα εύθραυστη στιγμή.

Οι αμερικανικές και ιρανικές δυνάμεις αντάλλαξαν νέες επιθέσεις μέσα στην εβδομάδα, ενώ η Τεχεράνη κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι παραβίασε το μνημόνιο συνεννόησης για την αποκλιμάκωση. Οι πρόσφατες αμερικανικές επιδρομές και οι εντάσεις στο Στενό του Ορμούζ έχουν αποδυναμώσει ακόμη περισσότερο την εκεχειρία.

Παράλληλα, το Κατάρ επιχειρεί να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας. Καταριανή αντιπροσωπεία επισκέφθηκε την Τεχεράνη σε μια προσπάθεια να περιορίσει την ένταση και να δημιουργήσει συνθήκες για ευρύτερες διαπραγματεύσεις, σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η υπόσχεση εκδίκησης δεν σημαίνει αυτομάτως άμεση στρατιωτική επίθεση. Περιορίζει, όμως, τα πολιτικά περιθώρια του νέου ηγέτη να εμφανιστεί συμβιβαστικός χωρίς κάποια μορφή απάντησης.

Γιατί αφορά την Ελλάδα

Μια νέα κλιμάκωση ανάμεσα στο Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ αφορά άμεσα την Ελλάδα.

Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Οποιαδήποτε ιρανική επιχείρηση αντιποίνων μπορεί να αυξήσει το κόστος ναυσιπλοΐας, τα ασφάλιστρα και τις ενεργειακές τιμές.

Η ελληνόκτητη ναυτιλία έχει ισχυρή παρουσία στις διεθνείς μεταφορές ενεργειακών φορτίων. Παράλληλα, η ελληνική οικονομία επηρεάζεται από κάθε απότομη αύξηση του πετρελαίου, μέσω των καυσίμων, των μεταφορών, του πληθωρισμού και του κόστους παραγωγής.

Η Αθήνα έχει επίσης στρατηγικές σχέσεις με το Ισραήλ και στενή συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Επομένως, μια γενικευμένη περιφερειακή σύγκρουση θα δημιουργούσε νέα διπλωματικά και επιχειρησιακά διλήμματα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η μεγάλη εικόνα

Το μήνυμα του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν αποτελεί μόνο προσωπική υπόσχεση για τον θάνατο του πατέρα του.

Αποτελεί προσπάθεια του νέου Ανώτατου Ηγέτη να εδραιώσει την εξουσία του, να εμφανιστεί ως συνεχιστής του προκατόχου του και να απαντήσει στις εσωτερικές απαιτήσεις για αντίποινα. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνει τον κίνδυνο νέου κύκλου επιθέσεων σε μια περίοδο κατά την οποία η εκεχειρία παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι αν η Τεχεράνη επιθυμεί εκδίκηση. Το Ιράν το δηλώνει πλέον ανοιχτά. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποια μορφή θα πάρει αυτή η απάντηση και αν μπορεί να πραγματοποιηθεί χωρίς να παρασύρει ολόκληρη την περιοχή σε νέο πόλεμο.