Ο μέσος Αμερικανός σηκώνει το κινητό του περισσότερες από 200 φορές την ημέρα, ενώ οι έφηβοι λαμβάνουν περίπου 250 ειδοποιήσεις ημερησίως — στη διάρκεια του σχολείου, μετά το σχολείο και ακόμη και τη νύχτα. Οι εφαρμογές που υποτίθεται ότι περιορίζουν τη χρήση άλλων εφαρμογών δεν έχουν καταφέρει να ανακόψουν ουσιαστικά το φαινόμενο. Τώρα, ορισμένες από τις ίδιες τεχνολογικές εταιρείες που συνέβαλαν στη δημιουργία αυτής της εξάρτησης επιχειρούν να την ανατρέψουν με συσκευές που δεν βασίζονται σε οθόνη.
σχετικά άρθρα
Η OpenAI σχεδιάζει να παρουσιάσει αργότερα μέσα στη χρονιά μια μικρή συσκευή χωρίς οθόνη, την οποία ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Σαμ Άλτμαν, περιγράφει ως πιο «γαλήνια» σε σχέση με ένα smartphone. Στόχος είναι μια εμπειρία λιγότερο επιθετική σε ειδοποιήσεις και οπτικά ερεθίσματα.
Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, η Apple αναπτύσσει «έξυπνα» γυαλιά, μια φορητή συσκευή τύπου καρφίτσας και AirPods με ενισχυμένες δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης. Οι φημολογούμενες συσκευές-μενταγιόν θα διαθέτουν μικρόφωνα και κάμερες και θα λειτουργούν ως «μάτια και αυτιά» του iPhone, μεταφέροντας τη λειτουργικότητα εκτός της παραδοσιακής οθόνης.
Η Meta, από την πλευρά της, παρουσιάζει από το 2024 τα πλήρως επαυξημένης πραγματικότητας γυαλιά Orion. Αν και δεν έχει ανακοινωθεί ημερομηνία κυκλοφορίας, η εταιρεία πούλησε περίπου 7 εκατομμύρια ζευγάρια «έξυπνων» γυαλιών το προηγούμενο έτος, στο πλαίσιο του οράματος του Μαρκ Ζούκερμπεργκ για την «μετα-smartphone» εποχή. Τα μελλοντικά γυαλιά ενδέχεται να διατηρούν διαρκή οπτική εμπειρία, αλλά βασίζονται στην AI για πιο hands-free χρήση, αντί για συνεχή κύλιση και άγγιγμα οθόνης.
Από το 2007, όταν παρουσιάστηκε το iPhone, καμία άλλη συσκευή δεν κατάφερε να αποκτήσει αντίστοιχη καθολική απήχηση. Σήμερα, το 91% των Αμερικανών ενηλίκων διαθέτει smartphone, με εκατομμύρια εφαρμογές να έχουν αναπτυχθεί γύρω από αυτό. Το κινητό έχει αντικαταστήσει πορτοφόλια, φωτογραφικές μηχανές και συσκευές παρακολούθησης υγείας.
Σύμφωνα με τον Ραμόν Λάμας, διευθυντή ερευνών στην IDC, οι νέες συσκευές τεχνητής νοημοσύνης δεν αρκεί να αναπαράγουν τις λειτουργίες του κινητού. Πρέπει να επιλύουν συγκεκριμένα καθημερινά προβλήματα. Διαφορετικά, κινδυνεύουν να αποτελέσουν «λύσεις που αναζητούν πρόβλημα».
Η ειδικός στην ηθική της AI, Ολίβια Γκάμπελιν, επισημαίνει ότι ακόμη και χωρίς οθόνη, ενδέχεται να δημιουργηθούν νέες μορφές εξάρτησης, όπως η συναισθηματική σύνδεση με ψηφιακούς «συνοδούς». Μια συσκευή που καταγράφει συσκέψεις και στέλνει αυτόματα email μπορεί να εξοικονομεί χρόνο, όμως η διαρκής παρουσία μικροφώνων και καμερών σε κοινωνικές συναναστροφές ενδέχεται να προκαλέσει ανησυχίες. Ήδη καταγράφεται αύξηση σχέσεων εξάρτησης με AI «συνοδούς», ενώ υπάρχουν επικρίσεις ότι η τεχνολογία επιχειρεί να υποκαταστήσει ανθρώπινες σχέσεις και θέσεις εργασίας.
Ο Σαμ Άλτμαν έχει δηλώσει ότι οι σημερινές συσκευές θυμίζουν «βόλτα στην Times Square» λόγω της συνεχούς ροής ερεθισμάτων, ενώ η νέα προσέγγιση θα στοχεύει σε εμπειρία πιο ήρεμη και ελεγχόμενη. Η ιδέα είναι η συσκευή να αποκτήσει «συμφραστική επίγνωση» της ζωής του χρήστη και να επιλέγει πότε είναι κατάλληλη στιγμή για ειδοποιήσεις.
Προηγούμενες απόπειρες δεν στέφθηκαν με επιτυχία. Η Humane AI απέσυρε φορητή συσκευή-καρφίτσα αξίας 700 δολαρίων, η οποία απαιτούσε μηνιαία συνδρομή, καθώς δεν κατάφερε να αποτελέσει πειστική εναλλακτική του κινητού. Αντίστοιχα, το AI Friend pendant πούλησε λίγες χιλιάδες τεμάχια και δέχθηκε επικρίσεις.
Σύμφωνα με τον Τζέισον Λόου της Omdia, οι εταιρείες θα πρέπει να επενδύσουν σε «μετασχηματιστικά χαρακτηριστικά» και όχι απλώς σε οριακή ευκολία. Οι συσκευές πρέπει να ενσωματώνονται στα υπάρχοντα οικοσυστήματα και να προσφέρουν σαφή αξία — όπως γυαλιά με μετάφραση σε πραγματικό χρόνο ή συσκευές παρακολούθησης υγείας. Το δαχτυλίδι Oura, που έχει πουλήσει 5,5 εκατομμύρια τεμάχια από το 2015, αναφέρεται ως παράδειγμα επιτυχημένης εξειδικευμένης συσκευής.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν η απομάκρυνση της οθόνης αρκεί για να περιορίσει την εξάρτηση. Πολλές από τις ειδοποιήσεις που λαμβάνουν οι χρήστες καθημερινά προέρχονται από επιχειρηματικά μοντέλα που επιδιώκουν τη διαρκή επαναφορά τους στις εφαρμογές. Ακόμη και χωρίς οθόνη, οι εταιρείες θα χρειαστεί να αναζητήσουν νέους τρόπους αλληλεπίδρασης με τους χρήστες. Για να αποτελέσουν πραγματική εναλλακτική στο smartphone, οι συσκευές χωρίς οθόνη θα πρέπει να προσφέρουν λειτουργικότητα που να υπερβαίνει την απλή αλλαγή μορφής.
