Η Ουκρανία δοκίμασε drones που αποφασίζουν μόνα τους ποιον θα χτυπήσουν
Αποκαλύψεις για πειραματική χρήση πλήρως αυτόνομων drones επαναφέρουν τη συζήτηση για τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης στον πόλεμο και τους κινδύνους για τον ανθρώπινο έλεγχο.
Η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται σε μια νέα και ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη φάση στο πεδίο της μάχης. Σύμφωνα με αποκαλύψεις που ήρθαν στο φως από ουκρανικές πηγές, η Ουκρανία πραγματοποίησε πριν από δύο χρόνια δοκιμή πλήρως αυτόνομων drones, τα οποία εντόπιζαν και προσέβαλλαν στόχους χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση στο τελικό στάδιο της επίθεσης.
Η πληροφορία προέρχεται από τον Αλεξάντερ Κοχανόβσκι, διευθύνοντα σύμβουλο της ουκρανικής εταιρείας Aero Center, ο οποίος μίλησε στο περιοδικό New Scientist κατά τη διάρκεια εκδήλωσης της ουκρανικής πρεσβείας στο Λονδίνο. Σύμφωνα με την περιγραφή του, τα drones εκτέλεσαν προγραμματισμένη αποστολή σε περιοχή του μετώπου και στη συνέχεια ενεργοποίησαν λειτουργία τεχνητής νοημοσύνης που αναζητούσε και προσέβαλλε στόχους μέσα σε προκαθορισμένη ζώνη.
Η πρώτη αναφορά για πλήρη αυτονομία σε πραγματική μάχη
Ο Κοχανόβσκι υποστήριξε ότι ουκρανικά drones αναγνώρισης που έφτασαν αργότερα στην περιοχή εντόπισαν νεκρούς Ρώσους στρατιώτες. Ωστόσο, δεν υπάρχει διαθέσιμο οπτικό υλικό που να επιβεβαιώνει άμεσα το περιστατικό.
Παράλληλα, αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη αναφορά δεν συνιστά επίσημη επιβεβαίωση από το ουκρανικό υπουργείο Άμυνας. Επιπλέον, η ουκρανική κυβέρνηση συνεχίζει να δηλώνει ότι διατηρεί τον άνθρωπο στον τελικό κύκλο λήψης αποφάσεων για θανατηφόρες επιθέσεις.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει ήδη τον πόλεμο
Παρότι τα πλήρως αυτόνομα όπλα παραμένουν σπάνια, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης στα drones αυξάνεται συνεχώς.
Η Ουκρανία και η Ρωσία χρησιμοποιούν πλέον χιλιάδες μη επανδρωμένα αεροσκάφη καθημερινά. Τα περισσότερα διαθέτουν ανθρώπινο χειριστή. Ωστόσο, όλο και περισσότερα συστήματα ενσωματώνουν αυτόνομες λειτουργίες πλοήγησης, αναγνώρισης στόχων και αποφυγής παρεμβολών.
Ειδικά στον πόλεμο της Ουκρανίας, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου συχνά διακόπτουν τις επικοινωνίες. Για αυτόν τον λόγο, οι δύο πλευρές επενδύουν σε λογισμικό που επιτρέπει στα drones να συνεχίζουν την αποστολή τους ακόμη και χωρίς σύνδεση με τον χειριστή.
Από το GPS στην αυτόνομη αναγνώριση στόχων
Η μεγαλύτερη πρόοδος αφορά την πλοήγηση μέσω τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με μελέτη του Center for Strategic and International Studies (CSIS), η χρήση τέτοιων συστημάτων αύξησε σημαντικά την αποτελεσματικότητα των ουκρανικών επιθέσεων μεγάλης εμβέλειας.
Επιπλέον, η Ρωσία έχει εξοπλίσει ορισμένες εκδόσεις των drones Geran-2 με προηγμένους επεξεργαστές που επιτρέπουν αυτόνομη αναγνώριση στόχων και επαναστόχευση κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Έτσι, η μάχη δεν περιορίζεται πλέον μόνο στα όπλα αλλά επεκτείνεται και στους αλγόριθμους που τα καθοδηγούν.
Το μεγάλο ηθικό και νομικό δίλημμα
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο την τεχνολογία. Αφορά και το διεθνές δίκαιο.
Ο ΟΗΕ εξετάζει εδώ και χρόνια το ζήτημα των λεγόμενων «θανατηφόρων αυτόνομων οπλικών συστημάτων». Πολλές χώρες ζητούν τη θέσπιση κανόνων που θα διασφαλίζουν ουσιαστικό ανθρώπινο έλεγχο πριν από κάθε θανατηφόρα ενέργεια.
Οι επικριτές των πλήρως αυτόνομων όπλων προειδοποιούν ότι ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να κάνει λάθος αναγνώριση στόχου, να προκαλέσει θύματα αμάχων ή να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές τους υποστηρίζουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αντιδρά ταχύτερα από τον άνθρωπο και να λειτουργεί αποτελεσματικά σε περιβάλλοντα όπου οι επικοινωνίες καταρρέουν.
Ο πόλεμος του μέλλοντος ξεκίνησε ήδη
Η αποκάλυψη για τα ουκρανικά drones δείχνει ότι ο πόλεμος της Ουκρανίας λειτουργεί ως εργαστήριο για τις στρατιωτικές τεχνολογίες της επόμενης δεκαετίας.
Ακόμη και αν τα πλήρως αυτόνομα όπλα παραμένουν περιορισμένα, η πορεία φαίνεται ξεκάθαρη. Η τεχνητή νοημοσύνη αναλαμβάνει ολοένα και περισσότερες λειτουργίες στο πεδίο της μάχης και η γραμμή που χωρίζει τον άνθρωπο από τη μηχανή γίνεται όλο και πιο λεπτή.