Η ιστορία του ιταλικού ποδοσφαίρου είναι γεμάτη από στιγμές δόξας, πάθους και αξεπέραστης αισθητικής, αλλά τίποτα δεν έχει χαραχτεί στη συλλογική μνήμη των φιλάθλων όσο το σκάνδαλο Calciopoli. Ήταν Σεπτέμβριος του 2006, όταν δύο από τα μεγαλύτερα μεγέθη του παγκόσμιου ποδοσφαίρου, ο Τζιανλουίτζι Μπουφόν και ο Αλεσάντρο Ντελ Πιέρο, βρέθηκαν μπροστά σε μόλις 10.000 θεατές στη βορειοδυτική Ιταλία. Αντί για τους προβολείς του Σαν Σίρο ή του Μπερναμπέου, το σκηνικό ήταν το ταπεινό γήπεδο της Ρίμινι. Η Γιουβέντους, η ομάδα με τους περισσότερους τίτλους στην Ιταλία, ξεκινούσε την περιπέτειά της στη Σέριε Β, τη δεύτερη κατηγορία, μετά από μια δικαστική απόφαση που συγκλόνισε τα θεμέλια του ευρωπαϊκού αθλητισμού.
σχετικά άρθρα
Το ισόπαλο 1-1 εκείνης της πρεμιέρας κόντρα στη μικρή Ρίμινι δεν ήταν απλώς ένα κακό αποτέλεσμα· ήταν το ναδίρ μιας αυτοκρατορίας που κατέρρεε κάτω από το βάρος των αποκαλύψεων για στημένους αγώνες και παρασκηνιακές πιέσεις προς τους διαιτητές. Όπως θυμάται ο Μαουρίτσιο Τζιοβανέλι, κάτοχος διαρκείας της ομάδας, εκείνη η ταπείνωση μετατράπηκε γρήγορα σε οργή και επιθυμία για απόδειξη ανωτερότητας. Αυτή ακριβώς η ψυχολογία του «πληγωμένου θηρίου» αποτέλεσε το καύσιμο για τη δημιουργία μιας νέας κυριαρχίας που επανέφερε τη Γιουβέντους στην ελίτ του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.
Το χρονικό ενός προαναγγελθέντος σκανδάλου και οι βαριές καμπάνες
Η πτώση της Γιουβέντους δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία για όσους γνώριζαν τα εσωτερικά του ιταλικού ποδοσφαίρου, αλλά ο τρόπος που αποκαλύφθηκαν οι λεπτομέρειες θύμιζε σενάριο αστυνομικής ταινίας. Όλα ξεκίνησαν τυχαία, όταν εισαγγελείς που ερευνούσαν υποθέσεις ντόπινγκ στις τάξεις της ομάδας, έπεσαν πάνω σε συνομιλίες που αφορούσαν το παρασκήνιο των ορισμών διαιτησίας. Οι τηλεφωνικές υποκλοπές που διέρρευσαν στον Τύπο αποκάλυψαν ένα δίκτυο επαφών ανάμεσα σε ισχυρούς παράγοντες των συλλόγων και τους αρχιδιαιτητές της χώρας.
Στο επίκεντρο του κυκλώνα βρισκόταν ο γενικός διευθυντής της Γιουβέντους, Λουτσιάνο Μότζι, ο οποίος φέρεται να ασκούσε αφόρητες πιέσεις για να εξασφαλίσει «φιλικές» διαιτησίες. Μαζί του ενεπλάκησαν ο πρόεδρος της ιταλικής ομοσπονδίας ποδοσφαίρου, Φράνκο Καράρο, και ο αντιπρόεδρος Ινοτσέντζο Ματσίνι, οι οποίοι οδηγήθηκαν σε παραίτηση. Η αρχική ποινή για τον σύλλογο του Τορίνο προέβλεπε υποβιβασμό στη Σέριε Β με αφαίρεση 30 βαθμών. Μετά από εφέσεις, η τελική ποινή ορίστηκε στον υποβιβασμό με αφαίρεση 9 βαθμών, ενώ παράλληλα αφαιρέθηκε ο τίτλος της σεζόν 2004-05 και η ομάδα υποβιβάστηκε στην τελευταία θέση της βαθμολογίας για τη σεζόν 2005-06.
Η υπόθεση όμως δεν περιόρισε τις κυρώσεις της μόνο στη Γιουβέντους. Η Μίλαν τιμωρήθηκε τελικά με αφαίρεση 8 βαθμών, ενώ της επιβλήθηκε και αφαίρεση 30 βαθμών από τη σεζόν 2005-06. Η Φιορεντίνα και η Λάτσιο, που αρχικά αντιμετώπιζαν την ποινή του υποβιβασμού, παρέμειναν στη Σέριε Α με αφαίρεση 15 και 3 βαθμών αντίστοιχα, αν και αποκλείστηκαν από τις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, το Τσάμπιονς Λιγκ και το Κύπελλο Ουέφα. Τέλος, η Ρετζίνα τιμωρήθηκε με αφαίρεση 11 βαθμών και πρόστιμο 100.000 ευρώ.
Η διχασμένη Ιταλία και η σκιά του Μουντιάλ
Το Calciopoli ξεσπούσε σε μια χρονιά που η Ιταλία ζούσε τη δική της ποδοσφαιρική σχιζοφρένεια. Το 2006 ήταν η χρονιά του Παγκοσμίου Κυπέλλου στη Γερμανία. Ενώ οι δικαστικές αίθουσες έβγαζαν αποφάσεις που διέλυσαν τους συλλόγους, η εθνική ομάδα της Ιταλίας, η Σκουάντρα Ατζούρα, προετοιμαζόταν για τη μεγαλύτερη πρόκληση. Ο Ρομπέρτο Μπεκαντίνι, ανταποκριτής της εφημερίδας Λα Στάμπα, περιγράφει το κλίμα ως έναν «πόλεμο συμμοριών». Η χώρα ήταν κομμένη στα δύο: οι μισοί πανηγύριζαν για την τιμωρία της Γιουβέντους και οι άλλοι μισοί έκαναν λόγο για συνωμοσία.
Παρά το γεγονός ότι πολλοί δημοσιογράφοι και πολιτικοί στράφηκαν κατά της εθνικής ομάδας, οι Ιταλοί κατάφεραν το ακατόρθωτο και κατέκτησαν το Παγκόσμιο Κύπελλο για τέταρτη φορά. Όμως, η χαρά ήταν σύντομη για τους παίκτες της Γιουβέντους. Με την επιστροφή τους, βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη διάλυση της ομάδας τους. Οι αποκαλύψεις για τον Μότζι και τον Αντόνιο Τζιράουντο, σχετικά με τον φερόμενο εγκλεισμό του διαιτητή Τζιανλούκα Παπαρέστα στα αποδυτήρια μετά από μια ήττα από τη Ρετζίνα, είχαν προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στη φήμη του συλλόγου.
Η αιμορραγία των αστέρων και η πίστη των «πιστών»
Με τον υποβιβασμό, οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί σύλλογοι έσπευσαν να επωφεληθούν από το ρόστερ της Γιουβέντους. Ο Ζλάταν Ιμπραΐμοβιτς και ο Πατρίκ Βιεϊρά μετακόμισαν στην αντίπαλο Ίντερ έναντι 23 εκατομμυρίων λιρών. Ο αρχηγός της παγκόσμιας πρωταθλήτριας, Φάμπιο Καναβάρο, μαζί με τον Έμερσον, πήγαν στη Ρεάλ Μαδρίτης. Οι Λιλιάν Τουράμ και Τζιανλούκα Τζαμπρότα κατέληξαν στην Μπαρτσελόνα, ενώ ο Άντριαν Μούτου παραχωρήθηκε στη Φιορεντίνα.
Ωστόσο, πέντε θρύλοι επέλεξαν τον δρόμο της πίστης. Οι Μπουφόν, Ντελ Πιέρο, Τζόρτζιο Κιελίνι, Πάβελ Νέντβεντ και Νταβίντ Τρεζεγκέ αποφάσισαν να μείνουν στη δεύτερη κατηγορία. Παρά την αρχική αφαίρεση βαθμών, η Γιουβέντους κυριάρχησε, έχασε μόλις τέσσερα παιχνίδια σε 42 αγωνιστικές και επέστρεψε πανηγυρικά στη Σέριε Α ως πρωταθλήτρια, ξεκινώντας μια νέα εποχή επιτυχιών που την οδήγησε ξανά στους τελικούς του Τσάμπιονς Λιγκ.
Το «χάρτινο πρωτάθλημα» και η αιώνια κόντρα με την Ίντερ
Αν και έχουν περάσει σχεδόν δύο δεκαετίες από το Calciopoli, οι πληγές παραμένουν ανοιχτές, κυρίως για το πρωτάθλημα του 2006. Ο τίτλος αυτός αφαιρέθηκε από τη Γιουβέντους και δόθηκε στην Ίντερ, η οποία είχε τερματίσει τρίτη. Οι οπαδοί της Γιουβέντους αποκαλούν έκτοτε αυτόν τον τίτλο «χάρτινο πρωτάθλημα», υποστηρίζοντας ότι η Ίντερ δεν τιμωρήθηκε ποτέ για ανάλογες δικές της πρακτικές που ήρθαν στο φως αργότερα.
Η κόντρα αυτή παραμένει ζωντανή, με τη διοίκηση της Γιουβέντους να καταθέτει νέες προσφυγές στην Ιταλική Ολυμπιακή Επιτροπή ζητώντας την αφαίρεση του τίτλου από τους «Νερατζούρι». Όπως σημειώνει ο Μπεκαντίνι, η Γιουβέντους δεν ζητά να της επιστραφεί το πρωτάθλημα, αλλά να αφαιρεθεί από την Ίντερ, η οποία θεωρούν ότι δεν το αξίζει. Για τη Γιουβέντους, το Calciopoli παραμένει η αφετηρία μιας πορείας που ξεκίνησε από την ταπείνωση και κατέληξε στην απόλυτη δικαίωση μέσω των τίτλων που κατέκτησε τα επόμενα χρόνια στο γήπεδο.
