Η νίκη της Αλληλεγγύης στην Πολωνία και η θεραπεία του σοκ
4 Ιουνίου 1989
Στις 4 Ιουνίου 1989, την ίδια ακριβώς μέρα που το Πεκίνο κατέπνιγε τις διαδηλώσεις στην Τιενανμέν, η Πολωνία διεξήγαγε τις πρώτες ημι-ελεύθερες εκλογές της, όπου το συνδικάτο της«Αλληλεγγύης» κατήγαγε συντριπτική νίκη έναντι του Κομμουνιστικού Κόμματος. Οικονομικά,αυτή η μέρα σηματοδότησε την αρχή του τέλους για τον σοβιετικό κεντρικό σχεδιασμό στην Ευρώπη και την αφετηρία της επώδυνης θεραπείας του σοκ (Σχέδιο Μπαλτσερόβιτς), που επέβαλε βίαιη μετάβαση στις ελεύθερες αγορές, ιδιωτικοποιήσεις και άρση των κρατικών επιδοτήσεων.
Η απότομη ενσωμάτωση της Ανατολικής Ευρώπης στο δυτικό καπιταλιστικό σύστημα αναδιαμόρφωσε τον ευρωπαϊκό βιομηχανικό χάρτη, μεταφέροντας τεράστιο όγκο παραγωγής σε φθηνότερα εργατικά χέρια και επανασχεδιάζοντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες της ηπείρου.Παράλληλα, γέννησε τεράστιες κοινωνικές ανισότητες που τροφοδότησαν τον σύγχρονο λαϊκισμό.
Σήμερα, παρατηρώντας την ένταση του αμερικανοκινεζικού ανταγωνισμού και την παγκόσμια γεωπολιτική αστάθεια, το ιστορικό μάθημα του 1989 είναι ξεκάθαρο: οι απότομες οικονομικές αλλαγές δημιουργούν νικητές αλλά αφήνουν πίσω τους δομικά ρήγματα. Η αυταπάτη ότι το τέλος του Ψυχρού Πολέμου θα έφερνε αέναη οικονομική ειρήνη έχει πλέον διαλυθεί μπροστά στις ανοιχτές συγκρούσεις της Μέσης Ανατολής και στον βαθύ διχασμό της ευρωπαϊκής ηπείρου.