Έναρξη του πολέμου και τέλος της πρώτης παγκοσμιοποίησης
28 Ιουλίου 1914
Η κήρυξη του πολέμου από την Αυστροουγγαρία στη Σερβία δεν ήταν απλώς η σπίθα που αιματοκύλησε την Ευρώπη, αλλά η ληξιαρχική πράξη θανάτου της πρώτης παγκοσμιοποίησης. Μέχρι εκείνη την ημέρα, η ροή κεφαλαίων, ανθρώπων και εμπορευμάτων κινούνταν με πρωτοφανή ελευθερία, δεμένη αρμονικά πάνω στον άκαμπτο χρυσό κανόνα (gold standard). Η πεποίθηση των αγορών ότι οι αλληλένδετες εμπορικές σχέσεις καθιστούσαν έναν μεγάλο πόλεμο “οικονομικά παράλογο” και άρα αδύνατο, διαψεύστηκε οικτρά. Μέσα σε λίγα 24ωρα, ο πανικός σάρωσε τις αγορές, αναγκάζοντας το Χρηματιστήριο του Λονδίνου να κλείσει τις πόρτες του για μήνες, προκειμένου να αποτραπεί η απόλυτη κατάρρευση των τιμών των μετοχών και η μαζική εκροή χρυσού.
σχετικά άρθρα
Σήμερα, η ιστορική αναλογία είναι κάτι παραπάνω από ανατριχιαστική. Η τρέχουσα γεωπολιτική ρήξη μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης, Κίνας και Ρωσίας διαλύει με τον ίδιο ακριβώς ρυθμό τη δεύτερη, μεταπολεμική εκδοχή της παγκοσμιοποίησης. Οι κυρώσεις λειτουργούν ως τα σύγχρονα χαρακώματα, ενώ ο επανακαθορισμός των εφοδιαστικών αλυσίδων και των ναυτιλιακών περασμάτων (όπως τα στενά του Ορμούζ ή η Ερυθρά Θάλασσα) αποδεικνύει ότι το διεθνές εμπόριο υποτάσσεται ξανά, βίαια, στην εθνική ασφάλεια. Το 1914 οι αυτοκρατορίες τύπωσαν αλόγιστα χρήμα για να χρηματοδοτήσουν τον όλεθρο, γεννώντας τον υπερπληθωρισμό του Μεσοπολέμου. Σήμερα, το παγκόσμιο χρέος εργαλειοποιείται ξανά, σε μια παγκόσμια αγορά που αρνείται πεισματικά να τιμολογήσει τον πραγματικό γεωστρατηγικό κίνδυνο, πιστεύοντας, όπως και τότε, ότι “το σύστημα είναι πολύ μεγάλο για να καταρρεύσει”.
