Τσίπρας στη γραμμή Καρτερού: Σκληρό ροκ κατά του Ανδρουλάκη
Το timing των επιθέσεων
Τσίπρας – Καρτερός: Το σκληρό ροκ, ο «βλάκας» και ο πόλεμος με τον Ανδρουλάκη.
Ο πρώην πρωθυπουργός κλιμακώνει την αντιπαράθεση με το ΠΑΣΟΚ, αμφισβητεί την αξιοπιστία της στρατηγικής του και δείχνει ότι η μάχη για τον ίδιο πολιτικό χώρο περνά πλέον σε νέα φάση.
σχετικά άρθρα
Η νέα παρέμβαση του Αλέξη Τσίπρα στην Πολιτική Επιτροπή της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.ΑΣ.) έρχεται να περιπλέξει ακόμη περισσότερο το ήδη τεταμένο σκηνικό στην Κεντροαριστερά. Όσοι εκτιμούσαν ότι ο πρώην πρωθυπουργός θα επιχειρούσε να κρατήσει αποστάσεις από τη σκληρή αρθρογραφία του Θανάση Καρτερού εναντίον του Νίκου Ανδρουλάκη έχουν πλέον λόγους να αναθεωρήσουν. Μπορεί ο ίδιος να δηλώνει ότι δεν επιθυμεί προσωπικές επιθέσεις και έναν «εμφύλιο» στον προοδευτικό χώρο, όμως το πολιτικό περιεχόμενο της τελευταίας ομιλίας του δείχνει ότι η αντιπαράθεση με τη Χαριλάου Τρικούπη όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά αποκτά σαφέστερο στρατηγικό χαρακτήρα.
Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι απλώς εάν ο Τσίπρας αποδοκιμάζει ή όχι τη φρασεολογία που χρησιμοποίησε ο Καρτερός, όταν διερωτήθηκε δημοσίως αν ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είναι «βλάκας». Το ουσιαστικό ερώτημα είναι εάν ο πρώην πρωθυπουργός υιοθετεί στην πράξη τη λογική της σκληρής πολιτικής σύγκρουσης που βρίσκεται πίσω από αυτήν την αρθρογραφία. Και η τελευταία τοποθέτησή του δίνει σαφώς νέα επιχειρήματα σε όσους υποστηρίζουν ότι η απόσταση ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις δεν είναι τόσο μεγάλη όσο αρχικά φαινόταν.
Από τις διαβεβαιώσεις στην επίθεση
Ο Τσίπρας επιχείρησε να παρουσιάσει την αντιπαράθεση με το ΠΑΣΟΚ ως μια σύγκρουση που δεν πρέπει να επισκιάσει τον βασικό πολιτικό αντίπαλο, δηλαδή την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη. Υποστήριξε ότι δεν πρόκειται να απαντήσει με προσωπικούς χαρακτηρισμούς και ότι δεν θα επιτρέψει να μετατραπεί η πολιτική αντιπαράθεση σε εμφύλιο στον προοδευτικό χώρο.
Ωστόσο, την ίδια στιγμή, έστρεψε τα βέλη του προς την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, αμφισβητώντας τη στρατηγική της και αφήνοντας αιχμές για τη στάση της απέναντι στο ενδεχόμενο μιας προοδευτικής κυβέρνησης με κορμό την ΕΛ.ΑΣ. Η αναφορά του ότι ορισμένοι στην αντιπολίτευση προτιμούν τη Νέα Δημοκρατία από μια προοδευτική κυβέρνηση με κορμό τον δικό του πολιτικό σχηματισμό συνιστά ευθεία πολιτική πρόκληση προς τη Χαριλάου Τρικούπη.
Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός έθεσε το ερώτημα εάν μπορεί να αποκλειστεί απολύτως το ενδεχόμενο συγκυβέρνησης ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, επιχειρώντας να αναδείξει αντιφάσεις στις τοποθετήσεις του Ανδρουλάκη για τον τρόπο σχηματισμού κυβέρνησης μετά τις εκλογές.
Με άλλα λόγια, η αντιπαράθεση μεταφέρεται από το επίπεδο των προσωπικών χαρακτηρισμών στο επίπεδο της πολιτικής αξιοπιστίας. Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο στοιχείο της νέας παρέμβασης.
Η γραμμή Καρτερού και το πολιτικό μήνυμα
Η υπόθεση Καρτερού δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο επεισόδιο δημοσιογραφικής αντιπαράθεσης. Έχει μετατραπεί σε μέρος της ευρύτερης σύγκρουσης ανάμεσα στην ΕΛ.ΑΣ. του Τσίπρα και το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη.
Ο Θανάσης Καρτερός, με την αρθρογραφία του, επέλεξε μια ιδιαίτερα επιθετική προσέγγιση απέναντι στον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, αμφισβητώντας τις πολιτικές επιλογές και τη στρατηγική του. Η Χαριλάου Τρικούπη απάντησε με σφοδρή κριτική, αποδίδοντας στον πρώην πρωθυπουργό πολιτική ευθύνη για το κλίμα που διαμορφώνεται γύρω από τους συνεργάτες και τον ευρύτερο πολιτικό του χώρο.
Ο ίδιος ο Καρτερός έχει υποστηρίξει ότι τα γραφόμενά του αποτελούν προσωπική του ευθύνη. Αυτό, όμως, δεν ακυρώνει την πολιτική διάσταση της υπόθεσης, ιδιαίτερα από τη στιγμή που ο ίδιος δραστηριοποιείται στον χώρο της νέας πολιτικής πρωτοβουλίας του Τσίπρα.
Η νέα ομιλία του πρώην πρωθυπουργού δεν συνιστά ρητή αποδοχή των προσωπικών χαρακτηρισμών που προκάλεσαν την κρίση. Αντιθέτως, ο Τσίπρας επανέλαβε ότι δεν θέλει να εμπλακεί σε προσωπική αντιπαράθεση. Το γεγονός, ωστόσο, ότι επιλέγει να κλιμακώσει την πολιτική κριτική προς το ΠΑΣΟΚ ενισχύει την εκτίμηση ότι δεν προτίθεται να αφήσει αναπάντητη τη μάχη για την εκπροσώπηση του προοδευτικού χώρου.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία: άλλο η αποστασιοποίηση από μια συγκεκριμένη λέξη και άλλο η αποστασιοποίηση από τη συνολική πολιτική γραμμή της αντιπαράθεσης.
Το κοινό ακροατήριο και η μάχη για τη δεύτερη θέση
Ο βασικός λόγος για τον οποίο η σύγκρουση αποκτά τέτοια ένταση βρίσκεται στο πολιτικό ακροατήριο που διεκδικούν οι δύο πλευρές. Τσίπρας και Ανδρουλάκης απευθύνονται, σε σημαντικό βαθμό, σε πολίτες που κινούνται στον χώρο της Κεντροαριστεράς, αναζητούν εναλλακτική απέναντι στη ΝΔ και θέλουν να δουν μια πειστική πρόταση πολιτικής αλλαγής.
Αυτό σημαίνει ότι η σχέση των δύο πλευρών δεν μπορεί να είναι μόνο σχέση δυνητικής συνεργασίας. Είναι ταυτόχρονα και ανταγωνιστική σχέση για την πολιτική πρωτοβουλία, την αξιοπιστία και την ηγεμονία στον προοδευτικό χώρο.
Οι δημοσκοπικές μετρήσεις που καταγράφουν τη δύναμη των κομμάτων και τις μεταβολές στην απόσταση ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τους υπόλοιπους σχηματισμούς αποτελούν μέρος αυτού του περιβάλλοντος. Δεν αρκούν από μόνες τους για να αποδείξουν ότι η ένταση οφείλεται αποκλειστικά στον εκλογικό ανταγωνισμό. Είναι, ωστόσο, εύλογο να εκτιμηθεί ότι, όσο εντείνεται η διεκδίκηση του ίδιου ακροατηρίου, τόσο δυσκολότερο γίνεται να διατηρηθούν χαμηλοί τόνοι.
Για τον Τσίπρα, η πολιτική πρόκληση είναι διπλή: πρέπει να παρουσιάσει τη δική του πρωτοβουλία ως αξιόπιστη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση, αλλά και να εξηγήσει γιατί αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει τον βασικό κορμό μιας ευρύτερης προοδευτικής συμμαχίας. Για τον Ανδρουλάκη, από την άλλη πλευρά, το ζήτημα είναι να υπερασπιστεί την αυτονομία του ΠΑΣΟΚ και να αποτρέψει την πολιτική του υποβάθμιση σε έναν χώρο που θα καθορίζεται από τις πρωτοβουλίες του πρώην πρωθυπουργού.
Το σκληρό ροκ και τα όρια της συνεργασίας
Η νέα τοποθέτηση Τσίπρα αφήνει, συνεπώς, ανοιχτό ένα κρίσιμο ερώτημα για την επόμενη ημέρα της Κεντροαριστεράς: πρόκειται για μια προσωρινή κλιμάκωση που θα υποχωρήσει όταν διαμορφωθούν οι όροι μιας πιθανής συνεννόησης ή για μια συνειδητή επιλογή πολιτικής αυτονομίας μέσα από τη σύγκρουση με το ΠΑΣΟΚ;
Η γραμμή της έντονης αντιπαράθεσης, την οποία εκφράζει με τον δικό του τρόπο ο Καρτερός, φαίνεται να αποκτά μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς ο Τσίπρας αμφισβητεί πλέον ανοιχτά τις επιλογές της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ. Δεν σημαίνει ότι ο πρώην πρωθυπουργός υιοθετεί κάθε διατύπωση του συνεργάτη του. Σημαίνει, όμως, ότι δεν επιλέγει να περιορίσει την αντιπαράθεση ούτε να στείλει ένα καθαρό μήνυμα αποκλιμάκωσης προς τη Χαριλάου Τρικούπη.
Το ΠΑΣΟΚ, από την πλευρά του, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν αποδέχεται να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματικός παίκτης σε μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να έχει ως κεντρικό πρόσωπο τον Τσίπρα. Η απάντηση της Χαριλάου Τρικούπη ότι δεν πρόκειται να ακολουθήσει την τοξικότητα αποτυπώνει ακριβώς την προσπάθειά της να μεταφέρει τη σύγκρουση στο πεδίο της πολιτικής αξιοπιστίας και της δημόσιας συμπεριφοράς.
Το αποτέλεσμα είναι ένας κύκλος αλληλοκατηγοριών που δυσκολεύει την αναζήτηση κοινού τόπου. Και όσο οι δύο πλευρές επιμένουν να αμφισβητούν η μία τη στρατηγική της άλλης, τόσο περισσότερο η συζήτηση για την προγραμματική σύγκλιση περνά σε δεύτερο πλάνο.
Το πραγματικό στοίχημα για τον Τσίπρα
Το πολιτικό στοίχημα για τον πρώην πρωθυπουργό δεν είναι απλώς να απαντήσει στις αιτιάσεις του ΠΑΣΟΚ. Είναι να αποδείξει ότι μπορεί να συγκροτήσει έναν ευρύτερο προοδευτικό πόλο, χωρίς η προσπάθεια αυτή να εξελιχθεί σε μια διαρκή μάχη με τα κόμματα και τα στελέχη που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος του.
Η σημερινή εικόνα δείχνει ότι ο Τσίπρας θέλει να διεκδικήσει κεντρικό ρόλο στον χώρο και δεν προτίθεται να αφήσει στη Χαριλάου Τρικούπη το προνόμιο να ορίζει τους όρους της αντιπολιτευτικής στρατηγικής. Οι αιχμές του για το ενδεχόμενο συνεργασίας ΝΔ–ΠΑΣΟΚ, σε συνδυασμό με την κριτική του προς τον Ανδρουλάκη, επιβεβαιώνουν ότι η πολιτική αντιπαράθεση έχει πλέον αποκτήσει σαφή στρατηγική διάσταση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει κλείσει οριστικά κάθε δρόμος συνεννόησης. Σημαίνει, όμως, ότι στην παρούσα φάση η σύγκρουση προηγείται της συνεργασίας.
Και κάπως έτσι, παρά τις διαβεβαιώσεις ότι ο βασικός αντίπαλος παραμένει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, το πολιτικό μέτωπο Τσίπρα–Ανδρουλάκη εξελίσσεται σε μία από τις πιο καθοριστικές εσωτερικές αναμετρήσεις του προοδευτικού χώρου. Ο Τσίπρας μπορεί να αποφεύγει τον χαρακτηρισμό «βλάκας», αλλά η πολιτική του επίθεση προς το ΠΑΣΟΚ δείχνει ότι δεν σκοπεύει να εγκαταλείψει το πεδίο της σύγκρουσης.
Το ερώτημα είναι εάν το σκληρό ροκ θα του προσφέρει πολιτικό πλεονέκτημα ή εάν θα βαθύνει τόσο το ρήγμα, ώστε η συζήτηση για μια κοινή προοδευτική εναλλακτική να γίνει ακόμη δυσκολότερη.
