Το Καστελόριζο του Ανδρουλάκη: Επιχείρηση επαναπατρισμού του πατριωτικού ΠΑΣΟΚ
Επιστροφή στο πατριωτικό ΠΑΣΟΚ
Από το νησί που συνδέθηκε με την είσοδο της χώρας στα μνημόνια, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να γράψει ένα διαφορετικό πολιτικό κεφάλαιο. Η εθνική κυριαρχία, το Διεθνές Δίκαιο και η σκληρή γραμμή απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό γίνονται τα εργαλεία για να αποτινάξει το βάρος του παλιού ΠΑΣΟΚ, να επανασυνδεθεί με τους απογοητευμένους ψηφοφόρους και να ανακόψει την προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να κυριαρχήσει στον χώρο της Κεντροαριστεράς.
σχετικά άρθρα
Ένα νησί, δύο διαφορετικές πολιτικές εικόνες
Το Καστελόριζο δεν είναι ένας ακόμη σταθμός στην πολιτική διαδρομή του Νίκου Ανδρουλάκη. Είναι ένας τόπος με ιδιαίτερο συμβολισμό για το ΠΑΣΟΚ, αλλά και για ολόκληρη τη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας. Στις 23 Απριλίου 2010, από το ακριτικό νησί, ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου ανακοίνωνε την προσφυγή της Ελλάδας στον μηχανισμό στήριξης, ανοίγοντας ουσιαστικά τον δρόμο για την εποχή των μνημονίων.
Για ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας, η εικόνα εκείνης της ημέρας συνδέθηκε με την αρχή μιας μακράς περιόδου οικονομικής ασφυξίας, περικοπών, ανεργίας και ανατροπών στην καθημερινότητα εκατομμυρίων πολιτών. Το ΠΑΣΟΚ βρέθηκε στο επίκεντρο της πολιτικής ευθύνης και πλήρωσε βαρύ τίμημα, χάνοντας μεγάλο μέρος της εκλογικής του δύναμης και της παραδοσιακής κοινωνικής του επιρροής.
Δεκαέξι χρόνια αργότερα, ο Νίκος Ανδρουλάκης επιστρέφει στο ίδιο νησί επιχειρώντας να δώσει διαφορετικό περιεχόμενο στον συμβολισμό του. Αυτή τη φορά, το μήνυμα δεν αφορά την οικονομική επιτήρηση και την προσφυγή στους δανειστές, αλλά την εθνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και την ανάγκη μιας σταθερής, αποφασιστικής στάσης απέναντι στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Η επιλογή του τόπου μόνο τυχαία δεν είναι. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να αποσυνδέσει το κόμμα από τις πιο επώδυνες μνήμες της μνημονιακής περιόδου και να επαναφέρει στο προσκήνιο μια διαφορετική πολιτική ταυτότητα: εκείνη του πατριωτικού ΠΑΣΟΚ, που συνδυάζει την κοινωνική ευαισθησία με την υπεράσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Το μήνυμα στην Τουρκία και η επιστροφή στο πατριωτικό ΠΑΣΟΚ
Η ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη είχε σαφή στόχο να εκπέμψει μήνυμα αποφασιστικότητας. Η αναφορά του ότι «η εθνική μας κυριαρχία και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα είναι ισχυρά και αδιαπραγμάτευτα» συμπυκνώνει τη γραμμή που θέλει να προβάλει το ΠΑΣΟΚ στα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος του κόμματος υπογράμμισε ότι κανένα ζήτημα που επικαλείται μια τρίτη χώρα δεν μπορεί να νομιμοποιεί παράνομες και προκλητικές ενέργειες σε βάρος της Ελλάδας. Το μήνυμα αφορά πρωτίστως την Τουρκία και τις διαρκείς αμφισβητήσεις που διατυπώνει στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Ανδρουλάκης επιχειρεί να συνδυάσει δύο στοιχεία: από τη μία, την προσήλωση στον διάλογο και στις σχέσεις καλής γειτονίας και, από την άλλη, την ξεκάθαρη θέση ότι ο διάλογος δεν μπορεί να πραγματοποιείται εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Η αναφορά του στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου λειτουργεί ως βασικός άξονας αυτής της προσέγγισης.
Πίσω από τις δηλώσεις, ωστόσο, υπάρχει και ένας σαφής εσωτερικός πολιτικός υπολογισμός. Το ΠΑΣΟΚ θέλει να ανακτήσει ένα ακροατήριο που παραδοσιακά έβλεπε στο κόμμα μια δύναμη με εθνική αναφορά, ισχυρή παρουσία στην περιφέρεια και σαφή αντίληψη για τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή.
Η επιστροφή στο πατριωτικό ΠΑΣΟΚ δεν σημαίνει ότι διαγράφεται το παρελθόν. Σημαίνει, όμως, ότι η σημερινή ηγεσία επιχειρεί να μεταφέρει το πολιτικό βάρος από τις μνήμες της κρίσης σε μια ατζέντα που συνδέεται με την ασφάλεια, την εθνική αξιοπρέπεια και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων της χώρας.
Από τις πληγές των μνημονίων στη διεκδίκηση νέας εμπιστοσύνης
Το μεγάλο πρόβλημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη είναι ότι το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να κουβαλά το πολιτικό φορτίο της περιόδου κατά την οποία η Ελλάδα μπήκε στα μνημόνια. Για ένα κομμάτι των ψηφοφόρων, το Καστελόριζο παραμένει μια εικόνα που παραπέμπει σε περικοπές, απώλεια εισοδήματος και κοινωνική ανασφάλεια.
Η προσπάθεια αλλαγής αυτής της εικόνας δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε συμβολικές κινήσεις και δηλώσεις για τα εθνικά θέματα. Χρειάζεται ένα πειστικό πολιτικό σχέδιο για την καθημερινότητα των πολιτών: την ακρίβεια, τους μισθούς, τη στέγαση, την εργασία, το κοινωνικό κράτος και τις ανισότητες.
Ο Ανδρουλάκης καλείται, επομένως, να αποδείξει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να αποτελέσει ξανά μια αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Να πείσει ότι δεν περιορίζεται στον ρόλο του κόμματος που ασκεί κριτική στην κυβέρνηση, αλλά διαθέτει συγκεκριμένες προτάσεις και τη δυνατότητα να τις εφαρμόσει.
Η εθνική ατζέντα μπορεί να ενισχύσει το προφίλ του, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να καλύψει τις κοινωνικές και οικονομικές αγωνίες. Το πραγματικό στοίχημα είναι να συνδέσει την υπεράσπιση των εθνικών δικαιωμάτων με μια νέα κοινωνική συμφωνία, που θα απαντά στις ανάγκες των πολιτών.
Η μάχη με τον Τσίπρα για την Κεντροαριστερά
Στο παρασκήνιο της κίνησης στο Καστελόριζο βρίσκεται και ο ανταγωνισμός για την πολιτική εκπροσώπηση της Κεντροαριστεράς. Ο Νίκος Ανδρουλάκης γνωρίζει ότι, εφόσον ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρήσει μια νέα πολιτική επιστροφή, το ΠΑΣΟΚ θα βρεθεί αντιμέτωπο με έναν ισχυρό διεκδικητή του ίδιου εκλογικού χώρου.
Ο πρώην πρωθυπουργός εξακολουθεί να διαθέτει αναγνωρισιμότητα, προσωπικό πολιτικό κεφάλαιο και τη δυνατότητα να απευθυνθεί σε ψηφοφόρους που απομακρύνθηκαν από τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά δεν έχουν ακόμη αποφασίσει αν θα επιστρέψουν σε αυτόν ή αν θα αναζητήσουν άλλη πολιτική στέγη.
Για τον Ανδρουλάκη, η πρόκληση είναι διπλή. Πρέπει αφενός να πείσει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να αποτελέσει τον βασικό πόλο απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και αφετέρου να αποτρέψει τη δημιουργία ενός νέου πολιτικού φορέα που θα διεκδικήσει την πρωτοκαθεδρία στον προοδευτικό χώρο.
Η επιλογή του Καστελόριζου και η ανάδειξη της εθνικής ατζέντας αποτελούν μέρος αυτής της προσπάθειας. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ θέλει να εμφανιστεί ως πολιτικός αρχηγός με σαφή θέση στα μεγάλα ζητήματα, θεσμική σοβαρότητα και δυνατότητα να απευθυνθεί πέρα από τα παραδοσιακά όρια του κόμματός του.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η στρατηγική μπορεί να μετατραπεί σε εκλογική δυναμική. Η πολιτική ταυτότητα δεν χτίζεται μόνο με συμβολισμούς, αλλά και με την ικανότητα ενός κόμματος να πείσει ότι έχει απαντήσεις στα προβλήματα της κοινωνίας.
Από το Καστελόριζο στη Ρω: Η εικόνα της εθνικής παρουσίας
Η επίσκεψη του Νίκου Ανδρουλάκη δεν περιορίστηκε στις πολιτικές δηλώσεις. Το πρόγραμμα περιλάμβανε επαφές με την τοπική κοινωνία, επίσκεψη στο σχολείο, στο στρατιωτικό φυλάκιο και στο πολυδύναμο περιφερειακό ιατρείο, αναδεικνύοντας τις ανάγκες των κατοίκων που ζουν στα ακριτικά νησιά.
Η προγραμματισμένη μετάβασή του στη Ρω και η κατάθεση στεφάνου στο μνημείο της Κυράς της Ρω εντάσσονται στην ίδια συμβολική γραμμή. Η παρουσία σε μια τόσο απομακρυσμένη περιοχή επιχειρεί να αναδείξει ότι η εθνική κυριαρχία δεν αποτελεί μόνο ζήτημα διπλωματικών δηλώσεων και στρατιωτικών σχεδιασμών, αλλά συνδέεται και με την πραγματική ζωή των ανθρώπων που κατοικούν στα σύνορα της χώρας.
Η παραμονή των κατοίκων στα ακριτικά νησιά, η πρόσβαση στην υγεία και στην εκπαίδευση, οι υποδομές και η στήριξη της τοπικής οικονομίας αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής και της εθνικής παρουσίας.
Σε αυτό το πεδίο, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να συνδέσει τον πατριωτισμό με την κοινωνική πολιτική. Να δείξει ότι η υπεράσπιση των εθνικών δικαιωμάτων δεν εξαντλείται σε υψηλούς τόνους, αλλά προϋποθέτει ένα κράτος που στηρίζει έμπρακτα τους ανθρώπους οι οποίοι επιλέγουν να ζουν σε δύσκολες και απομακρυσμένες περιοχές.
Το πολιτικό στοίχημα της επόμενης ημέρας
Το Καστελόριζο προσφέρει στον Νίκο Ανδρουλάκη μια ισχυρή συμβολική αφετηρία. Του δίνει τη δυνατότητα να επιχειρήσει μια πολιτική επανεκκίνηση, να αναδείξει την εθνική ατζέντα και να διεκδικήσει ξανά την εμπιστοσύνη ψηφοφόρων που απομακρύνθηκαν από το ΠΑΣΟΚ τα χρόνια της κρίσης.
Δεν αρκεί, όμως, να αλλάξει το μήνυμα ενός τόπου που έχει ταυτιστεί με μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Χρειάζεται να πείσει ότι και το ίδιο το κόμμα έχει αλλάξει, ότι έχει διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος και ότι μπορεί να προσφέρει μια πειστική πρόταση για το μέλλον.
Το στοίχημα είναι να μετατρέψει τον συμβολισμό σε πολιτική ουσία. Να συνδυάσει την υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας με την κοινωνική δικαιοσύνη, την οικονομική ασφάλεια και την προοπτική για τις νεότερες γενιές.
Παράλληλα, ο ανταγωνισμός με τον Αλέξη Τσίπρα για την Κεντροαριστερά θα αναγκάσει τον Ανδρουλάκη να αποδείξει ότι μπορεί να διευρύνει την επιρροή του ΠΑΣΟΚ χωρίς να χάσει την πολιτική του αυτονομία.
Το Καστελόριζο μπορεί να γίνει το σκηνικό μιας νέας αρχής. Μπορεί, όμως, να μείνει και μια δυνατή εικόνα χωρίς ανάλογη συνέχεια. Η διαφορά θα κριθεί από το αν ο Νίκος Ανδρουλάκης θα καταφέρει να μετατρέψει τον συμβολισμό σε συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις και την προσπάθεια επαναπατρισμού του πατριωτικού ΠΑΣΟΚ σε πραγματική επιστροφή ψηφοφόρων.
