Σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ: Στη ζώνη κινδύνου υπουργοί και βουλευτές – Ποιοι είναι πιο εκτεθειμένοι από τις δικογραφίες και τις διαρροές

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διερεύνηση της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ, με το πολιτικό θερμόμετρο να ανεβαίνει επικίνδυνα για σειρά εν ενεργεία και πρώην βουλευτών και υπουργών της Νέας Δημοκρατίας. Οι δικογραφίες που έχουν διαβιβαστεί στη Βουλή, σε συνδυασμό με τις συνομιλίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, δημιουργούν ένα σύνθετο και πολυεπίπεδο σκηνικό, στο οποίο η πολιτική έκθεση δεν ταυτίζεται απαραίτητα με την ποινική ευθύνη. Ωστόσο, για ορισμένα πρόσωπα, η εικόνα δείχνει σαφώς πιο επιβαρυμένη, για άλλους σε πολιτικό επίπεδο και σε άλλους ενδεχομένως και σε ποινικό.

Η μέχρι τώρα εικόνα από τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί οδηγεί σε μια άτυπη κατηγοριοποίηση των εμπλεκομένων σε τρία επίπεδα.

Πρόκειται για την πιο βαριά μορφή εμπλοκής, που αφορά υπογραφές, εντολές ή παρεμβάσεις που οδήγησαν ευθέως σε παράνομες επιδοτήσεις. Μέχρι στιγμής, δεν έχει προκύψει δημόσια τεκμηριωμένη περίπτωση που να στοιχειοθετεί τέτοια ευθύνη για κάποιο πολιτικό πρόσωπο από τα όσα φαίνεται να εμπλέκονται στις απομαγνητοφωνήσεις των επισυνδέσεων.

Εδώ εντάσσονται περιπτώσεις όπου φέρονται να έγιναν τηλεφωνικές παρεμβάσεις, πιέσεις ή μεσολαβήσεις προς υπηρεσιακούς παράγοντες. Η κατηγορία αυτή αποτελεί τη λεγόμενη «γκρίζα ζώνη», καθώς τέτοιες πρακτικές μπορεί να είναι πολιτικά επιλήψιμες, χωρίς να συνιστούν απαραίτητα ποινικό αδίκημα.

Η πλέον κρίσιμη κατηγορία αφορά όσους είχαν θεσμικό ρόλο (υπουργικό χαρτοφυλάκιο) και άρα ενδεχόμενη ευθύνη εποπτείας. Σε αυτή την περίπτωση, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπήρξε παρέμβαση, αλλά αν υπήρξε γνώση ή ανοχή σε ένα πιθανό κύκλωμα διασπάθισης ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Με βάση τη φύση της υπόθεσης, που αφορά αγροτικές επιδοτήσεις, στο επίκεντρο βρίσκονται πρόσωπα που είχαν άμεση ή έμμεση σχέση με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Σε αυτή την κατηγορία, με βάση τα όσα έχουν δει το φως της δημοσιότητας μέσω δημοσιευμάτων ξεχωρίζουν οι κύριοι Κώστας Σκρέκας και Σπήλιος Λιβανός.

Οι δύο πρώην υπουργοί εμφανίζονται ως τα πρόσωπα με τη μεγαλύτερη θεσμική έκθεση (όχι απαραίτητα ευθύνη, αυτό μένει να αποδειχθεί), καθώς η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας εστιάζει ακριβώς στη διαχείριση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Εφόσον προκύψουν στοιχεία γνώσης ή ανοχής, η θέση τους μπορεί να επιβαρυνθεί σημαντικά.

Παράλληλα, στο κάδρο της θεσμικής ευθύνης τοποθετούνται και οι κύριοι Ιωάννης Κεφαλογιάννης

Κώστας Αχ. Καραμανλής, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχουν σαφή στοιχεία άμεσης εμπλοκής των ιδίων, αλλά με αυξημένο πολιτικό βάρος λόγω θέσης και ρόλου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι περιπτώσεις βουλευτών που φέρονται να εμπλέκονται σε συνομιλίες ή παρεμβάσεις για συγκεκριμένες υποθέσεις. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται σε ζώνη υψηλού κινδύνου ο Μάξιμος Σενετάκης, ο Θεόφιλος Λεονταρίδης και η Κατερίνα Παπακώστα.

Οι αναφορές αφορούν κυρίως πιέσεις ή αιτήματα προς υπηρεσίες για διευθέτηση υποθέσεων. Αν και τέτοιες πρακτικές δεν συνιστούν αυτομάτως ποινικό αδίκημα, ενδέχεται να αποκτήσουν διαφορετική βαρύτητα εφόσον συνδεθούν με συγκεκριμένες εγκρίσεις ή πληρωμές.

Σε διαφορετική κατηγορία βρίσκονται πρόσωπα των οποίων τα ονόματα εμφανίζονται σε συνομιλίες ή δημοσιεύματα, χωρίς όμως να υπάρχει μέχρι στιγμής σαφής σύνδεση με πράξεις. Εμφανίζονται δηλαδή να μεσολαβούν συνεργάτες τους και όχι οι ίδιοι ή τρίτα πρόσωπα που επικαλούνται τα ονόματά τους. Η αναφορά τους ενισχύει μεν την πολιτική πίεση, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να στοιχειοθετήσει ποινική εμπλοκή.

Η εξέλιξη της υπόθεσης θα κριθεί από τρεις βασικούς παράγοντες:

Αν υπάρχουν χειρόγραφα, υπογραφές ή διοικητικές πράξεις που να συνδέονται με παράνομες επιδοτήσεις, αν οι συνομιλίες συνδέονται με πραγματικές πληρωμές καθώς και αν υπάρχει σαφή απόδειξη γνώσης ή ανοχής σε ενδεχόμενο κύκλωμα. Αν προκύψει έστω ένα από τα παραπάνω για συγκεκριμένα πρόσωπα, η υπόθεση μπορεί να περάσει σε επόμενο στάδιο, με σοβαρές ποινικές προεκτάσεις.

Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ εξελίσσεται σε ένα από τα πιο σύνθετα πολιτικο-δικαστικά μέτωπα των τελευταίων ετών. Αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν απαγγελίες κατηγοριών, η πολιτική πίεση είναι ήδη έντονη. Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι οι υπουργοί και πρώην υπουργοί εμφανίζονται πιο εκτεθειμένοι λόγω θεσμικού ρόλου. Η τελική εικόνα θα διαμορφωθεί μόνο όταν τα στοιχεία συνδεθούν με συγκεκριμένες πράξεις. Μέχρι τότε, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην πολιτική ευθύνη και την ποινική ενοχή παραμένει λεπτή — αλλά κρίσιμη. Σε κάθε περίπτωση η πολιτική φθορά των εμπλεκομένων είναι αρκετά μεγάλη μόνο με τη διάδοσή των πληροφοριών.