Ο Τσίπρας αλλάζει στρατηγική και ρίχνει δίχτυα προς το Κέντρο
Αν και άθεος δεν διστάζει να βρεθεί κοντά στην εκκλησία
Από τη Σιμωνόπετρα μέχρι τον πατριωτισμό και τους «νοικοκυραίους» – Το νέο πολιτικό άνοιγμα του πρώην πρωθυπουργού που μπορεί να προκαλέσει σεισμό και στην Αριστερά και στη Δεξιά.
Η εικόνα του Αλέξη Τσίπρα στο Άγιο Όρος δεν είναι μια εικόνα που περνά απαρατήρητη. Και ακόμη περισσότερο, δεν είναι μια εικόνα που διαβάζεται μόνο με όρους θρησκευτικούς ή συμβολικούς. Ο πρώην πρωθυπουργός φαίνεται να επιχειρεί ένα ευρύτερο πολιτικό rebranding, με στόχο να απευθυνθεί σε ακροατήρια πολύ πέρα από την παραδοσιακή εκλογική βάση της Αριστεράς.
σχετικά άρθρα
Η επίσκεψη στη Μονή Σίμωνος Πέτρας, η αναφορά του στην ιστορία, στους πολιτιστικούς θησαυρούς του Αγίου Όρους και στο «βαθύτερο νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης» και ο τρόπος με τον οποίο δημοσιοποίησε την παρουσία του δημιουργούν μια εικόνα πολιτικού που επιχειρεί να διευρύνει το ακροατήριό του.
Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει την κίνηση ενδιαφέρουσα.
Δεν κοιτάζει μόνο προς τα αριστερά
Ο Αλέξης Τσίπρας γνωρίζει από την προηγούμενη πολιτική του διαδρομή ότι η επιστροφή στην πρώτη γραμμή δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην ανασύνθεση της παλιάς εκλογικής βάσης του ΣΥΡΙΖΑ.
Το ζητούμενο, εφόσον ο πολιτικός του σχεδιασμός είναι πράγματι η επιστροφή σε κυβερνητική τροχιά, είναι πολύ μεγαλύτερο: να καταφέρει να συνομιλήσει με κοινωνικές ομάδες που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως αριστερές.
Εκεί βρίσκεται και το μεγάλο στοίχημα.
Το Κέντρο, οι μετριοπαθείς ψηφοφόροι, οι άνθρωποι που δίνουν βάρος στην οικονομία, στην ασφάλεια, στην οικογένεια, στην κοινωνική σταθερότητα, αλλά και εκείνοι που έχουν ισχυρό πατριωτικό και θρησκευτικό συναίσθημα, αποτελούν ένα πολύ ευρύτερο ακροατήριο από την παραδοσιακή κομματική Αριστερά.
Και ακριβώς εκεί φαίνεται να ρίχνει πλέον τα δίχτυα του ο Τσίπρας.
Η Σιμωνόπετρα ως πολιτικό μήνυμα
Η επίσκεψη στο Άγιο Όρος αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό ακριβώς επειδή ο Τσίπρας έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι είναι άθεος. Ο ίδιος, πάντως, παρουσίασε την επίσκεψη με αναφορές στην ιστορία, στον πολιτισμό και στην ανθρώπινη ύπαρξη και όχι ως κάποια πολιτική μεταστροφή.
Η πολιτική ανάγνωση, όμως, είναι αναπόφευκτη.
Ένας πολιτικός που θέλει να συνομιλήσει αποκλειστικά με το παραδοσιακό αριστερό ακροατήριο δεν έχει προφανή λόγο να αναζητά τέτοιες εικόνες. Αντίθετα, ένας πολιτικός που επιχειρεί να επανασυστήσει το προφίλ του και να δημιουργήσει γέφυρες με ένα πολύ ευρύτερο κοινωνικό σώμα μπορεί να αξιοποιήσει ακριβώς τέτοιους συμβολισμούς.
Δεν σημαίνει ότι ο Τσίπρας «μετακινείται δεξιά».
Σημαίνει ότι επιχειρεί να γίνει λιγότερο μονοδιάστατος πολιτικά.
Και αυτή είναι μια πολύ σημαντικότερη διαφορά.
Το μεγάλο στοίχημα είναι οι «νοικοκυραίοι»
Στο νέο αυτό πολιτικό κάδρο χωρά και μια άλλη κατηγορία ψηφοφόρων: οι λεγόμενοι «νοικοκυραίοι».
Άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν ιδιαίτερη σχέση με την παραδοσιακή Αριστερά, αλλά ενδιαφέρονται για το διαθέσιμο εισόδημά τους, την ακρίβεια, την ασφάλεια, την οικογένεια, την εργασία, την εθνική αξιοπρέπεια και την κοινωνική σταθερότητα.
Αυτό το ακροατήριο είναι που μπορεί να μετατρέψει ένα κόμμα διαμαρτυρίας σε κόμμα διεκδίκησης της εξουσίας.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία του νέου πολιτικού στοιχήματος του Τσίπρα.
Γιατί η Αριστερά μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία, αλλά το Κέντρο είναι εκείνο στο οποίο πρέπει να αναζητηθούν ευρύτερες κοινωνικές συμμαχίες, εφόσον ο στόχος είναι η επιστροφή στη διακυβέρνηση.
Από το rebranding στη νέα πολιτική ταυτότητα
Ο Τσίπρας μετά την επιστροφή του στην πολιτική σκηνή επιχειρεί να εμφανιστεί διαφορετικός σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο.
Η εικόνα του, ο τρόπος που μιλά, τα θέματα που επιλέγει να αναδεικνύει και τα κοινωνικά ακροατήρια στα οποία απευθύνεται παραπέμπουν σε προσπάθεια διεύρυνσης.
Και αυτό είναι που προκαλεί νευρικότητα και στα δύο άκρα του πολιτικού συστήματος.
Στην Αριστερά υπάρχει ο φόβος ότι μια τέτοια στρατηγική μπορεί να απομακρύνει τον Τσίπρα από τον σκληρό πυρήνα των παραδοσιακών υποστηρικτών του.
Στα δεξιά, αντιθέτως, υπάρχει η προφανής πολιτική ανησυχία ότι ένας ανανεωμένος Τσίπρας μπορεί να επιχειρήσει να διεκδικήσει τμήματα ενός ακροατηρίου που μέχρι σήμερα θεωρούνταν εκτός της δικής του εμβέλειας.
Οι αντιδράσεις δείχνουν ότι το μήνυμα έφτασε
Και εδώ υπάρχει ένα ενδιαφέρον πολιτικό παράδοξο.
Η επίσκεψη στο Άγιο Όρος προκάλεσε αντιδράσεις όχι μόνο από πολιτικούς αντιπάλους του Τσίπρα αλλά και από πρόσωπα που προέρχονται από την Αριστερά.
Ο Παύλος Πολάκης σχολίασε αιχμηρά την παρουσία του Δημήτριου Λινού στο πλευρό του Τσίπρα, γράφοντας ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο «πού πας», αλλά «ποιος σε συνοδεύει», καταλήγοντας με βαριές εκφράσεις αποδοκιμασίας.
Από την άλλη πλευρά, η Ζωή Κωνσταντοπούλου σχολίασε επίσης σκωπτικά την επίσκεψη, κάνοντας λόγο για «θεομπαίχτες» και διερωτώμενη για τον λόγο της παρουσίας του Τσίπρα στο Άγιο Όρος.
Και φυσικά ο Άδωνις Γεωργιάδης δεν άφησε την ευκαιρία να περάσει ανεκμετάλλευτη. Με ειρωνικό τρόπο σχολίασε ότι «για άθεος κατά δήλωσή του» ο Τσίπρας τα λέει πολύ ωραία.
Οι αντιδράσεις, από διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες, έχουν τη δική τους σημασία.
Δείχνουν ότι η εικόνα του Τσίπρα στη Σιμωνόπετρα δημιούργησε αμέσως πολιτική συζήτηση πέρα από τα στενά όρια της Αριστεράς.
Ο πατριωτισμός στο νέο κάδρο
Το ίδιο ενδιαφέρον έχει και η ευρύτερη πολιτική εικόνα που επιχειρεί να οικοδομήσει ο πρώην πρωθυπουργός.
Ο πατριωτισμός, η εθνική ταυτότητα, η ασφάλεια, η κοινωνική συνοχή και η ανάγκη για ένα κράτος που λειτουργεί αποτελεσματικά είναι ζητήματα τα οποία μπορούν να συνομιλήσουν με ψηφοφόρους που δεν αισθάνονται ότι ανήκουν στην παραδοσιακή Αριστερά.
Επομένως, το νέο πολιτικό αφήγημα δεν μπορεί να διαβαστεί μόνο με το παλιό δίπολο Αριστερά – Δεξιά.
Το ερώτημα είναι αν ο Τσίπρας μπορεί να δημιουργήσει έναν νέο πολιτικό χώρο γύρω από τον οποίο θα συναντηθούν διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.
Και κυρίως αν μπορεί να πείσει ότι δεν επιχειρεί απλώς να επιστρέψει, αλλά ότι επιστρέφει με διαφορετικό πολιτικό σχέδιο.
Το μεγάλο τεστ για τον Τσίπρα
Η επίσκεψη στο Άγιο Όρος, λοιπόν, μπορεί να είναι μια προσωπική επιλογή, μπορεί όμως ταυτόχρονα να λειτουργεί και ως μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας αλλαγής πολιτικού προφίλ.
Το ένα δεν αποκλείει το άλλο.
Ο ίδιος ο Τσίπρας δεν έχει παρουσιάσει την επίσκεψη ως πολιτική κίνηση. Όμως η πολιτική της ανάγνωση είναι πλέον δεδομένη, ακριβώς επειδή η παρουσία του προκάλεσε αντιδράσεις από την Αριστερά μέχρι τη Νέα Δημοκρατία.
Και κάπου εδώ βρίσκεται το πραγματικό στοίχημα.
Ο Τσίπρας φαίνεται να γνωρίζει ότι εάν περιοριστεί στην παλιά εκλογική δεξαμενή, κινδυνεύει να παραμείνει ένας ισχυρός πόλος διαμαρτυρίας.
Εάν όμως καταφέρει να δημιουργήσει γέφυρες με το Κέντρο, με τους μετριοπαθείς, με τους θρησκευόμενους, με τους πατριώτες και με τους «νοικοκυραίους», τότε αλλάζει ολόκληρη η πολιτική εξίσωση.
Το αν αυτή η προσπάθεια θα αποδειχθεί αποτελεσματική είναι διαφορετικό ζήτημα.
Το βέβαιο είναι ότι ο Τσίπρας φαίνεται να επιχειρεί να αλλάξει το πολιτικό του ακροατήριο.
Και όταν ένας πρώην πρωθυπουργός που έχει κυβερνήσει τη χώρα επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει το πολιτικό του προφίλ, η αλλαγή αυτή δεν αφορά μόνο τον ίδιο.
Αφορά και την Αριστερά.
Αφορά και το Κέντρο.
Και, αναπόφευκτα, αφορά και τη Δεξιά.
Η Σιμωνόπετρα μπορεί να ήταν ένας σταθμός. Το πραγματικό μήνυμα, όμως, βρίσκεται στο πού θέλει να φτάσει ο Τσίπρας από εδώ και πέρα.
