Καθαρισμός οικοπέδων: Διπλάσια πρόστιμα, νέες προθεσμίες
Νέες αυστηρότερες διατάξεις τίθενται σε ισχύ για τον καθαρισμό οικοπέδων και ακάλυπτων χώρων, με σκοπό την ενίσχυση της πρόληψης και του συντονισμού ενόψει της αντιπυρικής περιόδου. Η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ), σε συνδυασμό με τα άρθρα 41, 43 και 44 του Νόμου 5182/2026, τροποποιεί και συμπληρώνει το υφιστάμενο νομικό καθεστώς, διπλασιάζοντας τα πρόστιμα για τους μη συμμορφούμενους ιδιοκτήτες.
σχετικά άρθρα
Συγκεκριμένα, ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων υποχρεούνται στον καθαρισμό οικοπέδων και εκτός σχεδίου με κτίσμα, καθώς και ακάλυπτων χώρων, από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους. Παράλληλα, είναι υποχρεωμένοι να συντηρούν τους χώρους καθαρούς καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, δηλαδή έως τις 31 Οκτωβρίου. Οι υποχρεώσεις αυτές αφορούν περιοχές εντός σχεδίου, εντός ορίων οικισμών, καθώς και εκτάσεις σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτές, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών καθαρισμού, οι υπόχρεοι οφείλουν να υποβάλουν υπεύθυνη δήλωση έως τις 15 Ιουνίου στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα akatharista.apps.gov.gr. Για περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας, προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής της δήλωσης μέσω ΚΕΠ ή Πυροσβεστικών Υπηρεσιών.
Οι απαιτούμενες εργασίες καθαρισμού περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων, το κλάδεμα δέντρων και την αραίωση θάμνων, τη συλλογή και μεταφορά υλικών καθαρισμού, καθώς και την απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων. Απαιτείται επίσης η διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ’ όλη την περίοδο υψηλού κινδύνου.
Οι Δήμοι αξιοποιούν το Εθνικό Μητρώο για την υποστήριξη των ελέγχων, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα διενεργεί ελέγχους κατόπιν καταγγελίας κατά την αντιπυρική περίοδο. Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπονται οι ακόλουθες κυρώσεις:
Για μη υποβολή δήλωσης, το πρόστιμο ανέρχεται σε 500 ευρώ εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης, και σε 100 ευρώ εφόσον έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση. Για μη καθαρισμό οικοπέδου ή ακάλυπτου χώρου, το πρόστιμο αυξάνεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Επιπλέον, ο Δήμος δύναται να προβεί σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό, καταλογίζοντας τη δαπάνη στον ιδιοκτήτη. Σε περίπτωση υποβολής ψευδούς δήλωσης προβλέπονται ποινικές κυρώσεις, όπως φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ.
Σημαντικές αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο, όπως ενημέρωσε το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, περιλαμβάνουν την ένταξη των νομέων στους υπόχρεους για υποβολή δήλωσης καθαρισμού, την ταύτιση της καταληκτικής ημερομηνίας καθαρισμού και δήλωσής του στο Μητρώο ως την 15η Ιουνίου, καθώς και την εισαγωγή εξαιρέσεων στο πεδίο εφαρμογής, όπως οι γεωργικές καλλιέργειες και οι βοσκήσιμες γαίες. Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία της χλωρίδας και της βιοποικιλότητας, ενώ προστίθεται άρθρο που καθορίζει τη διαχείριση των προϊόντων καθαρισμού. Εισάγεται επίσης διαδικασία δήλωσης με φυσικό τρόπο (ΚΕΠ ή Πυροσβεστικές Υπηρεσίες) για περιπτώσεις αποδεδειγμένης αδυναμίας χρήσης ηλεκτρονικών υπηρεσιών ή ευπαθών ομάδων. Εξειδικεύεται ο τρόπος ορισμού των ελεγκτικών κλιμακίων των Δήμων και καταργείται η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024.
Σημειώνεται ότι το πρόστιμο για μη καθαρισμό μπορεί να μειωθεί κατά 50% εφόσον υποβληθεί ένσταση και κατά τη διαδικασία αυτή ολοκληρωθούν οι ενέργειες καθαρισμού. Οι κυρώσεις για την υποβολή ψευδούς δήλωσης μειώνονται σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο.
Στόχος των μέτρων είναι η έγκαιρη προετοιμασία ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και η ουσιαστική μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών. Το Υπουργείο καλεί τους πολίτες και τους αρμόδιους φορείς να συμβάλουν ενεργά στην εφαρμογή των μέτρων, επιδεικνύοντας υπευθυνότητα και συνεργασία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
