Άγριο παρασκήνιο: Στα άκρα η κόντρα Κοβέσι – Φλωρίδη
Πού το πάει η Ρουμάνα εισαγγελέας και γιατί το Μαξίμου βλέπει πολιτικές παρεμβάσεις πίσω από τις κινήσεις της
Η σύγκρουση ανάμεσα στην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Λάουρα Κοβέσι, και τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη εξελίσσεται πλέον σε μείζον πολιτικό και θεσμικό επεισόδιο με ευρωπαϊκές διαστάσεις. Η νέα επιστολή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με αιχμές περί «έλλειψης ειλικρινούς συνεργασίας» από την Αθήνα, προκάλεσε εκνευρισμό στο Μέγαρο Μαξίμου, όπου κυβερνητικά στελέχη θεωρούν ότι η Κοβέσι υπερβαίνει τα θεσμικά της όρια και επιχειρεί να παρέμβει στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό της χώρας.
σχετικά άρθρα
Η υπόθεση αφορά την τροπολογία του υπουργείου Δικαιοσύνης για την επιτάχυνση της εκδίκασης ποινικών υποθέσεων που αφορούν πολιτικά πρόσωπα και κυρίως βουλευτές. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση μπορεί να περιορίσει τις αρμοδιότητες των εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων στην Ελλάδα, ειδικά σε έρευνες που σχετίζονται με ευρωπαϊκά κονδύλια και οικονομικά εγκλήματα εις βάρος της ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση απαντά ότι η ρύθμιση δεν αιφνιδίασε κανέναν, δεν θίγει την EPPO και έχει αποκλειστικό στόχο την ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης σε υποθέσεις με έντονο πολιτικό ενδιαφέρον.
Το σημείο μηδέν της σύγκρουσης
Η φωτιά άναψε όταν η Κοβέσι απέστειλε επιστολή στον Φλωρίδη χαρακτηρίζοντας «προβληματική» την τροπολογία που κατατέθηκε αιφνιδιαστικά στη Βουλή. Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται ελληνικά και ευρωπαϊκά μέσα, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία θεωρεί ότι η πρόβλεψη για υποχρεωτική ανάκριση από ειδικό εφέτη ανακριτή σε υποθέσεις πολιτικών προσώπων παρακάμπτει τις αρμοδιότητες των Ευρωπαίων εντεταλμένων εισαγγελέων.
Η Κοβέσι φέρεται να υποστηρίζει ότι η διάταξη «αντιβαίνει στην αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας» που προβλέπεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο, ενώ στην επιστολή της προς την Κομισιόν μιλά για εξελίξεις που επηρεάζουν «την ανεξάρτητη και αποτελεσματική λειτουργία της EPPO στην Ελλάδα».
Το γεγονός ότι η υπόθεση συνδέεται με έρευνες που αφορούν ευρωπαϊκά χρήματα, όπως εκείνες γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα, ανεβάζει κατακόρυφα τη θεσμική και πολιτική ένταση. Στην κυβέρνηση εκτιμούν ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επιχειρεί να δημιουργήσει πολιτικό θόρυβο γύρω από ευαίσθητες υποθέσεις, σε μια περίοδο όπου η αντιπολίτευση επιχειρεί να επαναφέρει αφηγήματα περί «κράτους συγκάλυψης».
Η οργή του Μαξίμου και οι αιχμές περί πολιτικής ατζέντας
Στο κυβερνητικό στρατόπεδο η ενόχληση είναι πλέον εμφανής. Στελέχη του Μεγάρου Μαξίμου θεωρούν ότι η Κοβέσι δεν περιορίζεται σε αυστηρά δικαστικά καθήκοντα αλλά επιλέγει δημόσιες παρεμβάσεις με έντονο πολιτικό αποτύπωμα. Κυβερνητικές πηγές επιμένουν ότι η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είχε ενημερωθεί εγκαίρως για τις αλλαγές και πως δεν υπήρξε κανένας «αιφνιδιασμός», όπως υποστηρίζεται από την πλευρά της EPPO.
Στο παρασκήνιο, αρκετοί κυβερνητικοί παράγοντες θεωρούν ότι η Ρουμάνα εισαγγελέας επιχειρεί να αναβαθμίσει πολιτικά τον ρόλο της μέσα από συγκρούσεις με εθνικές κυβερνήσεις, ακολουθώντας ένα μοντέλο υπερεθνικής θεσμικής παρέμβασης που συχνά προκαλεί τριβές σε κράτη-μέλη της ΕΕ.
Δεν είναι τυχαίο ότι κυβερνητικά στελέχη θυμίζουν πως η ίδια η Κοβέσι έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολιτικών συγκρούσεων και στη Ρουμανία κατά το παρελθόν, όταν ως επικεφαλής της αντικατασκοπευτικής και αντιδιαφθοράς αρχής είχε μετατραπεί σε κεντρικό πολιτικό πρόσωπο της δημόσιας ζωής.
Ο φόβος για «ευρωπαϊκή επιτήρηση»
Πίσω από τη σκληρή αντίδραση της κυβέρνησης υπάρχει και ένας βαθύτερος φόβος: ότι η υπόθεση μπορεί να εξελιχθεί σε μοχλό πίεσης από τις Βρυξέλλες προς την Αθήνα. Στην επιστολή της η Κοβέσι φέρεται να αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο ενεργοποίησης ευρωπαϊκών διαδικασιών αιρεσιμότητας, δηλαδή μηχανισμών που συνδέουν τη χρηματοδότηση από την ΕΕ με ζητήματα κράτους δικαίου.
Αυτό ακριβώς είναι που ανησυχεί περισσότερο το Μαξίμου. Κυβερνητικοί παράγοντες θεωρούν υπερβολική οποιαδήποτε συζήτηση περί «ελληνικού προβλήματος κράτους δικαίου» και βλέπουν προσπάθεια δημιουργίας πολιτικού κλίματος αντίστοιχου με εκείνο που είχε διαμορφωθεί παλαιότερα για την Ουγγαρία και την Πολωνία.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι η Ελλάδα συνεργάζεται πλήρως με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και ότι οι αλλαγές στη Δικαιοσύνη έχουν αποκλειστικό στόχο την επιτάχυνση των διαδικασιών και όχι την παρεμπόδιση ερευνών.
Η διάσταση της ευρωπαϊκής πολιτικής
Η υπόθεση αποκτά ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή εξελίσσεται σε μια περίοδο όπου η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Κοβέσι εμφανίζεται αποφασισμένη να διευρύνει την επιρροή της EPPO σε υποθέσεις που αγγίζουν πολιτικά πρόσωπα και μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.
Στην Αθήνα, ωστόσο, εκτιμούν ότι η επιθετική στάση της Ευρωπαίας εισαγγελέως μπορεί τελικά να προκαλέσει πολιτική αντίδραση όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που δεν βλέπουν με καλό μάτι την επέκταση υπερεθνικών εισαγγελικών αρμοδιοτήτων.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο. Αν η Κομισιόν υιοθετήσει μέρος των ενστάσεων της EPPO, τότε η κόντρα μπορεί να εξελιχθεί σε ανοιχτή ευρωπαϊκή σύγκρουση με πολιτικές και θεσμικές προεκτάσεις. Αν όμως οι Βρυξέλλες επιλέξουν πιο χαμηλούς τόνους, τότε η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να παρουσιάσει την υπόθεση ως ακόμη μία «υπερβολική παρέμβαση» χωρίς πραγματικό αντίκρισμα.
Σε κάθε περίπτωση, η σύγκρουση Κοβέσι – Φλωρίδη δεν είναι πλέον μια απλή νομική διαφωνία. Είναι μια μάχη εξουσίας ανάμεσα στην εθνική πολιτική κυριαρχία και τη διευρυνόμενη επιρροή των ευρωπαϊκών θεσμών πάνω στα κράτη-μέλη.