Νέα έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Αϊόβα υποδεικνύει ότι η πολυπλοκότητα της συμπεριφοράς δεν περιορίζεται πάντα στην άμεση επιβράβευση. Ειδικότερα, οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι περιστέρια, τα οποία λάμβαναν τροφή πατώντας πέντε κουμπιά με οποιαδήποτε σειρά, περιόρισαν μεν τη διαφορετικότητα των επιλογών τους, αλλά ουδέποτε κατέληξαν σε μία και μοναδική ακολουθία κινήσεων.
σχετικά άρθρα
Ο καθηγητής του Τμήματος Ψυχολογίας και Επιστημών του Εγκεφάλου, Ed Wasserman, χαρακτήρισε αυτή τη συμπεριφορά ως «ανταπόκριση στο όριο του χάους». Εξήγησε ότι κάτι εμποδίζει τα πουλιά να υιοθετήσουν πλήρως μηχανικές αντιδράσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διατήρηση ποικιλίας στη συμπεριφορά τους ίσως να είναι επωφελής, καθώς «ο κόσμος μπορεί να αλλάξει ανά πάσα στιγμή». Η μελέτη επεκτείνει την έννοια του «ορίου του χάους» πέρα από τη βιολογία της εξέλιξης, αναδεικνύοντας την κρίσιμη σημασία της προσαρμοστικότητας σε μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα για την επιβίωση ενός είδους.
Ο μεταπτυχιακός φοιτητής Odysseus Orr, συν-συγγραφέας της μελέτης, επισήμανε το ενδεχόμενο πιο σύνθετες και δημιουργικές συμπεριφορές, όπως η μουσική ή η τέχνη, να βασίζονται σε παρόμοια προσαρμοστική ποικιλία. Τα περιστέρια, πρόσθεσε, προσφέρουν ένα ιδανικό μοντέλο για τη μελέτη αυτών των ερωτημάτων υπό ελεγχόμενες συνθήκες.
Οι ερευνητές Wasserman, Orr και Sophia Li σχεδίασαν ένα πείραμα για να ελέγξουν τον Νόμο του Αποτελέσματος, ο οποίος υποστηρίζει ότι τα ζώα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, επαναλαμβάνουν συμπεριφορές που οδηγούν σε ανταμοιβή, εγκαταλείποντας άλλες επιλογές. Έξι περιστέρια κλήθηκαν να πατήσουν πέντε κουμπιά με οποιαδήποτε σειρά, δημιουργώντας 120 πιθανούς συνδυασμούς. Κάθε επιτυχημένος συνδυασμός οδηγούσε στην παροχή τροφής, χωρίς συγκεκριμένες οδηγίες ή περιορισμούς.
Για την υλοποίηση της δοκιμής, τα πουλιά τοποθετήθηκαν σε ξεχωριστούς θαλάμους εξοπλισμένους με οθόνες αφής. Κάθε κουμπί είχε διαφορετικό χρώμα και γεωμετρικό σχήμα, εξαφανιζόμενο μετά το πάτημα. Με την ολοκλήρωση των πέντε πατημάτων, το περιστέρι λάμβανε την ανταμοιβή του.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όλα τα περιστέρια εκτέλεσαν και τους 120 πιθανούς συνδυασμούς, μειώνοντας σταδιακά το εύρος των επιλογών τους, όπως προβλέπει ο Νόμος του Αποτελέσματος. Ωστόσο, κανένα δεν παρέμεινε σταθερά σε μία συγκεκριμένη σειρά πατημάτων.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι προτιμώμενες ακολουθίες των περιστεριών μεταβάλλονταν συνεχώς καθ’ όλη τη διάρκεια του οκτάμηνου πειράματος, κατά το οποίο τα πουλιά επανέλαβαν τη διαδικασία πάνω από 30.000 φορές. Ο καθηγητής Wasserman δήλωσε ότι «μια τέτοια δραματική αστάθεια δεν συνάδει με τον Νόμο του Αποτελέσματος», τονίζοντας ότι τα περιστέρια «διατηρούν μια εξερευνητική τάση και συνεχίζουν να δοκιμάζουν νέες επιλογές».
Η μελέτη, με τίτλο «Variability, Stability, and the Law of Effect», δημοσιεύθηκε στις 6 Απριλίου στο περιοδικό Journal of Experimental Psychology: Animal Learning and Cognition. (Πηγή: phys.org)
