F-4 Phantom, T-2E: Τι κρύβουν οι ελληνικές εκθέσεις;
σχετικά άρθρα
Η απώλεια των δύο χειριστών του F-4 Phantom στην περιοχή της Τανάγρας, που συγκλόνισε την Ελλάδα, δεν είναι απλώς μια αριθμητική απώλεια. Είναι πάνω απ’ όλα μια ανθρώπινη τραγωδία, ένα βαρύ τίμημα για την Πολιτική Άμυνα της χώρας.
Αυτή τη στιγμή, η αρμόδια επιτροπή της Πολεμικής Αεροπορίας διερευνά τα αίτια. Και ορθά. Κανείς δεν ζητά από την κοινωνία να υποκαταστήσει τους ειδικούς, κρίνοντας βίντεο στο διαδίκτυο. Η δική μας δουλειά, όμως, είναι να απαιτούμε να μάθουμε: Τι διδαχτήκαμε από αυτό το δυστύχημα;
Στον ευαίσθητο χώρο της αεροπορίας, η διερεύνηση ενός δυστυχήματος δεν στοχεύει πρωτίστως στην εύρεση ενόχου. Ο σκοπός είναι η ανασύνθεση της αλυσίδας των γεγονότων, ο εντοπισμός των παραγόντων που συνέβαλαν και η παραγωγή “lessons learned”, ώστε να μειωθεί η πιθανότητα επανάληψης.
Και εδώ αναδεικνύεται ένα ενδιαφέρον ελληνικό παράδοξο. Το 2015, ένα ελληνικό F-16 συνετρίβη στο Albacete της Ισπανίας, με τραγικό απολογισμό Έλληνες και Γάλλους αεροπόρους. Το γαλλικό Bureau d’Enquêtes et d’Analyses (BEA-É) δημοσίευσε επίσημο Safety Investigation Report για το στρατιωτικό ατύχημα. Το πόρισμα αυτό είναι δημόσια διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του γαλλικού Υπουργείου Άμυνας. Μια σαφής ένδειξη διαφάνειας και προσπάθειας για συλλογική γνώση, κάτι που ακολουθούν και άλλες χώρες με αναπτυγμένη Διεθνή πρακτική.
Πόσοι, όμως, στην Ελλάδα γνωρίζουμε ότι υπάρχει αυτό το πόρισμα; Και ακόμη πιο σημαντικό: Πόσοι γνωρίζουμε τι μάθαμε από αυτό;
Ο Ν.4407/2016 προβλέπει ότι η διερεύνηση των ατυχημάτων των Ενόπλων Δυνάμεων αποσκοπεί αποκλειστικά στην εξακρίβωση αιτιών και συνθηκών για τη λήψη προληπτικών μέτρων, όχι στην απόδοση υπαιτιότητας. Η τελική έκθεση οφείλει να περιλαμβάνει αίτια και μέτρα πρόληψης.
Ωστόσο, η ίδια διάταξη ορίζει ότι η έκθεση και ο φάκελος της διερεύνησης αποτελούν διαβαθμισμένο υλικό, εμπίπτοντας στην έννοια του στρατιωτικού απορρήτου. Αυτό εγείρει το κρίσιμο ερώτημα: Πόσα από αυτά τα “safety lessons” ενός στρατιωτικού ατυχήματος μπορούμε, και πρέπει, να γνωρίζουμε ως κοινωνία;
Κανείς δεν ζητά τη δημοσιοποίηση επιχειρησιακών μυστικών. Ζητάμε κάτι πολύ απλούστερο: Τι ακριβώς συνέβη; Γιατί συνέβη; Και τι άλλαξε ώστε να μην ξανασυμβεί;
Τα ίδια ερωτήματα αφορούν και το πρόσφατο δυστύχημα του εκπαιδευτικού αεροσκάφους T-2E στην Καλαμάτα, στις 27 Δεκεμβρίου 2023. Η πραγματική αξία μιας διερεύνησης δεν κρύβεται μόνο στο γραπτό πόρισμα. Βρίσκεται στη γνώση που παρήχθη, στις αλλαγές που εφαρμόστηκαν και στα μαθήματα που μεταλαμπαδεύτηκαν στην επόμενη γενιά.
Στον αεροπορικό χώρο, μία θεμελιώδης αρχή μάς υπενθυμίζει: Δεν τιμούμε πραγματικά αυτούς που χάθηκαν απλώς όταν τους θυμόμαστε. Τους τιμούμε όταν μαθαίνουμε από όσα συνέβησαν, διασφαλίζοντας ότι η θυσία τους δεν πήγε χαμένη και ότι οι επόμενοι δεν θα βρεθούν αντιμέτωποι με τις ίδιες, μοιραίες συνθήκες.
