Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με τις απρόβλεπτες επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η οποία χαρακτηρίζεται από ασαφείς κανόνες και αβέβαιη διάρκεια. Παρά τα εσωτερικά της προβλήματα, η ΕΕ καλείται να διαμορφώσει αναχώματα στις οικονομικές συνέπειες, καθιστώντας την κοινή δράση, ιδίως στον τομέα της ενέργειας, επιτακτική.
σχετικά άρθρα
Η αβεβαιότητα ως προς τη διάρκεια της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αποτελεί τον κομβικό παράγοντα. Στο πλαίσιο αυτό, η ελληνική κυβέρνηση στοχεύει στη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων που υφίστανται ήδη τις επιπτώσεις, ενώ παράλληλα επιδιώκει τη διατήρηση δημοσιονομικών εφεδρειών σε περίπτωση παράτασης της σύρραξης.
Στόχος της κυβέρνησης είναι η ενεργοποίηση ειδικής ρήτρας διαφυγής, προκειμένου να διασφαλιστούν οι δημοσιονομικοί στόχοι και το έλλειμμα. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας, Κυριάκος Πιερρακάκης, επισήμανε ότι ακόμη και με άμεση λήξη του πολέμου, θα απαιτηθούν περίπου δύο μήνες για την επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση.
Μετά την επιβολή πλαφόν στα καύσιμα και με την τιμή του πετρελαίου να κυμαίνεται στα 110 δολάρια/βαρέλι, η κυβέρνηση αναμένεται να ανακοινώσει άμεσα νέα δέσμη μέτρων για την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, καθώς και για την αποτροπή περαιτέρω ανατιμήσεων που πλήττουν τα εισοδήματα. Η αρχική πρόβλεψη για αποκλιμάκωση του πληθωρισμού σε 2,2% φέτος και 2,6% το 2025 παραμένει ιδιαίτερα αβέβαιη.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζονται η παροχή fuel pass για τα καύσιμα, η επιδότηση στην αντλία για το πετρέλαιο κίνησης, καθώς και παρεμβάσεις για το κόστος των λιπασμάτων. Επίσης, συζητείται η επαναφορά του market pass ενόψει των αναγκών του Πάσχα και παρεμβάσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Επιπλέον, ανάλογα με τη διάρκεια της σύγκρουσης, εξετάζονται λύσεις για τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους σε επιχειρήσεις υψηλής ενεργειακής έντασης, όπως η βιομηχανία τροφίμων, οι μεταφορές και η χαλυβουργία.
Η λήψη αυτών των μέτρων, που αποσκοπούν στην προστασία και ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, πρέπει να γίνει με σύνεση και ψυχραιμία, ώστε να μην εξαντληθούν οι κρατικές δυνατότητες πριν την αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή.
Το οικονομικό επιτελείο διαθέτει αποθεματικό 800 εκατ. ευρώ, το οποίο προορίζεται για το πακέτο φορολογικών παροχών και ελαφρύνσεων του 2027, που θα ανακοινωθεί από τον Πρωθυπουργό στη ΔΕΘ τον προσεχή Σεπτέμβριο. Ωστόσο, η διάθεση αυτών των πόρων εξαρτάται από την ανάγκη αντιμετώπισης των συνεπειών της κρίσης στη Μέση Ανατολή, διαφορετικά θα απαιτηθεί επανασχεδιασμός του εν λόγω πακέτου. Σημειώνεται ότι μόνο η παροχή Fuel Pass, με συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια, εκτιμάται ότι κοστίζει περίπου 200 εκατ. ευρώ στα κρατικά ταμεία.
Παράλληλα, όσο η αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή δεν είναι ορατή, τίθεται εν αμφιβόλω ο στόχος για ρυθμό ανάπτυξης 2,4% φέτος. Τα μέτρα που θα λάβουν οι εθνικές κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων, οι οποίες συνδέονται άρρηκτα με το αυξημένο ενεργειακό κόστος, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις πρωτοβουλίες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ)
Υπό εξέταση βρίσκεται, σε δεύτερο χρόνο, η προσωρινή μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στη βενζίνη, με στόχο την υποχώρηση της λιανικής τιμής της αμόλυβδης κάτω από τα 2 ευρώ το λίτρο. Ωστόσο, για να επωφεληθούν οι καταναλωτές από αυτή την αποκλιμάκωση, θα πρέπει να διασφαλιστεί η μετακύλιση της μείωσης του ΕΦΚ στην αντλία.
Η εξέταση αυτής της δυνατότητας είναι πρωτοφανής, καθώς τα καύσιμα αποτελούν βασική πηγή εσόδων για τα κρατικά ταμεία, με τη συνεισφορά του ΕΦΚ από τη βενζίνη να ξεπερνά τα 2 δισ. ευρώ και από το πετρέλαιο να ανέρχεται στα 1,5 δισ. ευρώ. Μια ενδεχόμενη μείωση κατά 20% στον ΕΦΚ θα επηρεάσει σημαντικά τις κρατικές εισπράξεις.
Η κυβέρνηση επιδιώκει η μείωση του ΕΦΚ να συνδυαστεί με τη ρήτρα ευελιξίας από την ΕΕ, η οποία θα επιτρέπει τη μείωση του ΕΦΚ σε περιόδους σημαντικής και διαρκούς ανόδου των διεθνών τιμών, χωρίς το δημοσιονομικό κόστος να επιβαρύνει το έλλειμμα και τους στόχους για πλεόνασμα.
Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ο ΦΠΑ 24% αντιστοιχούν στο 55% έως 65% της τελικής τιμής των καυσίμων στην αντλία. Αυτό το ποσοστό κατατάσσει την Ελλάδα μεταξύ των χωρών με την υψηλότερη φορολογία καυσίμων στην ΕΕ.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η τιμή της αμόλυβδης, προ φόρων, κατατάσσει την Ελλάδα στη 13η θέση μεταξύ των αγορών της ΕΕ, ενώ μετά την επιβολή φόρων (ΕΦΚ, ΦΠΑ), η ελληνική αγορά είναι η τέταρτη ακριβότερη.
