Εκλογές: Η Οικονομία, βλαξ! Τι κρύβουν οι αριθμοί;
Με τις κάλπες να πλησιάζουν, ένα σύνθημα ακούγεται όλο και πιο δυνατά: «Είναι η οικονομία, βλαξ!» (It’s the economy, stupid!), όπως είπε ο Μπιλ Κλίντον. Μα τι ακριβώς είναι αυτή η «οικονομία» για την οποία μιλάμε; Και τι σημαίνει για την καθημερινότητά μας, πέρα από τους ψυχρούς αριθμούς;
σχετικά άρθρα
Η απάντηση, ξέρετε καλά, δεν είναι απλή. Ακρίβεια, ανέχεια, δυσαρέσκεια, μιζέρια. Οι δείκτες ευημερούν, αλλά οι άνθρωποι δυσκολεύονται. Υπάρχει η «καλή» όψη, αυτή των αποδόσεων, των χρηματοροών, των τζίρων που μαγεύεται με τα κρυπτονομίσματα και την τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ).
Και υπάρχει η «κακή» όψη: διανομή εισοδήματος, πληθωρισμός, κρίση, φτώχεια, εξώσεις και βραχυχρόνιες μισθώσεις που δημιουργούν μια κρίση χωρίς τέλος. Όλα αυτά μεταφράζονται σε δείκτες: Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), ποσοστό ανεργίας, συντελεστής Gini. Είναι χρήσιμα, ναι, αλλιώς τα οικονομικά θα ήταν… θεολογία!
Όμως, αυτοί οι δείκτες εξαντλούν το θέμα; Ο σπουδαίος οικονομολόγος Τζον Μέιναρντ Κέινς, στο θεατρικό έργο «Τhe Standard of Living», δεν αναφερόταν απλά στο «Επίπεδο Διαβίωσης» με τιμαρίθμους. Μιλούσε για το «Μέτρο της Καλής Ζωής», διαχωρίζοντας το «καλή» από το «πλούσια».
Το 1924, τιμώντας τον δάσκαλό του Άλφρεντ Μάρσαλ, ο Κέινς έγραφε: «Ο καλός οικονομολόγος πρέπει να είναι μαθηματικός, ιστορικός, πολιτικός, φιλόσοφος. Να κατανοεί τα σύμβολα αλλά να μιλάει με λέξεις. Να μελετά το παρόν υπό το φως του παρελθόντος για τους σκοπούς του μέλλοντος…» Ένας πήχης τόσο ψηλός που ακόμη και ο Μαξ Πλανκ, ο πατέρας της κβαντοθεωρίας, τον απέρριψε ως υπερβολικά δύσκολο.
Σήμερα, το ζητούμενο δεν είναι ένας μαγικός δρόμος για την ευημερία. Είναι το πώς θα ζήσουμε καλύτερα μέσα σε δύσκολους καιρούς, πώς η πολιτική θα δώσει ουσιαστικές απαντήσεις στην πραγματική οικονομία του πολίτη. Οικονομικές ερωτήσεις που απαιτούν καλές απαντήσεις, ειδικά όταν οι καιροί είναι κακοί.
