Εφημερίδες: Ο «καθρέφτης» της Κατοχής που σοκάρει ακόμα;
σχετικά άρθρα
Ένα βιβλίο, μια ολόκληρη εποχή! Η νέα ιστορική μελέτη του Μενέλαου Χαραλαμπίδη, «Οι δωσίλογοι. Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής» (εκδόσεις Αλεξάνδρεια), δεν είναι απλά ένα ακόμη πόνημα. Είναι μια βουτιά στον χρόνο που αποκαλύπτει τη συγκλονιστική δύναμη των παλιών εφημερίδων να «ξαναζωντανεύουν» ξεχασμένες ιστορίες και να φωτίζουν σκοτεινές πτυχές της Πολιτικής και της Οικονομίας του παρελθόντος.
Ο Χαραλαμπίδης, με μια εξαντλητική έρευνα που προκαλεί δέος, χτένισε τα αρχεία των εφημερίδων της Κατοχής. Εκείνη την περίοδο, χωρίς ίντερνετ ή τηλεόραση, ο Τύπος λειτουργούσε ως ο μοναδικός καθρέφτης του δημόσιου λόγου, της καθημερινότητας και των γεγονότων που διαμόρφωσαν τη μοίρα χιλιάδων Ελλήνων.
Φανταστείτε: μέσα από ξεθωριασμένες σελίδες, ο συγγραφέας ανακάλυψε τα ίχνη ενός δωσίλογου που, αν και καταδικάστηκε μεταπολεμικά, τα ίχνη του χάθηκαν εντελώς. Οι εφημερίδες τον «ξαναβρήκαν», δίνοντας φωνή στην ξεχασμένη μνήμη.
Αλλά η δύναμη των εφημερίδων δεν σταματά εκεί. Στο κεφάλαιο της οικονομικής συνεργασίας, ο Χαραλαμπίδης παρακολούθησε την πορεία του κατοχικού χρήματος, σχηματίζοντας μια λεπτομερή εικόνα για τις αμύθητες περιουσίες που χτίστηκαν με τη συνεργασία των κατακτητών. Χρησιμοποίησε εξειδικευμένες οικονομικές εφημερίδες, όπως ο «Οικονομολόγος Αθηνών» και ο «Οικονομικός Ταχυδρόμος», όπου οι αγοραπωλησίες δημοσιεύονταν και αποκτούσαν δημόσια υπόσταση.
Εγώ ο ίδιος, πριν λίγο καιρό, έπεσα πάνω σε ένα μεταπολεμικό δημοσίευμα τοπικής εφημερίδας του Αιγίου. Μια απλή αναφορά στον προπάππο μου, στα ΓΑΚ, μου έδωσε τη δυνατότητα να χρονολογήσω τη ζωή του και να ψάξω συντονισμένα για εκείνον. Μια μικρή λεπτομέρεια, μια ολόκληρη οικογενειακή ιστορία ζωντάνεψε.
Γράφουμε στις εφημερίδες για να διαβαστούμε σήμερα, με την προοπτική να γίνουν σκουπίδια αύριο. Κι όμως, αυτό το ταπεινό χαρτί μετατρέπεται στο πιο ζωντανό αρχείο. Μια αγγελία γάμου, μια αναγγελία πλειστηριασμού, μια λεζάντα φωτογραφίας: αρκούν για να ξαναζωντανέψουν ανθρώπους που νόμιζες ότι είχαν χαθεί για πάντα. Η ιστορία, τελικά, κρύβεται παντού, ακόμα και στις πιο μικρές, ξεχασμένες σελίδες, περιμένοντας να την ανακαλύψουμε.
