Κλιματική βόμβα στην Ευρώπη: Έρχονται οι πρώτες περιοχές χωρίς ασφάλιση κατοικίας
Πυρκαγιές, πλημμύρες και ακραία καιρικά φαινόμενα ανεβάζουν το κόστος και αφήνουν εκατομμύρια πολίτες εκτεθειμένους. Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα.
Οι φυσικές καταστροφές αυξάνουν το ασφαλιστικό κόστος και δημιουργούν νέους κινδύνους για εκατομμύρια Ευρωπαίους.
Η κλιματική αλλαγή δεν απειλεί πλέον μόνο το περιβάλλον. Απειλεί και ένα από τα βασικά εργαλεία προστασίας των σύγχρονων κοινωνιών: την ασφάλιση. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, ασφαλιστικές εταιρείες, κυβερνήσεις και εποπτικές αρχές αναζητούν λύσεις απέναντι σε μια νέα πραγματικότητα, καθώς ολοένα περισσότερες περιοχές κινδυνεύουν να μετατραπούν σε «ανασφάλιστες ζώνες».
σχετικά άρθρα
Ο όρος περιγράφει περιοχές όπου οι πολίτες αδυνατούν να βρουν ασφαλιστική κάλυψη ή καλούνται να πληρώσουν τόσο υψηλά ασφάλιστρα ώστε η ασφάλιση να καθίσταται πρακτικά απαγορευτική. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με την αύξηση των φυσικών καταστροφών που προκαλεί η κλιματική κρίση.
Οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες αλλάζουν τους κανόνες
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρώπη αντιμετωπίζει όλο και πιο συχνές πλημμύρες, παρατεταμένους καύσωνες και καταστροφικές πυρκαγιές. Οι ασφαλιστικές εταιρείες βλέπουν τις αποζημιώσεις να αυξάνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς και δυσκολεύονται να υπολογίσουν τον πραγματικό κίνδυνο.
Η κατάσταση θυμίζει όσα συνέβησαν στην Καλιφόρνια. Εκεί, μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες σταμάτησαν να ανανεώνουν δεκάδες χιλιάδες συμβόλαια λόγω του αυξημένου κινδύνου πυρκαγιών. Το αποτέλεσμα ήταν εκατοντάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες να στραφούν σε κρατικούς μηχανισμούς στήριξης.
Πολλοί ειδικοί θεωρούν ότι η Ευρώπη βρίσκεται πλέον μπροστά σε παρόμοιες προκλήσεις.
Το 75% των ζημιών μένει χωρίς κάλυψη
Τα στοιχεία που εξετάζουν οι ευρωπαϊκές αρχές προκαλούν έντονο προβληματισμό. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA), περίπου το 75% των οικονομικών ζημιών από φυσικές καταστροφές στην Ευρώπη παραμένει ανασφάλιστο.
Αυτό σημαίνει ότι πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς καλύπτουν μόνοι τους το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών μετά από μια φυσική καταστροφή.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν συνυπολογιστεί ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα εμφανίζονται πλέον συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση.
Η Γερμανία και η Γαλλία εκπέμπουν σήμα κινδύνου
Η Γερμανία ήδη προειδοποιεί για σημαντικές αυξήσεις στα ασφάλιστρα. Η εθνική ασφαλιστική ένωση της χώρας εκτιμά ότι το κόστος ασφάλισης μπορεί να διπλασιαστεί μέσα στην επόμενη δεκαετία εξαιτίας των ζημιών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Στη Γαλλία, το κρατικό σύστημα αποζημιώσεων φυσικών καταστροφών λειτουργεί με ελλείμματα εδώ και χρόνια. Η κυβέρνηση αύξησε ήδη την υποχρεωτική εισφορά που πληρώνουν οι ασφαλισμένοι προκειμένου να διατηρήσει το πρόγραμμα βιώσιμο.
Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιοχές αλλά αφορά πλέον το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς.
Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες που αντιμετωπίζουν υψηλό κλιματικό κίνδυνο. Οι μεγάλες πυρκαγιές των τελευταίων ετών, οι καταστροφικές πλημμύρες στη Θεσσαλία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνουν σημαντικά το κόστος των αποζημιώσεων.
Αν η τάση συνεχιστεί, ορισμένες περιοχές με υψηλό κίνδυνο μπορεί να δουν σημαντικές αυξήσεις στα ασφάλιστρα κατοικιών και επιχειρήσεων. Παράλληλα, οι ασφαλιστικές εταιρείες θα χρειαστούν νέα εργαλεία για να διαχειριστούν τον αυξημένο κίνδυνο.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου η ασφαλιστική κάλυψη παραμένει χαμηλότερη σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, η πρόκληση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.
Οι νέες λύσεις που εξετάζουν οι ειδικοί
Η ασφαλιστική αγορά δεν μένει αδρανής. Ήδη εφαρμόζει νέα μοντέλα που επιχειρούν να καλύψουν το κενό.
Μία από τις λύσεις είναι τα λεγόμενα «ομόλογα καταστροφών» (Cat Bonds), μέσω των οποίων οι ασφαλιστές μεταφέρουν μέρος του κινδύνου στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζουν κεφάλαια πριν ακόμη συμβεί μια καταστροφή.
Παράλληλα, αναπτύσσεται η παραμετρική ασφάλιση. Σε αυτή την περίπτωση, η αποζημίωση ενεργοποιείται αυτόματα όταν ξεπεραστεί ένα προκαθορισμένο όριο, όπως συγκεκριμένο ύψος βροχόπτωσης ή ένταση ανέμου.
Οι λύσεις αυτές περιορίζουν τη γραφειοκρατία και επιταχύνουν τις πληρωμές, όμως δεν λύνουν οριστικά το πρόβλημα.
Η Ευρώπη εξετάζει κοινή απάντηση
Οι Βρυξέλλες μελετούν πλέον ένα ευρωπαϊκό μοντέλο δημόσιας και ιδιωτικής συνεργασίας που θα μοιράζει τον κίνδυνο μεταξύ των κρατών-μελών.
Σύμφωνα με σχετικές μελέτες, ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να μειώσει το ασφαλιστικό κενό της Ευρώπης από το 75% σε περίπου 10%. Ωστόσο, η εφαρμογή του απαιτεί δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ δημόσιων πόρων.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς όλο και περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι οι κυβερνήσεις θα χρειαστεί να αναλάβουν μεγαλύτερο ρόλο στην κάλυψη των κλιματικών κινδύνων.
Μια νέα οικονομική πραγματικότητα
Η κλιματική κρίση αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες διαχειρίζονται τον κίνδυνο. Μέχρι σήμερα, οι ασφαλιστικές αγορές λειτουργούσαν σε ένα σχετικά σταθερό περιβάλλον. Όμως οι συχνότερες και ισχυρότερες φυσικές καταστροφές ανατρέπουν αυτή την ισορροπία.
Για την Ευρώπη, το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις ασφαλιστικές εταιρείες. Αφορά την αξία των ακινήτων, τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων, τη δημοσιονομική σταθερότητα των κρατών και τελικά την οικονομική ασφάλεια εκατομμυρίων πολιτών.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα εμφανιστούν περισσότερες ανασφάλιστες περιοχές. Το ερώτημα είναι πόσο γρήγορα θα εξαπλωθούν και αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα προλάβουν να δημιουργήσουν ένα νέο δίχτυ προστασίας πριν η επόμενη μεγάλη καταστροφή δοκιμάσει τα όρια του συστήματος.