Τεχνητή νοημοσύνη χαρτογραφεί την πολυοργανική βλάβη από υπέρταση
Περίπου 1,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως εκτιμάται ότι πάσχουν από υπέρταση, με 3 εκατομμύρια κρούσματα να εντοπίζονται στην Ελλάδα. Αναζητώντας απαντήσεις σχετικά με την πρόβλεψη της απειλητικής για τη ζωή εξέλιξης της νόσου και την προστασία ορισμένων πασχόντων, επιστήμονες από διάφορες χώρες συνεργάστηκαν με την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Τα συμπεράσματα της μελέτης τους, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Circulation», υποδεικνύουν ένα σημαντικό βήμα προς την εξατομικευμένη εκτίμηση και πρόληψη σοβαρών επιπλοκών. Ερευνητές από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ), το πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, το Khalifa και δώδεκα ακόμη κορυφαία πανεπιστήμια και ιδρύματα, ανέπτυψαν ένα πρωτοποριακό πλαίσιο Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Αυτό το πλαίσιο είναι ικανό να αναγνωρίζει, να ποσοτικοποιεί και να χαρτογραφεί τη συνολική πολυοργανική βλάβη που προκαλεί η υπέρταση, ανοίγοντας νέους δρόμους για την Ιατρική Ακριβείας.
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μηχανική μάθηση για την ανάλυση απεικονιστικών και κλινικών δεδομένων από περισσότερους από 27.000 ανθρώπους της UK Biobank. Το μοντέλο επικυρώθηκε επιτυχώς σε έναν ανεξάρτητο πληθυσμό άνω των 5.500 ατόμων της αμερικανικής μελέτης ARIC, επιβεβαιώνοντας την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων και ενισχύοντας τη διεθνή συνεργασία στον τομέα των επιστημών. Διεθνή
Εξατομικευμένη θεραπεία και πρόγνωση
Ο καθηγητής του Τμήματος Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΑΠΘ, Λεόντιος Χατζηλεοντιάδης, επεσήμανε ότι η υπέρταση δεν είναι μία ενιαία νόσος, αλλά εξελίσσεται διαφορετικά σε κάθε άτομο, επηρεάζοντας διαφορετικά όργανα. «Με τη βοήθεια προηγμένων αλγορίθμων μπορέσαμε να αποκαλύψουμε αυτές τις μέχρι σήμερα αόρατες διαδρομές εξέλιξης της νόσους, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για πιο έγκαιρη διάγνωση, καλύτερη πρόγνωση και πραγματικά εξατομικευμένη θεραπεία», δήλωσε ο κ. Χατζηλεοντιάδης, υπογραμμίζοντας τη διεθνή συνεισφορά της έρευνας του ΑΠΘ στη Βιοϊατρική Μηχανική και την Ιατρική Ακριβείας.
Η υπέρταση, χαρακτηριζόμενη ως «σιωπηλός δολοφόνος», προκαλεί σταδιακές αλλοιώσεις σε ζωτικά όργανα όπως η καρδιά, ο εγκέφαλος, οι νεφροί και τα αιμοφόρα αγγεία, συχνά πριν την εμφάνιση συμπτωμάτων. Ευθύνεται για σημαντικό ποσοστό θανάτων παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων του 16% όλων των θανάτων, του 53% των καρδιαγγειακών θανάτων και του 58% των θανάτων από εγκεφαλικό επεισόδιο. Αποτελεί επίσης κύρια αιτία για το 31% των θανάτων από νεφρική ανεπάρκεια και επιβαρυντικό παράγοντα για την άνοια.
Νέοι δείκτες για την εκτίμηση της νόσου
Το ΑΠΘ τονίζει ότι η σημαντικότερη καινοτομία της εργασίας είναι η μετάβαση από την απλή μέτρηση της αρτηριακής πίεσης στην εκτίμηση της πραγματικής βιολογικής επίδρασης της νόσου στον οργανισμό. Το νέο σύστημα εισάγει τον «HyperScore», έναν συνολικό δείκτη πολυοργανικής βλάβης που αποτυπώνει την οργανική επιβάρυνση κάθε ασθενούς. Παράλληλα, καθορίζει τις «HyperTrajectories», έξι διαφορετικές διαδρομές εξέλιξης της υπέρτασης, επιβεβαιώνοντας ότι η νόσος δεν ακολουθεί την ίδια πορεία σε όλους τους ανθρώπους. Αυτή η αναγνώριση διαφορετικών φαινοτύπων, με επιπτώσεις σε καρδιά, εγκέφαλο, αγγεία, νεφρούς ή μεταβολισμό, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για στοχευμένες και εξατομικευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η προσέγγιση βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και δεν είναι έτοιμη για κλινική χρήση. Ωστόσο, τα δεδομένα είναι αισιόδοξα. Ο Paul Leeson, καθηγητής Καρδιαγγειακής Ιατρικής στην Οξφόρδη και κύριος συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε ότι «οι υπολογιστικές προσεγγίσεις μπορούν να αποκαλύψουν μοτίβα βλάβης οργάνων που είναι δύσκολο να ανιχνευθούν χρησιμοποιώντας μόνο μετρήσεις της αρτηριακής πίεσης».

