Μελέτες δείχνουν σύνδεση της όρασης με πρώιμα σημάδια άνοιας
Η σχέση μεταξύ άνοιας και όρασης αναδεικνύεται ως στενότερη από ό,τι αναμενόταν. Μελέτες έχουν δείξει ότι η απώλεια, η εξασθένηση ή άλλες μεταβολές στην όραση ενδέχεται να αποτελούν πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια της άνοιας, έως και 12 χρόνια πριν από την επίσημη διάγνωσή της.
σχετικά άρθρα
Κατά συνέπεια, ο τακτικός οφθαλμολογικός έλεγχος και η έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων όρασης ενδέχεται να συμβάλουν στον εντοπισμό των πρώτων ενδείξεων μιας ιδιαίτερα συχνής νευροεκφυλιστικής νόσου που επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.
Ο Dr. Aaron Bonner-Jackson, νευρολόγος της διεθνούς φήμης Cleveland Clinic, εξηγεί πώς τα μάτια μπορούν να λειτουργήσουν ως «παράθυρο» προς την άνοια. Αναλύει τη σύνδεση της όρασης με τη γνωστική λειτουργία και παρουσιάζει πρακτικές συμβουλές για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου.
Όπως επισημαίνει, οι μεταβολές στην όραση συνδέονται συχνά με τα πρώιμα σημάδια της άνοιας. Ο εγκέφαλος διαθέτει την ικανότητα να επεξεργάζεται, να ερμηνεύει και να αντιλαμβάνεται πληροφορίες μέσω της όρασης. Από την ανάγνωση έως τη χωρική αντίληψη που απαιτείται κατά την οδήγηση, τα μάτια συμβάλλουν τόσο στον προσανατολισμό όσο και στην κατανόηση του περιβάλλοντος κόσμου.
«Εάν κάποιος δεν επεξεργάζεται σωστά τις οπτικές πληροφορίες, αυτό μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου του», διευκρινίζει ο ειδικός.
Παράγοντες κινδύνου
Η Επιτροπή του έγκριτου επιστημονικού περιοδικού «Lancet» για την Πρόληψη, την Παρέμβαση και τη Φροντίδα της Άνοιας έχει εντοπίσει 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι θα μπορούσαν να καθυστερήσουν ή ακόμη και να αποτρέψουν έως και το 45% των περιστατικών άνοιας.
- Απώλεια όρασης
- Απώλεια ακοής
- Κοινωνική απομόνωση
- Κατάθλιψη
- Διαβήτης
- Παχυσαρκία
- Υψηλή LDL χοληστερόλη
- Υπέρταση
- Κάπνισμα
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Έλλειψη σωματικής άσκησης
- Τραυματισμός στο κεφάλι
- Ατμοσφαιρική ρύπανση
- Μη ολοκλήρωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης
«Όλες αυτές οι καταστάσεις, οι οποίες σχετίζονται με τη γενικότερη υγεία και κατ’ επέκταση με τη λειτουργία του εγκεφάλου και τον κίνδυνο άνοιας, συνδέονται επίσης με μεταβολές στην όραση», αναφέρει ο Dr. Bonner-Jackson.
Για παράδειγμα, η ανεπαρκής ρύθμιση του σακχαρώδους διαβήτη αυξάνει τον κίνδυνο τόσο για βλάβες στην όραση όσο και για την εκδήλωση εγκεφαλικού επεισοδίου.
«Πιστεύουμε ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες είναι αλληλένδετοι», προσθέτει ο Dr. Bonner-Jackson. «Οι αλλαγές στην όραση μπορεί να πυροδοτήσουν περαιτέρω εξελίξεις που σταδιακά οδηγούν στην άνοια. Από την άλλη πλευρά, οι αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την άνοια μπορούν επίσης να επηρεάσουν την όραση. Είναι πιθανό να συμβαίνουν και τα δύο ταυτόχρονα».
Σημάδια έως και 12 χρόνια πριν
Μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι οι μεταβολές στην οπτική ευαισθησία ενδέχεται να αποτελούν έναν πρώιμο δείκτη που συνδέεται με τη μελλοντική εμφάνιση άνοιας.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν 8.623 εθελοντές ηλικίας 48 έως 92 ετών για διάστημα έως και 14,8 ετών, εκ των οποίων οι 533 ανέπτυξαν άνοια.
Στην έναρξη της μελέτης, όλοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε απλά και σύνθετα τεστ οπτικής ευαισθησίας, με στόχο την αξιολόγηση της ταχύτητας επεξεργασίας των οπτικών ερεθισμάτων και του χρόνου αντίδρασής τους. Κατά τη διάρκεια των δοκιμασιών, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν, μεταξύ άλλων, να πατήσουν ένα πλήκτρο μόλις εντόπιζαν ένα τρίγωνο που σχηματιζόταν μέσα σε ένα πεδίο κινούμενων κουκκίδων.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα 533 άτομα που τελικά ανέπτυξαν άνοια είχαν παρουσιάσει, ήδη από την αρχή της μελέτης, βραδύτερη ταχύτητα οπτικής επεξεργασίας και πιο αργούς χρόνους αντίδρασης σε σύγκριση με τους υπόλοιπους συμμετέχοντες.
Ένα επιπλέον εύρημα ήταν ότι τα ίδια άτομα ανέφεραν συχνότερα την παρουσία παθήσεων που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, τα προβλήματα όρασης και ακοής ή το ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου.
Τα προβλήματα όρασης οδηγούν πάντα σε άνοια;
Οι μεταβολές ή η απώλεια της όρασης δεν οδηγούν απαραίτητα στην άνοια. Ωστόσο, φαίνεται ότι μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισής της στο μέλλον.
Για τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό άνοιας, η υιοθέτηση προληπτικών μέτρων που στοχεύουν στους 14 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου είναι εξίσου σημαντική με την υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών για την πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη και άλλων χρόνιων νοσημάτων που επηρεάζουν τη γνωστική λειτουργία.
«Επιδιώκουμε να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να διατηρήσουν την όρασή τους στην καλύτερη δυνατή κατάσταση για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, καθώς γνωρίζουμε ότι όσοι αντιμετωπίζουν προβλήματα όρασης έχουν αυξημένες πιθανότητες να παρουσιάσουν γνωστική έκπτωση και άνοια», τονίζει ο Dr. Bonner-Jackson. «Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να υποβάλλονται σε τακτικούς οφθαλμολογικούς ελέγχους».
Η εξασφάλιση της βέλτιστης διόρθωσης της όρασης, καθώς και η έγκαιρη αντιμετώπιση προβλημάτων όπως ο καταρράκτης, η εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και το γλαύκωμα, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης άνοιας στο μέλλον.
Όταν το πρόβλημα βρίσκεται στον εγκέφαλο
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, οι δυσκολίες στην όραση που εμφανίζονται με την άνοια δεν οφείλονται απαραίτητα σε κάποια πάθηση των ματιών. Αντιθέτως, μπορεί να σχετίζονται με τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις οπτικές πληροφορίες.
Έτσι, ορισμένα άτομα δυσκολεύονται να εκτιμήσουν αποστάσεις και βάθος, να αναγνωρίσουν πρόσωπα ή αντικείμενα, να ξεχωρίσουν χρώματα και αντιθέσεις ή να προσανατολιστούν σε άγνωστους χώρους. Άλλα άτομα μπορεί να θεωρούν ότι «βλέπουν κανονικά», αλλά να δυσκολεύονται να ερμηνεύσουν αυτό που έχουν μπροστά τους.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί συνιστούν να μην αγνοούνται ανεξήγητες αλλαγές στην όραση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από προβλήματα μνήμης, συγκέντρωσης ή προσανατολισμού. Η έγκαιρη αξιολόγηση μπορεί να συμβάλει στην ταχύτερη διερεύνηση των αιτίων και, εφόσον χρειάζεται, στην έγκαιρη παρέμβαση.
