Ο Τραμπ ανακοίνωσε «σπουδαία συμφωνία» με το Ιράν, αλλά δεν τον πιστεύει κανείς! Μεγάλα λόγια που αναζητούν χειροπιαστές αποδείξεις
Από τις απειλές για σκληρά στρατιωτικά χτυπήματα στο αινιγματικό μνημόνιο κατανόησης, οι διεθνείς αγορές αντιδρούν με αισιοδοξία αλλά η Τεχεράνη και το Ισραήλ κρατούν ισχυρές επιφυλάξεις
Αυτή τη φορά τα πράγματα είναι διαφορετικά — ίσως… Ο Πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσε μια «σπουδαία διευθέτηση του πολέμου με το Ιράν», μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο το απόγευμα της Πέμπτης.
σχετικά άρθρα
Αποτελεί μια απότομη στροφή, ακόμη και για τα δικά του δεδομένα, σε σχέση με την πρωινή του ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου δεσμευόταν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χτυπήσουν το Ιράν «ΠΟΛΥ ΣΚΛΗΡΑ» και ότι θα «καταλάβουν» το οικονομικά ζωτικής σημασίας νησί Χαρκ «στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον». Ακύρωσε αυτά τα χτυπήματα σε μια μεταγενέστερη ανάρτηση, ανακοινώνοντας τη φερόμενη συμφωνία.
Ο Τραμπ έχει επιμείνει ότι μια συμφωνία επίκειται πολλές φορές από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, με τα κοινά χτυπήματα ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, το CNN κατέγραψε τουλάχιστον 38 περιπτώσεις κατά τις οποίες ο πρόεδρος είχε προβεί σε παρόμοιο ισχυρισμό. Η διαφορά αυτή τη φορά έγκειται σε φαινομενικά συγκεκριμένες λεπτομέρειες.
Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η υπογραφή της συμφωνίας θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ακόμη και το Σάββατο ή τη Δευτέρα, οπότε και η ναυτιλιακή κυκλοφορία στα Στενά του Ορμούζ θα άρχιζε να διεξάγεται και πάλι ελεύθερα. Η τελετή, πρόσθεσε ο Τραμπ, πιθανότατα θα πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη. Δήλωσε ότι ο ίδιος δεν θα μπορέσει να παρευρεθεί, αλλά θα τον εκπροσωπήσει ο Αντιπρόεδρος Βανς.
Οι αντιδράσεις των αγορών και οι πρώτες ιρανικές αμφισβητήσεις
Η συμφωνία φέρεται να έχει την υποστήριξη πολλών άλλων εθνών. Στην ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Τραμπ δήλωσε ότι εκτός από τις ΗΠΑ, συμφωνούν επίσης το Ισραήλ, η Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ, το Κατάρ, η Τουρκία, το Πακιστάν, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ, η Ιορδανία, η Αίγυπτος και άλλοι.
Η εμφανής σιγουριά του Τραμπ τροφοδότησε μια ευρύτερη αισιοδοξία — συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών αγορών. Ο βιομηχανικός δείκτης Dow Jones και ο S&P 500 έκλεισαν αμφότεροι με άνοδο σχεόν 2%, ενώ ο Nasdaq παρουσίασε ακόμη ισχυρότερα κέρδη, σημειώνοντας άνοδο άνω του 2,5%. Οι σκεπτικιστές ωστόσο σημειώνουν ότι υπάρχει αρκετή ρευστότητα πίσω από τις υποτιθέμενα σταθερές υποσχέσεις του Τραμπ.
Αρχικά, δεν είναι ξεκάθαρο αυτή τη στιγμή αν οι Ιρανοί έχουν, στην πραγματικότητα, συναινέσει. Οι New York Times ανέφεραν αργά το απόγευμα της Πέμπτης, επικαλούμενοι ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, ότι εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας χαρακτήρισε τους ισχυρισμούς του Τραμπ περί συμφωνίας «εικασίες». Το Al Jazeera, επικαλούμενο επίσης τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, μετέδωσε ότι η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας δεν έχει λάβει οριστική απόφαση.
Εν τω μεταξύ, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια καταγγελία για «άνομη συμπεριφορά» από πλευράς των ΗΠΑ και, ξεχωριστά, μερικούς αινιγματικούς στίχους. Το ποίημα, μεταφρασμένο από τα Φαρσί, κάνει αναφορά σε κάποιον —προφανώς τις ΗΠΑ, κατά την άποψη του Μπαγκάι— του οποίου «ο στρατός κείτεται συντετριμμένος» ως αποτέλεσμα «της νυχτερινής επιδρομής των συμφορών».
Η νομική φύση του μνημονίου και οι ισραηλινές ενστάσεις
Υπάρχουν επίσης και πιο πεζές ανησυχίες. Κατ’ αρχάς, ο πρόεδρος παραδέχτηκε στο Οβάλ Γραφείο ότι η συμφωνία αποτελεί ένα μνημόνιο κατανόησης (MOU) και όχι μια πιο οριστική συμφωνία. «Είναι ένα πολύ ισχυρό μνημόνιο κατανόησης — το οποίο είναι λίγο θεωρητικό», δήλωσε σε ένα σημείο, αινιγματικά.
Τα πιο σκληροπυρηνικά μέλη του ίδιου του κόμματος του Τραμπ δεν θέλουν να δουν την Τεχεράνη να εκμεταλλεύεται περιθώρια ελιγμών σε βασικά ζητήματα, ειδικά όσον αφορά τα υπάρχοντα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου και το κατά πόσον η Ισλαμική Δημοκρατία θα διεκδικήσει το δικαίωμα να παράγει ξανά τέτοιο υλικό στο μέλλον. Μια έμμεση παραδοχή ότι αυτά τα ζητήματα δεν πρόκειται να επιλυθούν οριστικά στο άμεσο μέλλον ήρθε από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Το γραφείο του Νετανιάχου εξέδωσε ανακοίνωση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η οποία, πρώτον, τόνιζε ότι το Ισραήλ δεν αποτελεί μέρος του μνημονίου κατανόησης —μια φαινομενική αντίφαση με την ανάρτηση του Τραμπ στο Truth Social— και, δεύτερον, υπογράμμιζε τη διαφορά μεταξύ ενός μνημονίου (MOU) και μιας πλήρους συμφωνίας.
Η ισραηλινή δήλωση ανέφερε ότι ο Τραμπ είχε υποσχεθεί πως μια πιο μόνιμη συμφωνία θα περιλάμβανε «την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού, την αποξήλωση των υποδομών εμπλουτισμού, τα όρια στην παραγωγή πυραύλων και την παύση της υποστήριξης του Ιράν προς τους τρομοκρατικούς του αντιπροσώπους στην περιοχή». Αν ο πρόεδρος υπόσχεται ότι αυτά τα στοιχεία θα αποτελέσουν μέρος μιας μελλοντικής συμφωνίας, σημαίνει ότι δεν περιλαμβάνονται σε αυτήν τη δεδομένη στιγμή.
Όταν ο Τραμπ ρωτήθηκε ευθέως στο Οβάλ Γραφείο εάν είχε εξασφαλίσει συμφωνία για το πυρηνικό υλικό του Ιράν, απάντησε: «Ναι, σε θεωρητικό επίπεδο, σχετικά με αυτό». Δεν υπάρχει κανένας τρόπος, μέχρι στιγμής, να γνωρίζουμε ακριβώς τι σημαίνει αυτό.
Τα μεγάλα περιθώρια αβεβαιότητας ίσως εξηγούν το γιατί η αντίδραση μέχρι στιγμής έρχεται με το σταγονόμετρο και όχι μαζικά, ακόμη και από τους υποστηρικτές του προέδρου στο Καπιτώλιο. Ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ (Ρεπουμπλικανός από τη Νότια Καρολίνα), ένας από τους κύριους υποστηρικτές της μέγιστης επιθετικότητας απέναντι στο Ιράν, ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ελπίζει «να έχουμε όντως καταλήξει σε μια διπλωματική λύση» η οποία θα είναι «ριζικά διαφορετική» από τη συμφωνία για τα πυρηνικά της εποχής Ομπάμα.
Όμως ο Γκράχαμ τόνισε επίσης ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να «παρουσιαστεί στο Κογκρέσο για εξέταση και έγκριση», προσθέτοντας: «Ανυπομονώ για αυτή τη διαδικασία». Ο Γκράχαμ φάνηκε να αναζητά περισσότερες λεπτομέρειες — όπως ακριβώς και όλοι οι άλλοι.
