Αλ. Εξάρχου: Τα σχέδια της AKTOR για το LNG, ο Κάθετος Διάδρομος και οι προειδοποιήσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία
Στις προοπτικές του Κάθετου Ενεργειακού Διαδρόμου, τον ρόλο της Ελλάδας στον νέο ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία αναφέρθηκε ο Αλέξανδρος Εξάρχου, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και Διευθύνων Σύμβουλος της ATLANTIC SEE LNG TRADE, σε συνέντευξή του στην εκπομπή DIRECT του Πρώτου Θέματος, με τον δημοσιογράφο Γιώργο Ευγενίδη.
σχετικά άρθρα
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκαν το ιστορικό και η μελλοντική πορεία του ενεργειακού εγχειρήματος, το ευρύτερο πρόβλημα ενεργειακού κόστους και ασφάλειας εφοδιασμού της Ευρώπης, καθώς και η υπόθεση της πρώην πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.
Ο επικεφαλής της AKTOR διευκρίνισε ότι η επιχειρηματική πρωτοβουλία για τον Κάθετο Διάδρομο είχε ξεκινήσει πριν από την άφιξη της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ στην Ελλάδα, ενώ υποστήριξε ότι όλες οι σχετικές διαδικασίες και επαφές πραγματοποιήθηκαν με διαφάνεια. Αναφερόμενος στα δημοσιεύματα της Wall Street Journal, απέρριψε τις αιχμές για τις επιχειρηματικές του σχέσεις και τόνισε ότι η υλοποίηση του ενεργειακού σχεδιασμού δεν εξαρτάται από συγκεκριμένα πρόσωπα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στις μακροχρόνιες συμφωνίες προμήθειας αμερικανικού LNG, με την πρώτη σύμβαση να καλύπτει την περίοδο 2030–2050. Όπως ανέφερε, η ATLANTIC SEE LNG TRADE έχει προχωρήσει σε συμφωνίες με την Αλβανία και τη Βοσνία, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές με τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία. Παράλληλα, αναφέρθηκε στις δυνατότητες αξιοποίησης των εγκαταστάσεων της Ρεβυθούσας και της Αλεξανδρούπολης, καθώς και στη συνεργασία με τη Motor Oil για το έργο Διώρυγα Gas στην Κόρινθο, με στόχο την ολοκλήρωση της σχετικής συμφωνίας έως το τέλος του έτους.
Στο οικονομικό σκέλος, ο Αλέξανδρος Εξάρχου επισήμανε το αυξημένο ενδιαφέρον αμερικανικών επενδυτικών κεφαλαίων για την Ελλάδα, προειδοποιώντας ωστόσο για τις πιέσεις που δέχεται η ευρωπαϊκή οικονομία από το ενεργειακό κόστος και την άνοδο των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων. Ειδική αναφορά έκανε στη Γαλλία και στους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει μια ευρύτερη αναταραχή στην Ευρωζώνη, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της πολιτικής σταθερότητας για τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής της ελληνικής οικονομίας.
Ο Κάθετος Διάδρομος: το ιστορικό και η σημασία του
Η γέννηση της επιχειρηματικής ιδέας του Καθέτου Διαδρόμου
Η υλοποίηση της ιδέας ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2025 εν όψει της επικείμενης απαγόρευσης του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ε.Ε., η οποία δημιουργούσε μία φυσική ανάγκη για υποκατάσταση των ροών αυτών με LNG. Τότε προκλήθηκε και το επιχειρηματικό ενδιαφέρον από πλευράς Ομίλου AKTOR, τόνισε ο κ. Εξάρχου.
Τότε, οι Αμερικανοί ενδιαφέρονταν – και εξακολουθούν να ενδιαφέρονται – για μακροχρόνιες συμφωνίες ώστε να διασφαλίσουν ποσότητες στην Ευρώπη από το 2030 και, στη συνέχεια, να υπογράψουν συμβάσεις για να αντλήσουν δάνεια που θα τους επιτρέψουν να αυξήσουν την παραγωγή τους στο LNG. Όπως εξήγησε ο κ. Εξάρχου, σε εκείνη την συγκυρία υπήρχε μεγάλη επιφυλακτικότητα στην Ευρώπη απέναντι σε συμφωνίες μακράς διαρκείας, με το επιχείρημα ότι το αμερικανικό LNG ήταν ακριβότερο του ρωσικού φυσικού αερίου.
Ξεκαθάρισε, παράλληλα, ότι το έργο δεν αφορά σε υποδομές, καθώς αυτές υπάρχουν ήδη στη χώρας μας, λειτουργούν και είναι στην διάθεση όποιου θέλει να τις αξιοποιήσει για μεταφορά LNG από οποιαδήποτε προέλευση.
Η προσέγγιση της ΔΕΠΑ Εμπορίας
Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι, στο πλαίσιο της επίσκεψης του Αμερικανού υπουργού Εσωτερικών κ. Νταγκ Μπέργκαμ, τον Σεπτέμβριο του 2025, με τον οποίο συναντήθηκε στη Ρεβυθούσα, αντιλήφθηκε ότι οι Αμερικανοί επιδίωκαν να συνεργαστούν με οντότητες που θα είχαν κάποιου είδους αποκλειστικότητα μαζί τους – και τότε ορισμένοι παίκτες στην αγορά είχαν μεγάλη έκθεση στη Ρωσία.
Για τον λόγο αυτόν, ο Όμιλος AKTOR, που δεν είχε τότε την εμπειρία και τη γνώση της εμπορίας LNG, προσέγγισε τη ΔΕΠΑ Εμπορίας που ως κρατική εταιρεία κρίθηκε ως ο καταλληλότερος συνέταιρος για ένα τέτοιο εγχείρημα. Άλλωστε, αυτό συνέβη την ώρα που Αθήνα και Ουάσιγκτον συζητούσαν τη διακρατική συμφωνία για τη δημιουργία του Καθέτου Διαδρόμου, παρατήρησε.
Μακροχρόνιες συμφωνίες εκτός Ελλάδας
Οι συμφωνίες της ATLANTIC SEE LNG TRADE
Ο κ. Εξάρχου τόνισε ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό το γεγονός ότι η ATLANTIC SEE LNG TRADE εξασφάλισε δύο τελικές, δεσμευτικές συμφωνίες, οι οποίες είναι κλεισμένες και δεν τελούν υπό προϋποθέσεις.
Και επισήμανε ότι η κεντρική ιδέα της ATLANTIC SEE LNG TRADE είναι ότι θα λειτουργήσει ως πύλη εισόδου για το αμερικανικό LNG εκτός Ελλάδος, υπογραμμίζοντας ότι το ελληνικό δημόσιο δεν έχει δεσμευθεί να αγοράσει LNG από την εταιρεία. Ο κ. Εξάρχου εξήγησε ότι το 100% των ποσοτήτων από τη συμφωνία προμήθειας LNG από την αμερικανική Venture Global θα αξιοποιηθεί από την Αλβανία και τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη και ότι οποιαδήποτε άλλη συμφωνία κλειστεί στο μέλλον, θα αφορά το εξωτερικό, καθώς η ATLANTIC SEE LNG TRADE δεν θα δραστηριοποιηθεί στην Ελλάδα. Επιπλέον, σημείωσε ότι υπάρχουν συζητήσεις και με άλλες χώρες τόσο για μακροχρόνια συμβόλαια όσο και για πώληση LNG σε τιμές spot, τονίζοντας ότι από εμπορικής πλευράς, η φετινή συγκυρία είναι εξαιρετικά ευνοϊκή.
Ακόμη, ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι οι Αμερικανοί ενδιαφέρονται εμπορικά και επιδιώκουν να υπογράψουν μακροχρόνιες δεσμευτικές συμβάσεις ώστε να καλύψουν ένα σταθερό μέρος των αναγκών της Ε.Ε. σε φυσικό αέριο, καθώς αντιλαμβάνονται ότι κάποια στιγμή στο μέλλον θα γίνει άρση της απαγόρευσης των εισαγωγών ρωσικού αερίου στην Ευρώπη, όταν πια θα έχει τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ενώ συμπλήρωσε ότι η επιλογή της 20ετους συμφωνίας (με αφετηρία το 2030 και λήξη το 2050) έγινε, καθώς όσο πιο μεγάλη είναι σε αντικείμενο μία συμφωνία, τόσο πιο εύκολο είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη υποδομών.
Η παραπληροφόρηση για τη σύμβαση με την Αλβανία και οι συζητήσεις με τρίτα κράτη
Ο επικεφαλής του Ομίλου AKTOR σημείωσε ότι, ενώ δημοσιεύματα είχαν δημιουργήσει την εντύπωση ότι η Αλβανία έκανε πίσω από τη συμφωνία, ο ίδιος ο υπουργός Ενέργειας της χώρας τα διέψευσε επισήμως.
Και σημείωσε ότι η εν λόγω συμφωνία είναι απολύτως δεσμευτική, διέπεται από το αγγλικό δίκαιο και οι τυχόν διαφωνίες υπάγονται στη δικαιοδοσία Διεθνούς Διαιτησίας (ICC) και όχι στο Αλβανικό δίκαιο. Αυτό που τελεί υπό την προϋπόθεση κύρωσης με νομό είναι η εγγυοδοσία του Αλβανικού Δημοσίου για λογαριασμό της ALBGAZ που υπέγραψε τη σύμβαση. Μάλιστα, ο κ. Εξάρχου εξήγησε ότι η δεσμευτικότητα των συμφωνιών με την Αλβανία και τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη αποτέλεσαν και αντικείμενο μεγάλων συζητήσεων μεταξύ τεσσάρων ελληνικών τραπεζών και της Goldman Sachs, που υποστήριξαν την έκδοση εγγυητικής για λογαριασμό της ATLANTIC SEE LNG TRADE.
Ο κ. Εξάρχου επισήμανε, επίσης, ότι έχουν εκδηλώσει το ενδιαφέρον τους να συζητήσουν για πιθανή συνεργασία με την ATLANTIC SEE LNG TRADE χώρες όπως η Ρουμανία, η οποία ωστόσο ακόμη δεν διαθέτει πολιτική κυβέρνηση και όταν αυτή υπάρξει, τότε η εταιρεία θα επαναφέρει τις συζητήσεις, ενώ σημείωσε ότι θα συνεχιστούν οι συζητήσεις τόσο με τη Βουλγαρία όσο και με την Ουκρανία και ότι αυτό δεν επηρεάζεται από την παραίτηση της κυρίας Γκίλφοιλ.
Εμπλοκή της Κ. Γκιλφόιλ, ο ρόλος του κ. Μαραφάτσου και ανταγωνιστές του Διαδρόμου
Όλα σε δημόσια θέα
Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι η εμπλοκή του Ομίλου στον Κάθετο Διάδρομο είχε προηγηθεί τόσο του διορισμού όσο και της άφιξης της κυρίας Γκίλφοιλ στην Αθήνα, επισημαίνοντας ότι ως σύλληψη ούτε γεννήθηκε ούτε επηρεάστηκε από αυτήν, αλλά υπήρξε καρπός επαφών με την αμερικανική κυβέρνηση.
Και υπενθύμισε ότι όλα τα θέματα του Καθέτου Διαδρόμου υπεγράφησαν συμφωνίες σε δημόσια θέα, παρουσία Αμερικανών και Ελλήνων αξιωματούχων, κάτι που αποτέλεσε και αμερικανική επιθυμία για λόγους πολιτικού μάρκετινγκ γύρω από τη δημιουργία του Καθέτου Διαδρόμου.
Ο ρόλος του κ. Μαραφάτσου
Ο κ. Εξάρχου εξέφρασε την απορία του για το γεγονός ότι τα δημοσιεύματα του διεθνούς τύπου παρουσίαζαν τον κ. Χρήστο Μαραφάτσο αποκλειστικά ως lobbyist της AKTOR, την ώρα που διέθετε συνεργασία και με άλλες ελληνικές επιχειρήσεις.
Ο κ. Εξάρχου επισήμανε ότι σκοπός της συνεργασίας αυτής (καθώς και συνεργασιών που έχει ο Όμιλος με άλλους lobbyists στην Αμερική) ήταν να εντοπίσει επενδυτικά fund και να φέρει σε επαφή την AKTOR με Αμερικανούς κατασκευαστές και μελετητές ώστε να επεκταθεί η δραστηριότητα του ομίλου.
Η αντίθεση στον Κάθετο Διάδρομο
Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι υπήρξαν παράγοντες που δεν ήθελαν τον Κάθετο Διάδρομο μέσω της Ελλάδας και αυτοί εντοπίζονται σε ανταγωνιστές της Venture Global – ένας μάλιστα μίλησε ανοιχτά στον διεθνή τύπο – ή άλλους προμηθευτές που θα προτιμούσαν την όδευση του Διαδρόμου μέσω διαφορετικής χώρας. Όπως εξήγησε, η Ελλάδα ως χώρα της Ε.Ε. δεσμεύεται από την απόφαση απαγόρευσης του ρωσικού αερίου, σε αντίθεση με την Τουρκία. Και υπέθεσε ότι υπάρχουν συμφέροντα που θα ήθελαν ο Κάθετος Διάδρομος να υλοποιηθεί μέσω Τουρκίας και όχι μέσω Ελλάδος.
Ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι το αφήγημα των ανταγωνιστών του Καθέτου Διαδρόμου ήταν καλύτερο εάν εμφανιζόταν στο κάδρο η AKTOR και ότι η ATLANTIC SEE LGN TRADE. Ενώ σχολίασε ότι η υπόθεση χρησιμοποιήθηκε άτεχνα και βοηθήθηκε από τους ανταγωνιστές του Καθέτου Διαδρόμου προκειμένου να δημιουργηθεί μία μη θεμιτή εικόνα από πλευράς της κυρίας Γκίλφοιλ.
Ο κάθετος διάδρομους ως στρατηγική συμμαχία
Ο στρατηγικός ρόλος του Κάθετου Διαδρόμου για ΗΠΑ και Ελληνική Κυβέρνηση
Ο κ. Εξάρχου υπογράμμισε ότι για την ATLANTIC SEE LNG TRADE δεν έχει αλλάξει απολύτως τίποτε γύρω από τη συζήτηση του Καθέτου Διαδρόμου. Τουναντίον, τόσο ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ κ. Μάρκο Ρούμπιο όσο και ο Πρωθυπουργός κ. Κυριάκος Μητσοτάκης πρόσφατα εκδήλωσαν την κοινή τους πεποίθηση ότι ο Κάθετος Διάδρομος είναι προς το συμφέρον και των δύο χωρών. Σχολίασε, μάλιστα, ότι ο όλος θόρυβος βοήθησε στο να επιβεβαιωθεί τόσο από την ελληνική όσο και την αμερικανική κυβέρνηση η πεποίθηση και η αποφασιστικότητα των δύο χωρών να προχωρήσουν τον Κάθετο Διάδρομο και να συντηρήσουν την προσπάθεια προς την κατεύθυνση της επέκτασής του.
Η συνεργασία με την ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ
Ο κ. Εξάρχου τοποθετήθηκε και για τη στρατηγική συνεργασία του Ομίλου AKTOR με τον Όμιλο ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ, με τον οποίο υπάρχει στρατηγική συμφωνία. Η πρώτη αφορά την εξαγορά του 75% των εταιρειών ΗΛΕΚΤΩΡ και ΘΑΛΗΣ, που έχουν εξειδίκευση στη διαχείριση απορριμμάτων και υδάτων και θα συμπληρώσουν σημαντικά το χαρτοφυλάκιο του Ομίλου, ενώ η διατήρηση ποσοστού 25% από την ΜΟΤΟΡ ΟΪΛ προσδίδει χαρακτηριστικά συμμαχίας σε αυτούς τους τομείς. Η δεύτερη αφορά την εξαγορά του 50% της εταιρείας DIORIGA GAS με στόχο την από κοινού ανάπτυξη του 2ου FSRU της χώρας, που έχει και αυξημένο ενδιαφέρον στο πλαίσιο του Καθέτου Διαδρόμου, στο πλαίσιο μίας συμφωνίας που αναμένεται να ολοκληρωθεί σύντομα.
Η ενεργειακή ασπίδα της Ευρώπης και οι τιμές του LNG
Το ενεργειακό και η Ευρώπη
Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι οι τιμές που εξασφάλισε η ATLANTIC SEE LNG TRADE από την Venture Global είναι τέτοιες που σήμερα πάρα πολλοί θα ήθελαν να έχουν διασφαλίσει, γιατί ενώ τότε θεωρούντο ακριβές, σήμερα η Venture Global προσφέρει κίνητρα αύξησης της τιμής γιατί αντιλαμβάνεται πόσο φτηνή είναι, έπειτα από την άνοδο της διεθνούς τιμής του αερίου. Και παρατήρησε ότι εάν η Ευρώπη είχε διασφαλίσει παρόμοιες τιμές σε εκείνη την συγκυρία, σήμερα δεν θα αντιμετώπιζε τα προβλήματα που θα έχει φέτος τον χειμώνα.
Ο επικεφαλής του Ομίλου σημείωσε ότι η Ευρώπη έχει βρεθεί προ αδιεξόδου διότι δεν μπορεί να αγοράσει αέριο από τη Ρωσία και το Κατάρ δεν μπορεί να κάνει εξαγωγές λόγω των καταστροφών που υπέστη στον πόλεμο, συνεπώς ο μόνος αξιόπιστος προμηθευτής είναι οι ΗΠΑ, οι οποίες όμως δεν είναι έτοιμες να προσφέρουν τις απαιτούμενες ποσότητες κι έτσι η Ευρώπη αντιμετωπίζει πρόβλημα να βρει αποθέματα αερίου.
Οι τιμές οδηγούν τον πληθωρισμό
Μάλιστα, επικαλέστηκε το γεγονός ότι η Κίνα – η μεγαλύτερη κάτοχος αποθεμάτων φυσικού αερίου στον κόσμο – αγοράζει LNG από τους Αμερικανούς, όπως κάνει και το Κατάρ, ένας κορυφαίος εξαγωγέας LNG. Και σημείωσε ότι αυτό δείχνει το τι θα έπρεπε να έχει κάνει και η Ε.Ε.
Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι η κατάσταση στην Ε.Ε. είναι πλέον επείγουσα, καθώς οι τιμές του αερίου έχουν φτάσει τα επίπεδα του 2022 και εάν αυτές αυξηθούν περαιτέρω, θα δημιουργήσουν σημαντικές πληθωριστικές τάσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία. Και εκτίμησε ότι η Ε.Ε. θα υποχρεωθεί να διασφαλίσει ποσότητες σε υψηλές τιμές ώστε να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό, κάτι που θα επηρεάσει όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Και τόνισε ότι αυτό θα είναι το κόστος της ευρωπαϊκής ολιγωρίας, το οποίο προκειμένου να μην περάσει στους πολίτες, θα οδηγήσει την Ε.Ε. στην έκδοση κάποιας μορφής ευρωομολόγου, κάτι που όσο πιο γρήγορα γίνει τόσο πιο μικρές θα είναι οι συνέπειες. Μάλιστα, ο κ. Εξάρχου εξήρε την πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού να κινητοποιήσει την Ε.Ε. προς την κατεύθυνση της λήψης αποφασιστικών μέτρων για το ενεργειακό.
Η Ελλάδα και οι προοπτικές
Το επενδυτικό κλίμα
Ο κ. Εξάρχου μίλησε για το θέμα του επενδυτικού κλίματος στην Ελλάδα, σημειώνοντας ότι η χώρα απολαμβάνει πλέον τους καρπούς της προσπάθειας που έγινε τα προηγούμενα χρόνια. Και σημείωσε ότι το προηγούμενο διάστημα εκδηλώθηκε πραγματικό ενδιαφέρον ξένων κεφαλαίων να επενδύσουν σε ελληνικές επιχειρήσεις και να αναλάβουν επιχειρηματικό κίνδυνο, καθώς είχε αλλάξει η εικόνα της χώρας στο εξωτερικό. Αυτό, συνέχισε, είναι και ο καλύτερος τρόπος να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο της Ελλάδας και να γίνουν επενδύσεις σε νέους τομείς.
Ο κίνδυνος νέας κρίσης
Εδώ και λίγο καιρό, σημείωσε ο κ. Εξάρχου, η διεθνής αγορά έχει επηρεαστεί από την αύξηση των επιτοκίων στα κρατικά ομόλογα, κυρίως της Γαλλίας, που παραπέμπει εν μέρει στα ελληνικά ομόλογα του 2010. Και επισήμανε ότι το μέγεθος του Γαλλικού χρέους αλλάζει τα δεδομένα και εάν σε αυτό προστεθεί η αύξηση των επιτοκίων λόγω του πληθωρισμού, είναι προφανής ο κίνδυνος να βρεθούμε σε μία πανευρωπαϊκή κρίση. Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι το πρόβλημα είναι ευρωπαϊκό και όχι ελληνικό. Και πρόσθεσε ότι είναι αναγκαίο να υπάρξουν δράσεις στο ευρωπαϊκό επίπεδο ώστε να μην βρεθούμε σε μία αναστολή της ανάπτυξης, όπως σημείωσε και ο Έλληνας Πρωθυπουργός προς τους ομολόγους του.
Η πολιτική αβεβαιότητα
Ο κ. Εξάρχου σημείωσε ότι η πολιτική σταθερότητα και η προβλεψιμότητα αποτελούν βασικό χαρακτηριστικό μίας υγιούς οικονομίας. Και υπογράμμισε ότι στα Roadshow που έκανε το καλοκαίρι, διαπίστωσε ότι υπάρχει μία αντίληψη στο εξωτερικό ότι κατά κάποιον τρόπο θα δημιουργηθούν στη χώρα συνθήκες κυβερνησιμότητας και ότι η αβεβαιότητα θα αποφευχθεί. Και σχολίασε ότι θα είναι κρίμα εάν, εξ αιτίας μιας πολιτικής αδυναμίας να συγκροτηθεί πολιτική κυβέρνηση, χαθεί ό,τι έχει επιτευχθεί τα τελευταία χρόνια.
