Κόνιτσα: Η φωτιά αποκάλυψε το μέλλον των βουνών μας;
σχετικά άρθρα
Η πύρινη λαίλαπα που έπληξε την Τραπεζίτσα της Κόνιτσας άφησε πίσω της ένα τοπίο που προκαλεί ανησυχία, αλλά και κάποια αισιόδοξα μηνύματα. Περίπου 10.000 στρέμματα κάηκαν, με τους επιστήμονες του WWF Ελλάς και του Μεσογειακού Ινστιτούτου για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA) να κρούουν το “καμπανάκι” για το σπάνιο ρόμπολο μετά την αυτοψία τους.
Η ομάδα, μαζί με τον Ορειβατικό Σύλλογο Κόνιτσας, έκανε εξονυχιστική έρευνα. Διαπίστωσε πως, ευτυχώς, το μεγαλύτερο μέρος της φωτιάς κινήθηκε επιφανειακά, καίγοντας χαμηλή βλάστηση. Τα έργα διαχείρισης καύσιμης ύλης του τοπικού δασαρχείου φαίνεται να έπαιξαν θετικό ρόλο, περιορίζοντας την επέκταση.
Ωστόσο, η έκταση των 1.000 στρεμμάτων όπου η φωτιά ανέβηκε στις κόμες των δέντρων, κυρίως στα ψηλότερα σημεία, προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Αυτό το φαινόμενο, η “επικόρυφη πυρκαγιά”, είναι καταστροφικό για ψυχρόβια κωνοφόρα όπως το ρόμπολο, που δεν διαθέτουν τους φυσικούς μηχανισμούς ταχείας αποκατάστασης άλλων δασών.
Εδώ μπαίνει το μεγάλο “αλλά”. Παρά τις δυσκολίες, οι ειδικοί βλέπουν ελπίδα. Σε πολλές από τις πληγείσες περιοχές, η καταστροφή δεν είναι ολική. Υπάρχουν άκαυτα δέντρα και “νησίδες” ζωντανής βλάστησης που μπορούν να λειτουργήσουν ως πηγές σπόρων για τη φυσική αναγέννηση. Η άμεση αναδάσωση δεν είναι η λύση – προέχει η συστηματική παρακολούθηση.
Ειδική μέριμνα απαιτείται για την κορυφογραμμή της Τραπεζίτσας. Εκεί, τα αιωνόβια ρόμπολα δέχτηκαν ισχυρότερο πλήγμα και τα άκαυτα δέντρα είναι ελάχιστα. Αυτό σημαίνει πως η φυσική διασπορά σπόρων θα είναι δύσκολη και ίσως χρειαστούν στοχευμένες φυτεύσεις στο μέλλον. Μια πρόκληση που η Ελλάδα πρέπει να αντιμετωπίσει άμεσα.
Ταυτόχρονα, η Δασική Υπηρεσία οφείλει να κινηθεί γρήγορα για να εκτιμήσει τον κίνδυνο διάβρωσης, ειδικά στις απότομες χαράδρες που οδηγούν προς την Κόνιτσα. Η κατασκευή κορμοφραγμάτων μπορεί να αποτρέψει πλημμυρικά φαινόμενα και να προστατεύσει την περιοχή.
Η φωτιά στην Κόνιτσα αποτελεί ένα ακόμα, ηχηρότατο, μήνυμα. Οι πυρκαγιές στα βουνά μας δεν είναι πια ίδιες. Η κλιματική αλλαγή τις κάνει πιο έντονες και συχνές, ακόμα και σε οικοσυστήματα που θεωρούνταν ανθεκτικά. Η Πολιτεία οφείλει να αναθεωρήσει άμεσα τους σχεδιασμούς διαχείρισης και προστασίας των ορεινών δασών. Το μέλλον τους, και μαζί το δικό μας, κρίνεται από τις αποφάσεις που θα λάβουμε σήμερα. Η Πολιτική δεν μπορεί να αγνοεί αυτά τα δεδομένα.
