Επιτυχημένη Επανένταξη Μαυρόγυπα «Ιωάννα» στη Δαδιά Έβρου
Επιτυχημένη Επανένταξη Μαυρόγυπα «Ιωάννα» στη Δαδιά Έβρου
Την προτελευταία Παρασκευή του Μαρτίου, ένας αρσενικός μαυρόγυπας, γνωστός με το όνομα «Ιωάννα», επέστρεψε στο Εθνικό Πάρκο Δαδιάς-Λευκίμμης-Ορεστιάδας, στο δάσος του Έβρου, έπειτα από μια επιτυχημένη διαδικασία διάσωσης. Δεκάδες επαγγελματίες συνέβαλαν στην οργάνωση της επιστροφής του, η οποία πραγματοποιήθηκε με πτήση από την Αθήνα προς την Αλεξανδρούπολη.
σχετικά άρθρα
Κατά την προσγείωση στην Αλεξανδρούπολη, ο μαυρόγυπας, που είχε κουρνιάσει καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού, φέρεται να άνοιξε τα φτερά του. Λίγες ώρες αργότερα, μέλη του Εθνικού Πάρκου τον απελευθέρωσαν, αφού του είχαν τοποθετήσει έναν νέο πομπό. Το πουλί πέταξε πάνω από τα ερείπια του βυζαντινού κάστρου του λόφου της Γκιμπρένας, ανεβαίνοντας ψηλά με τα ανοδικά ρεύματα της Δαδιάς.
Ο μαυρόγυπας «Ιωάννα» ήταν ένας από τους δώδεκα μαυρόγυπες που είχαν πληγεί από δηλητηριασμένα δολώματα, σκορπισμένα στο δάσος από αγνώστους δράστες. Η περίπτωση του «Ιωάννα» χαρακτηρίστηκε ως μια «διαφορετική επανένταξη», καθώς, αν και δεν ήταν η πρώτη συνεργασία οργανισμών για τη διάσωση μαυρόγυπα, ήταν η πρώτη φορά που ένα τόσο ευαίσθητο και απειλούμενο είδος, μοναδικό στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη, κατάφερε να επιβιώσει ενάντια σε όλες τις πιθανότητες. Επιστήμονες δήλωσαν ότι αν είχε εντοπιστεί μισή ώρα αργότερα, η επιβίωσή του θα ήταν σχεδόν αδύνατη.
Ο «Ιωάννα» εκκολάφθηκε το 2016, οπότε και δακτυλιώθηκε και έλαβε το όνομα «Ιωάννα», καθώς το φύλο του δεν ήταν ακόμα διακριτό. Από την αρχική του ηλικία, επέζησε από θηρευτές όπως τα κοράκια. Έφτασε σε αναπαραγωγική ηλικία, ζευγαρώνοντας για πρώτη φορά το 2019, και αποτέλεσε σταθερό μέλος στην αναπαραγωγή του είδους στη Δαδιά. Το 2023, επέζησε από τη μεγαλύτερη πυρκαγιά στην ιστορία της Ελλάδας και της Ευρώπης, ενώ το 2025 επέστρεψε με το ταίρι του στις τεχνητές φωλιές της Δαδιάς, συμβάλλοντας στην αναγέννηση της αποικίας.
Το πρώτο δίμηνο του 2026, ο πληθυσμός των μαυρόγυπων (130 άτομα) και των όρνιων (120 άτομα) στη Δαδιά έδειχνε μια πορεία αναγέννησης, η οποία όμως ανατράπηκε από τη διάσπαρση δηλητηριασμένων δολωμάτων. Μεταξύ 11 και 17 Μαρτίου, εντοπίστηκαν νεκρά πέντε αλεπούδες, ένας λύκος, τέσσερα κοράκια, δύο γερακίνες, ένα κουνάβι και εννέα μαυρόγυπες. Αντίστοιχα περιστατικά αναφέρθηκαν και από τη Βουλγαρία, με μαυρόγυπες που φώλιαζαν και στις δύο χώρες να βρίσκονται νεκροί. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις χαρακτήρισαν τη μαζική δηλητηρίαση ως ένα από τα σοβαρότερα περιστατικά θανάτωσης άγριας πανίδας των τελευταίων ετών.
Δύο από τους δώδεκα μαυρόγυπες εντοπίστηκαν αμέσως μετά την κατανάλωση μικρής ποσότητας δηλητηρίου και, αφού έλαβαν φροντίδα σε τοπικό κτηνιατρείο, απελευθερώθηκαν εντός δύο ημερών. Ο «Ιωάννα» εντοπίστηκε περίπου 3 χιλιόμετρα μακριά από το σημείο κατανάλωσης του δολώματος, γεγονός που υποδήλωνε ότι είχε περάσει σημαντικό χρονικό διάστημα. Σε κρίσιμη κατάσταση, μεταφέρθηκε αεροπορικώς στην Αθήνα και στον Σταθμό Α’ Βοηθειών της ΑΝΙΜΑ, όπου υποβλήθηκε σε οροθεραπεία για αποβολή τοξινών, ανταποκρινόμενος θετικά στη θεραπεία. Οι συνεργαζόμενοι φορείς περιλαμβάνουν τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ), την ΑΝΙΜΑ, το Εθνικό Πάρκο Δαδιάς- Λευκίμμης- Ορεστιάδας, δασικές υπηρεσίες, περιβαλλοντικές οργανώσεις του ακριτικού νομού και την αεροπορική εταιρία Aegean.
Η άμεση επιστροφή του κρίθηκε απαραίτητη, καθώς πρόκειται για ενήλικο άτομο σε περίοδο αναπαραγωγής. Η παρατεταμένη απουσία του θα μπορούσε να οδηγήσει σε εξάντληση τον σύντροφό του, ο οποίος θα παρέμενε στη φωλιά για την εκκόλαψη του αβγού. Μετά την απελευθέρωσή του, τα δεδομένα του πομπού έδειξαν ότι δεν προσέγγισε κάποια φωλιά, υποδηλώνοντας είτε απουσία συντρόφου είτε ότι ο θηλυκός δεν άντεξε μόνος του. Ωστόσο, η ιστορία του «Ιωάννα» υποδεικνύει ότι θα ξαναβρεί ταίρι στη Δαδιά, στη μοναδική φυσική αναπαραγόμενη αποικία του είδους στα Βαλκάνια, που φιλοξενεί 36-47 ζευγάρια. Η απώλεια εννέα ενήλικων μαυρόγυπων είναι σημαντική, δεδομένου του εξαιρετικά αργού ρυθμού αναπαραγωγής του είδους (ένας νεοσσός ετησίως), καθιστώντας κάθε ενήλικο άτομο κρίσιμο για τη βιωσιμότητα του πληθυσμού.
Δύο χρόνια μετά την πυρκαγιά του 2023, η κατάσταση για τους μαυρόγυπες και τα όρνια στον Έβρο παρουσίαζε συγκρατημένη αισιοδοξία, η οποία ανατράπηκε από τα πρόσφατα γεγονότα. Η αίσια έκβαση της περιπέτειας του «Ιωάννα» επαναφέρει την ελπίδα για τη διατήρηση του είδους. Το 2025 καταγράφηκε αριθμός ρεκόρ για τον πληθυσμό του μαυρόγυπα, διαψεύδοντας φόβους για κατάρρευση, ενώ πρόσφατα ανακοινώθηκε η γέννηση των πρώτων νεοσσών σε τεχνητές φωλιές του ΟΦΥΠΕΚΑ.
Ο μαυρόγυπας παραμένει «πρεσβευτής» της Δαδιάς, συμβολίζοντας μια επιτυχημένη προσπάθεια σε ένα διαταραγμένο οικολογικό περιβάλλον. Η παρουσία του μετέτρεψε την Δαδιά σε διεθνή προορισμό οικοτουρισμού, γνωστό σε birdwatchers, με 35.000-50.000 επισκέπτες ετησίως πριν το 2023. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η εξαφάνιση του είδους θα μπορούσε να προκαλέσει μια επικίνδυνη «αλυσίδα θανάτου» με σοβαρές οικολογικές και υγειονομικές επιπτώσεις για ολόκληρη τη Βαλκανική χερσόνησο.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ. Δηλώσεις της προϊσταμένης της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Έβρου και Δαδιάς, Σύλβιας Ζακάκ.
