Άτυπη σύνοδος υπουργών Παιδείας στο Δουβλίνο, οι προτεραιότητες της Ελλάδας για το σχολείο του μέλλοντος
Η ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων των μαθητών, η αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων, η υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και η στενότερη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις ανάγκες της κοινωνίας και της αγοράς εργασίας βρέθηκαν στον πυρήνα των συζητήσεων κατά την άτυπη Σύνοδο των υπουργών Παιδείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Δουβλίνο στις 15 και 16 Οκτωβρίου 2026, στο πλαίσιο της ιρλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
σχετικά άρθρα
Στις εργασίες συμμετείχαν επίσης αντιπροσωπείες από την Ισλανδία, τη Νορβηγία και την Ελβετία ενώ για συγκεκριμένα θέματα προβλεπόταν συμμετοχή και του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η ατζέντα της Συνόδου είχε τρεις ιδιαίτερα σημαντικές διαστάσεις: τις βασικές δεξιότητες, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται ανάγνωση, μαθηματικά και φυσικές επιστήμες καθώς και ψηφιακή επάρκεια, αλλά και ενεργός πολιτειότητα. Επίσης, την πρόβλεψη των αναγκών σε δεξιότητες, δηλαδή πώς τα εκπαιδευτικά συστήματα θα προετοιμάζονται για τις αλλαγές που φέρνουν η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιοποίηση και η πράσινη μετάβαση. Και τέλος, την ισότιμη πρόσβαση στη μάθηση από την προσχολική ηλικία μέχρι την εκπαίδευση ενηλίκων και την επανειδίκευση εργαζομένων. Σημειώνεται, ότι η συγκυρία είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι συζητήσεις ακολούθησαν τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων PISA 2025. Παράλληλα, οι υπουργοί εξέτασαν τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ελβετίας στο πρόγραμμα Erasmus+ από το 2027.
Η υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, συμμετείχε στις εργασίες, παρουσιάζοντας τις ελληνικές εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και τις προτεραιότητες, που προωθεί η χώρα ενόψει της ανάληψης της Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027.
Η ελληνική ατζέντα με ορίζοντα το 2027 Η παρουσία της ελληνικής αντιπροσωπείας στο Δουβλίνο αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της επικείμενης ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Ειδικότερα, η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Λιθουανία αποτελούν την τριάδα των διαδοχικών Προεδριών για την περίοδο από τον Ιούλιο του 2026 έως τον Δεκέμβριο του 2027, γεγονός που δημιουργεί περιθώρια συντονισμού και συνέχειας στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Η συζήτηση συνδέεται άμεσα με τις αλλαγές που σχεδιάζονται στο ελληνικό σχολείο και συγκεκριμένα τον Εθνικό Διάλογο για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο, την ανανέωση των προγραμμάτων σπουδών, την ενίσχυση των σχολικών βιβλιοθηκών και την προσαρμογή της διδασκαλίας στις νέες τεχνολογικές συνθήκες.
Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, η υπουργός Παιδείας παρουσίασε τον απολογισμό της επίσκεψης μέσα από ανάρτησή της, υπογραμμίζοντας τον πολιτικό και εκπαιδευτικό προσανατολισμό της ελληνικής συμμετοχής. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «Η παρουσία μας στο Δουβλίνο δεν ήταν απλώς μια ακόμη ευρωπαϊκή συνάντηση. Ήταν ένα ουσιαστικό βήμα προετοιμασίας για την Ελληνική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027 και μια ευκαιρία να συμβάλουμε από τώρα στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων για την εκπαίδευση και τις δεξιότητες». Η κ. Ζαχαράκη αναφέρθηκε στις βασικές θεματικές της Συνόδου, σημειώνοντας: «Στην Άτυπη Σύνοδο Υπουργών Παιδείας συζητήσαμε τις μεγάλες κοινές προκλήσεις: εκπαιδευτικές ανισότητες, βασικές δεξιότητες, τεχνητή νοημοσύνη, σύνδεση εκπαίδευσης και εργασίας και ουσιαστική στήριξη των εκπαιδευτικών». Η υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στις επαφές της με την Εκτελεστική Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Roxana Mînzatu και τον διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ, Andreas Schleicher, τις οποίες συνέδεσε με τον σχεδιασμό των επόμενων εκπαιδευτικών παρεμβάσεων. Παρουσιάζοντας τις ελληνικές πρωτοβουλίες, επεσήμανε: «Στην ολομέλεια παρουσίασα τις αλλαγές που προωθούμε στην Ελλάδα: τα 51 νέα και επικαιροποιημένα προγράμματα σπουδών, το πολλαπλό βιβλίο, την ενίσχυση των σχολικών βιβλιοθηκών, τον Εθνικό Διάλογο για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο καθώς και τις πρωτοβουλίες για την υπεύθυνη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση». Ανέφερε επιπλέον, ότι είχε την ευκαιρία να προεδρεύσει σε ομάδα εργασίας με υπουργούς από εννέα κράτη-μέλη. Η θεματική της ομάδας αφορούσε την ισότιμη πρόσβαση και συμμετοχή στην εκπαίδευση και την κατάρτιση σε όλα τα στάδια της ζωής.
Συνάντηση με τη Roxana Mînzatu Η συνάντηση της Σοφίας Ζαχαράκη με τη Roxana Mînzatu, Εκτελεστική Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα Κοινωνικά Δικαιώματα και τις Δεξιότητες, τις Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας και την Ετοιμότητα, επικεντρώθηκε στις εκπαιδευτικές προτεραιότητες της ελληνικής Προεδρίας. Συζητήθηκαν εκτενώς η ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων, η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, η υποστήριξη των εκπαιδευτικών και η σύνδεση των εκπαιδευτικών διαδρομών με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να καταγράφονται αποτελεσματικότερα οι ελλείψεις σε δεξιότητες και να διαμορφώνονται προγράμματα κατάρτισης με ουσιαστική επαγγελματική προοπτική.
Στην κατεύθυνση αυτή, η υπουργός παρουσίασε τις Επαγγελματικές Ακαδημίες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την Ακαδημία Φαρμάκου στην Τρίπολη, καθώς και τους νέους οδηγούς κατάρτισης και τις μελέτες για τις ανάγκες της αγοράς εργασίας.
Από την πλευρά της, η Roxana Mînzatu αναφέρθηκε στο νέο Education Package της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο αναμενόταν να παρουσιαστεί τον Νοέμβριο του 2026, με έμφαση στις βασικές δεξιότητες, στην επαγγελματική εξέλιξη των εκπαιδευτικών και στον εκσυγχρονισμό των ψηφιακών εκπαιδευτικών υποδομών. Το πακέτο συνδέεται με τη στρατηγική της ΕΕ για την «Ένωση Δεξιοτήτων».
PISA και ΟΟΣΑ – Η αξιολόγηση ως εργαλείο εκπαιδευτικής πολιτικής Η υπουργός Παιδείας συμμετείχε στις συζητήσεις για τα αποτελέσματα του PISA 2025 και είχε συνάντηση με τον Andreas Schleicher, διευθυντή Εκπαίδευσης και Δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ. Υπενθυμίζεται, ότι η διεθνής αξιολόγηση PISA αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για τη συζήτηση γύρω από τις γνώσεις και τις δεξιότητες των μαθητών, ιδίως στην κατανόηση κειμένου, στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες. Η αξιοποίησή της, ωστόσο, δεν εξαντλείται στην κατάταξη των χωρών. Ζητούμενο είναι να εντοπίζονται αδυναμίες και να σχεδιάζονται παρεμβάσεις που βελτιώνουν τη διδασκαλία και τα μαθησιακά αποτελέσματα. Η κ. Ζαχαράκη αναφέρθηκε στην αύξηση των ελληνικών σχολείων, που συμμετέχουν στη διαδικασία και στη σταδιακή αλλαγή της στάσης απέναντι στη διεθνή αξιολόγηση, δίνοντας έμφαση στη χρήση των ευρημάτων για τη βελτίωση του εκπαιδευτικού έργου. Παράλληλα, ανέδειξε τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού σχολικού χάρτη, από τα μικρά σχολεία των απομακρυσμένων νησιωτικών και ορεινών περιοχών έως τα πολυπληθή τμήματα των μεγάλων αστικών κέντρων. Οι διαφορετικές αυτές συνθήκες απαιτούν προσαρμοσμένες παρεμβάσεις, με κοινό στόχο την πρόσβαση όλων των παιδιών σε ποιοτική εκπαίδευση.
Όπως επισημαίνεται, η συνεργασία με τον ΟΟΣΑ περιλαμβάνει μελέτες και αξιολογήσεις για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, μεταξύ των οποίων οι εκθέσεις Improving Learning Outcomes in Greece και Education Policy Review. Η συνάντηση με τον Andreas Schleicher εντάχθηκε σε αυτήν την προσπάθεια αξιοποίησης της διεθνούς εμπειρίας και της τεκμηρίωσης για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών πολιτικών.
Νέο Λύκειο και Εθνικό Απολυτήριο Σημαντική θέση στην παρουσίαση της ελληνικής εκπαιδευτικής ατζέντας είχε ο Εθνικός Διάλογος για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο. Η υπουργός παρουσίασε τις αλλαγές που προωθούνται, δίνοντας έμφαση στα 51 νέα και επικαιροποιημένα προγράμματα σπουδών, στην εισαγωγή του πολλαπλού βιβλίου από τον Σεπτέμβριο του 2027 και στην ενίσχυση των σχολικών βιβλιοθηκών. Ειδικά για τις δράσεις φιλαναγνωσίας και τις σχολικές βιβλιοθήκες, αναφέρεται ότι έχει εξασφαλιστεί ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ύψους 56,21 εκατομμυρίων ευρώ, με στόχο τη δημιουργία και αναβάθμιση περισσότερων από 1.000 βιβλιοθηκών και τον εμπλουτισμό των συλλογών σε περισσότερα από 8.000 σχολεία.
Τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακός γραμματισμός Η τεχνητή νοημοσύνη αποτέλεσε μία από τις κεντρικές θεματικές της Συνόδου. Η ελληνική πλευρά παρουσίασε τις πρωτοβουλίες για την εκπαίδευση μαθητών και εκπαιδευτικών στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και την ανάπτυξη πλαισίου ηθικής και υπεύθυνης αξιοποίησής της στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Παράλληλα, αναδείχθηκε η σημασία του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης (media literacy), ώστε οι μαθητές να μπορούν να αξιολογούν τις πληροφορίες που συναντούν στο διαδίκτυο, να αναγνωρίζουν ψευδείς ειδήσεις και να αναπτύσσουν κριτική στάση απέναντι στο ψηφιακό περιεχόμενο. Η κ.Ζαχαράκη συνέδεσε τις τεχνολογικές αλλαγές με την ανάγκη ενίσχυσης των θεμελιωδών γνώσεων, δηλαδή της γλωσσικής και μαθηματικής επάρκειας, της επιστημονικής σκέψης και της ικανότητας των μαθητών να μαθαίνουν σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Εκπαιδευτικές ανισότητες Ένα από τα σημαντικότερα σκέλη της ελληνικής συμμετοχής ήταν η ομάδα εργασίας στην οποία προήδρευσε η υπουργός Παιδείας, με τη συμμετοχή εκπροσώπων εννέα ευρωπαϊκών χωρών. Αντικείμενό της ήταν η ισότιμη πρόσβαση και συμμετοχή στην εκπαίδευση και την κατάρτιση σε κάθε στάδιο της ζωής. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στη μείωση των ανισοτήτων, στην υποστήριξη των μαθητών που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες και στην αξιοποίηση ευρωπαϊκών πολιτικών και χρηματοδοτικών εργαλείων για την ενίσχυση της συμμετοχής στη μάθηση. Η ελληνική πλευρά ανέδειξε τον ρόλο της έγκαιρης υποστήριξης των παιδιών, της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και της διά βίου μάθησης. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πρόσβαση στο νηπιαγωγείο και στην κάλυψη των αναγκών της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης. Στο ίδιο πλαίσιο παρουσιάστηκαν τα Τμήματα Ένταξης και το δωρεάν Ψηφιακό Φροντιστήριο, ως πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη διεύρυνση των δυνατοτήτων μάθησης.
Επαγγελματική εκπαίδευση και διασύνδεση με την αγορά Η αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης αποτελεί έναν ακόμη βασικό άξονα της ελληνικής ατζέντας, καθώς οι μεταβολές στην αγορά εργασίας αυξάνουν την ανάγκη για νέες ειδικότητες, ανανέωση δεξιοτήτων και διαρκή επανεκπαίδευση. Στο Δουβλίνο, η υπουργός παρουσίασε το Στρατηγικό Σχέδιο της Ελλάδας για την Επαγγελματική Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Διά Βίου Μάθηση 2025–2027, αναφερόμενη επίσης στον ρόλο του Κεντρικού Συμβουλίου Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης.
Βασικό άξονα του ελληνικού σχεδίου αποτελεί η ενίσχυση της μαθητείας, ο επαγγελματικός προσανατολισμός, η παρακολούθηση της επαγγελματικής πορείας των αποφοίτων και η αξιοποίηση δεδομένων για τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Την ίδια στιγμή, η συζήτηση για το ευρωπαϊκό skills intelligence, δηλαδή τη συστηματική συλλογή και ανάλυση δεδομένων σχετικά με τις δεξιότητες που διαθέτουν οι εργαζόμενοι και εκείνες που θα χρειαστούν στο μέλλον, ανέδειξε τη σημασία της έγκαιρης πρόβλεψης των αλλαγών. Η κ. Ζαχαράκη υποστήριξε την ανάγκη αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων, τα οποία θα συνδέονται με τις ανάγκες των περιφερειών και των επιμέρους κλάδων, χωρίς να δημιουργούν πρόσθετη γραφειοκρατία. Στόχος είναι τα δεδομένα αυτά να αξιοποιούνται στην ανανέωση των προγραμμάτων σπουδών, στον σχεδιασμό νέων ειδικοτήτων και στην υποστήριξη των εκπαιδευτικών, αλλά και να συμβάλουν στη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για επαγγελματική εξέλιξη και διά βίου μάθηση.
Η ελληνική γλώσσα και η εκπαίδευση της ομογένειας Επιπλέον των εργασιών της Συνόδου, η υπουργός Παιδείας επισκέφθηκε την Ελληνική Κοινότητα Ιρλανδίας και το Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας. Σημειώνεται, ότι στο Τμήμα παρακολουθούν μαθήματα περίπου 150 άτομα, ενώ άλλα 300 έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον από διαφορετικές περιοχές της Ιρλανδίας, συμπεριλαμβανομένης της Βόρειας Ιρλανδίας.
Η εκπαιδευτική δραστηριότητα συνδέει τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας με τη λογοτεχνία, τον πολιτισμό και την τοπική κοινωνία. Ενδεικτική είναι η συνεργασία με το James Joyce Centre, μέσα από τη σύνδεση του έργου του Ιρλανδού συγγραφέα με τον Όμηρο και την Οδύσσεια. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα αποτελέσματα των εξετάσεων πιστοποίησης ελληνομάθειας του Μαΐου 2026, στις οποίες πέτυχαν και οι 36 υποψήφιοι που συμμετείχαν.
Κατά την επίσκεψη, η υπουργός συνομίλησε με μέλη της Ελληνικής Κοινότητας και εκπαιδευτικούς για τις ανάγκες του σχολείου, ενώ απένειμε πιστοποιητικά ελληνομάθειας σε επιτυχόντες.
Το διακύβευμα της ελληνικής Προεδρίας του 2027 Η συμμετοχή στο Δουβλίνο εντάσσεται σε μια ευρύτερη διαδικασία προετοιμασίας της Ελλάδας για την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Αναφορικά με την παιδεία, οι ελληνικές προτεραιότητες περιλαμβάνουν την ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων, την υποστήριξη των εκπαιδευτικών, την αναβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, τη σύνδεση της μάθησης με την απασχόληση και την προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων στις τεχνολογικές και δημογραφικές αλλαγές.
Στην ατζέντα περιλαμβάνονται επίσης η ανώτατη εκπαίδευση, το Ευρωπαϊκό Πτυχίο, η διεθνοποίηση των πανεπιστημίων και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών αξιών και της δημοκρατίας στο σχολείο της ψηφιακής εποχής. Αξίζει να επισημανθεί, ότι η ελληνική Προεδρία θα συμπέσει με τη συμπλήρωση 40 χρόνων από την έναρξη του Erasmus, προσφέροντας ευκαιρία ανάδειξης της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής συνεργασίας και κινητικότητας.
