Ζελένσκι καλεί Πούτιν σε τετ α τετ για ειρήνη: Διεθνείς αντιδράσεις
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι απηύθυνε ανοιχτή επιστολή στον Βλαντίμιρ Πούτιν, καλώντας τον σε απευθείας συνάντηση για τον τερματισμό του πολέμου.
Η διπλωματική αυτή πρωτοβουλία προκάλεσε άμεσες και εκ διαμέτρου αντίθετες αντιδράσεις σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες, ενώ το Κρεμλίνο εμφανίστηκε επιφυλακτικό, αμφισβητώντας εκ νέου τη νομιμότητα της ουκρανικής ηγεσίας.
Στην επιστολή του, η οποία εκτείνεται σε 1.800 λέξεις, ο κ. Ζελένσκι υπογραμμίζει ότι ο μόνος δρόμος για την ειρήνη είναι ένα προσωπικό τετ α τετ των δύο ηγετών. «Η Ουκρανία προτείνει να τερματιστεί αυτός ο πόλεμος μέσω απευθείας διαλόγου μεταξύ εμάς και εσάς. Προτείνω μια συνάντηση», αναφέρει χαρακτηριστικά, μεταθέτοντας την ευθύνη στη Μόσχα. Ο Ουκρανός πρόεδρος έθεσε ως όρο την πλήρη κατάπαυση του πυρός κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, πρόταση που απορρίφθηκε άμεσα από τη Μόσχα. Επίσης, άφησε αιχμές για τη διπλωματική στάση της Ουάσινγκτον, σημειώνοντας ότι το Κίεβο δεν μπορεί να αναμένει πότε ο πόλεμος στην Ευρώπη θα επανέλθει στο επίκεντρο του αμερικανικού ενδιαφέροντος, το οποίο αυτή τη στιγμή είναι απορροφημένο από την κρίση με το Ιράν.
Η επιστολή είχε έντονο προσωπικό χαρακτήρα, περιέχοντας αναφορές στον Ρώσο ηγέτη, όπως ότι «ύστερα από 26 χρόνια στην εξουσία, η ηλικία αρχίζει να αφήνει το αποτύπωμά της» στον κ. Πούτιν. Ο κ. Ζελένσκι αναφέρθηκε επίσης σε πρόσφατες ουκρανικές επιθέσεις με drones σε ρωσικό έδαφος, συμπεριλαμβανομένου ενός χτυπήματος στα περίχωρα της Αγίας Πετρούπολης, όπου διεξαγόταν οικονομικό φόρουμ παρουσία του Ρώσου προέδρου. Υποστήριξε ότι οι Ρώσοι πολίτες είναι κουρασμένοι από τον πόλεμο, τις ελλείψεις καυσίμων και την άνοδο των τιμών, καλώντας τον κ. Πούτιν: «Μην φοβάστε να ακολουθήσετε τον δρόμο εξόδου από αυτόν τον πόλεμο. Αυτό είναι το βασικό που απαιτείται από εσάς τώρα».
Το Κρεμλίνο επιβεβαίωσε την παραλαβή της επιστολής, δηλώνοντας ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα ενημερωθεί για το περιεχόμενό της. Ωστόσο, η πρώτη αντίδραση της Μόσχας ήταν επιφυλακτική. Η ρωσική πλευρά δήλωσε ότι ο κ. Ζελένσκι είναι ευπρόσδεκτος να συναντήσει τον κ. Πούτιν στη Μόσχα, αλλά ο Ρώσος πρόεδρος αμφισβήτησε τη νομιμότητα του Ουκρανού ομολόγου του, δηλώνοντας: «Το αν ο κύριος Ζελένσκι είναι νόμιμος εκπρόσωπος της Ουκρανίας είναι ένα ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί από τους νομικούς». Ο κ. Πούτιν ανέφερε ότι είναι «έτοιμος και πρόθυμος να καταλήξει σε συμφωνία με την Ουκρανία», αλλά απαίτησε συμβιβασμούς από το Κίεβο. Πρόσθεσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να πιέσει την Ουκρανία να αποδεχθεί εδαφικές παραχωρήσεις, καθώς η προσοχή των ΗΠΑ παραμένει στραμμένη στη Μέση Ανατολή.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Βρυξέλλες αντιμετώπισαν θετικά την πρωτοβουλία Ζελένσκι, εκφράζοντας όμως σκεπτικισμό για τις προθέσεις της Μόσχας. Η ΕΕ έχει δηλώσει ότι στηρίζει κάθε προσπάθεια για δίκαιη και βιώσιμη ειρήνη, αλλά εκτιμά ότι η Ρωσία δεν έχει δείξει διάθεση για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, τόνισε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να αναζητήσει διάλογο με τη Μόσχα χωρίς σαφείς ενδείξεις προθυμίας για παραχωρήσεις. Υπάρχουν, ωστόσο, διαφορετικές προσεγγίσεις εντός της ΕΕ, με τη Γαλλία και την Ιταλία να εμφανίζονται πιο θετικές σε μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία, ενώ οι χώρες της Βαλτικής και η Πολωνία επιμένουν στην ανάγκη νέων κυρώσεων.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τοποθετήθηκε θετικά στην πρόταση Ζελένσκι, δηλώνοντας: «Είμαι ενθουσιασμένος που μιλούν για συνάντηση. Νομίζω ότι είμαστε κοντά σε κάτι. Νομίζω ότι θα ήταν υπέροχο να συναντηθούν». Ο Αμερικανός πρόεδρος υπογράμμισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμβάλει στην προσέγγιση των δύο πλευρών, επισημαίνοντας ότι «πρέπει να κάνουν κάποιους συμβιβασμούς».
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, χαρακτήρισε την επιστολή «σοβαρή και ουσιαστική πρόταση για τον τερματισμό του πολέμου», προσθέτοντας: «Περιμένουμε μια ουσιαστική απάντηση σε αυτή την πρόταση. Είναι ώρα να τελειώσει αυτός ο πόλεμος. Είναι ώρα να επιλεγεί η ειρήνη». Η ουκρανική κυβέρνηση έχει προτείνει οι απευθείας συνομιλίες να πραγματοποιηθούν σε ουδέτερο έδαφος, με πιθανές τοποθεσίες την Ελβετία ή την Τουρκία.
Η νέα πρωτοβουλία του κ. Ζελένσκι έρχεται σε μια περίοδο όπου οι προσπάθειες για εκεχειρία παραμένουν παγωμένες. Προηγούμενοι γύροι συνομιλιών σε Γενεύη, Άμπου Ντάμπι και Κωνσταντινούπολη δεν οδήγησαν σε συμφωνία, ενώ οι διαπραγματεύσεις για κατάπαυση του πυρός έχουν βαλτώσει τους τελευταίους μήνες. Το Κίεβο εξακολουθεί να απορρίπτει οποιαδήποτε παραχώρηση εδαφών, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα ενθάρρυνε τη Ρωσία σε νέα εισβολή στο μέλλον, όπως συνέβη το 2022, οκτώ χρόνια μετά την προσάρτηση της Κριμαίας. Με τις δύο πλευρές να παραμένουν μακριά από μια κοινά αποδεκτή λύση, η πρόταση του Ουκρανού προέδρου προσθέτει ένα νέο διπλωματικό κεφάλαιο σε έναν πόλεμο που συνεχίζει να διαμορφώνει τις διεθνείς ισορροπίες.
