Η στρατιωτική εκστρατεία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν βασίζεται κυρίως σε αεροπορικά πλήγματα με στόχο την αποδυνάμωση της ηγεσίας, των υποδομών και των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες, ο Λευκός Οίκος εξετάζει παράλληλα την αναζήτηση συνεργατών στο έδαφος του Ιράν, κάτι που θεωρείται απαραίτητο εάν η Ουάσινγκτον επιδιώκει τελικά μια πολιτική αλλαγή στη χώρα.
σχετικά άρθρα
Η επιλογή αυτή, ωστόσο, ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρούς κινδύνους. Εάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να στηρίξουν εξεγέρσεις μεταξύ εθνοτικών μειονοτήτων του Ιράν, υπάρχει ο φόβος ότι θα ενισχυθούν εθνοτικές συγκρούσεις με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.
Η αναζήτηση «συμμάχων» στο εσωτερικό του Ιράν
Παρότι η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δεχθεί κριτική για ασαφή στρατηγική έναντι του Ιράν, τα στοχευμένα πλήγματα κατά της ιρανικής ηγεσίας υποδηλώνουν ότι ένας πιθανός στόχος είναι η πολιτική μετάβαση στο εσωτερικό της χώρας.
Εάν η Ισλαμική Δημοκρατία δεν οδηγηθεί σε μια ηγεσία πιο συμβατή με τα αμερικανικά συμφέροντα, ενδέχεται να απαιτηθεί ακόμη και πλήρης ανατροπή του καθεστώτος. Ένα τέτοιο σενάριο όμως δύσκολα μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω αεροπορικών επιθέσεων.
Παρότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποστολής στρατευμάτων στο έδαφος, παράγοντες όπως οι προεκλογικές δεσμεύσεις του προέδρου για ειρήνη αλλά και η πολιτική πίεση λόγω εκλογικού έτους καθιστούν μια άμεση στρατιωτική επέμβαση ιδιαίτερα δύσκολη.
Για τον λόγο αυτό, μια στρατηγική συνεργασίας με τοπικούς συμμάχους που θα ασκούσαν πίεση στο καθεστώς ή θα επιχειρούσαν την ανατροπή του φαίνεται να εξετάζεται ως πιθανή επιλογή.
Οι μειονότητες που βρίσκονται στο επίκεντρο
Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, στο επίκεντρο βρίσκονται ένοπλες οργανώσεις από εθνοτικές μειονότητες που δραστηριοποιούνται στα σύνορα του Ιράν, κυρίως οι Βαλούχοι και οι Κούρδοι, οι οποίοι είναι κατά πλειονότητα σουνίτες μουσουλμάνοι.
Οργανώσεις από αυτές τις κοινότητες έχουν διεξαγάγει χαμηλής έντασης ανταρτοπόλεμο κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας εδώ και δεκαετίες. Η συνεργασία μαζί τους θα μπορούσε να θυμίζει προηγούμενες περιπτώσεις αμερικανικής στήριξης σε Κούρδους στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου στη Συρία ή σε αντάρτικες ομάδες στη Λιβύη.
Σύμφωνα με αναφορές, Αμερικανοί αξιωματούχοι – μεταξύ των οποίων και ο πρόεδρος Τραμπ – βρίσκονται σε επαφή με κουρδικές ένοπλες οργανώσεις στο δυτικό Ιράν και έχουν συζητήσει το ενδεχόμενο συντονισμένης επίθεσης.
Παράλληλα, οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν επικεντρωθεί σε περιοχές με κουρδική πλειοψηφία, πλήττοντας υποδομές των Φρουρών της Επανάστασης και άλλων δυνάμεων ασφαλείας, γεγονός που διευκολύνει την επικοινωνία με κουρδικές ομάδες που δραστηριοποιούνται στο Ιράκ.
Η εικόνα είναι λιγότερο σαφής στο Βαλουχιστάν, όπου διάφορες ένοπλες οργανώσεις δημιούργησαν πρόσφατα μια κοινή δομή συντονισμού. Αν και δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις άμεσης συνεργασίας με την Ουάσινγκτον, οι ΗΠΑ έχουν κατά καιρούς κατηγορηθεί ότι παρείχαν όπλα ή υποστήριξη σε τέτοιες ομάδες.
Ο κίνδυνος εθνοτικής σύγκρουσης
Η παροχή αεροπορικής υποστήριξης, πληροφοριών ή όπλων σε κουρδικές και βαλουχικές οργανώσεις θα μπορούσε βραχυπρόθεσμα να ενισχύσει την πίεση προς την ιρανική κυβέρνηση και να αποδυναμώσει τον έλεγχο της Τεχεράνης στις περιφερειακές περιοχές της χώρας.
Ωστόσο, η στρατηγική αυτή εγκυμονεί σημαντικούς κινδύνους για τη σταθερότητα του Ιράν. Οι συγκεκριμένες ομάδες δεν διαθέτουν ούτε την πολιτική βούληση ούτε τη στρατιωτική δυνατότητα να κινηθούν προς την Τεχεράνη. Πιθανότερο είναι να προσπαθήσουν να εδραιώσουν τον έλεγχο στις περιοχές όπου δραστηριοποιούνται.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρατεταμένες συγκρούσεις μεταξύ των μειονοτικών περιοχών και του περσικού πυρήνα της χώρας, δημιουργώντας μια κατάσταση πολιτικού κατακερματισμού παρόμοια με εκείνη που έχει παρατηρηθεί σε τμήματα της Μέσης Ανατολής, όπως στη Συρία.
Κίνδυνος περιφερειακής κλιμάκωσης
Οι εξελίξεις αυτές δεν θα επηρέαζαν μόνο το Ιράν. Οι κουρδικές και βαλουχικές οργανώσεις δραστηριοποιούνται σε διασυνοριακό επίπεδο.
Κουρδικές ομάδες έχουν στενές σχέσεις με την αυτόνομη κουρδική περιοχή στο Ιράκ και ευρύτερα με κουρδικούς πληθυσμούς στη Μέση Ανατολή. Η ενίσχυσή τους θα μπορούσε να προκαλέσει αντιδράσεις από την Τουρκία, η οποία έχει ήδη πραγματοποιήσει στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά κουρδικών οργανώσεων σε Συρία και Ιράκ.
Παράλληλα, οι βαλουχικές οργανώσεις κινούνται συχνά ανάμεσα στο Ιράν και το Πακιστάν. Το Πακιστάν έχει στο παρελθόν πραγματοποιήσει επιχειρήσεις ακόμη και σε ιρανικό έδαφος για την αντιμετώπισή τους.
Έτσι, η ενίσχυση των εθνοτικών ανταρτικών κινημάτων στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει ευρύτερη περιφερειακή ένταση, εμπλέκοντας χώρες όπως η Τουρκία και το Πακιστάν – δύο σημαντικούς συμμάχους των ΗΠΑ.
Οι κίνδυνοι για τη στρατηγική των ΗΠΑ
Παρά το γεγονός ότι οι κουρδικές και βαλουχικές κοινότητες έχουν δείξει ότι μπορούν να ασκήσουν πίεση στην ιρανική κυβέρνηση μέσω ανταρτοπόλεμου, η αξιοποίησή τους ως βασικών συμμάχων ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την αμερικανική στρατηγική.
Εάν η Ουάσινγκτον επιθυμεί να αποφύγει την αποσταθεροποίηση της περιοχής, θα πρέπει να καθορίσει με σαφήνεια το εύρος και τον σκοπό της συνεργασίας με τοπικούς εταίρους. Η συνεργασία με κουρδικές οργανώσεις μπορεί να προσφέρει βραχυπρόθεσμα τακτικά πλεονεκτήματα, αλλά θα πρέπει να παραμείνει περιορισμένη και στοχευμένη.
Παράλληλα, αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποφύγουν κάθε συνεργασία με βαλουχικές οργανώσεις που συνδέονται με εξτρεμιστικές ιδεολογίες, προκειμένου να μην δημιουργηθούν νέοι κίνδυνοι ασφάλειας στην περιοχή.
Σε διαφορετική περίπτωση, μια στρατηγική που ξεκίνησε ως προσπάθεια πίεσης προς την Τεχεράνη θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν νέο κύκλο συγκρούσεων και εθνοτικής βίας με ευρύτερες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
