«Τον έχουμε, είναι σώος και ασφαλής». Με αυτή τη φράση ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να κλείσει το θρίλερ με τον αγνοούμενο πιλότο του αμερικανικού F‑15E που καταρρίφθηκε πάνω από το Ιράν, παρουσιάζοντας την επιχείρηση εντοπισμού του ως μία από τις πιο «τολμηρές» στην ιστορία των ΗΠΑ. Σύμφωνα με το επίσημο αφήγημα της Ουάσιγκτον, δεκάδες αεροσκάφη, ειδικές δυνάμεις και μέσα επιτήρησης κινητοποιήθηκαν για να βρουν τον χειριστή στα «επικίνδυνα βουνά» του νοτιοδυτικού Ιράν και να τον φέρουν πίσω ζωντανό.
σχετικά άρθρα
Μόνο που, πίσω από τον θριαμβευτικό τόνο, λείπουν τα στοιχεία που θα έκλειναν οριστικά τη συζήτηση: δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα το όνομα του πιλότου, δεν υπάρχει φωτογραφία ή βίντεο από τη στιγμή της διάσωσης ή της μεταφοράς του, ούτε επιβεβαίωση από ανεξάρτητη τρίτη πλευρά. Αυτό αφήνει χώρο για μια εντελώς διαφορετική ανάγνωση του τι έχει πραγματικά συμβεί στο ιρανικό έδαφος.
Τι λένε οι Αμερικανοί
Ο Λευκός Οίκος και το Πεντάγωνο περιγράφουν μια σχεδόν κινηματογραφική αποστολή έρευνας και διάσωσης (CSAR), στην οποία ο τραυματισμένος πιλότος εντοπίστηκε σε ορεινή περιοχή, ανασύρθηκε από ομάδα ειδικών δυνάμεων και στη συνέχεια μεταφέρθηκε εκτός Ιράν. Ανώτεροι αξιωματούχοι, που επικαλούνται αμερικανικά και ευρωπαϊκά μέσα, υποστηρίζουν ότι ο χειριστής νοσηλεύεται σε στρατιωτικό νοσοκομείο σε φιλική χώρα της περιοχής, πιθανότατα στο Κουβέιτ.
Την ίδια στιγμή, όμως, το Πεντάγωνο τηρεί σιγή ασυρμάτου στις τεχνικές λεπτομέρειες: δεν επιβεβαιώνει τον τύπο και τον αριθμό των αεροσκαφών που συμμετείχαν, δεν δίνει χρονολόγιο της επιχείρησης, ενώ αποφεύγει να απαντήσει ευθέως στις ιρανικές καταγγελίες περί χτυπημένων ελικοπτέρων και μεταγωγικών. Η ασυμμετρία ανάμεσα στον πολιτικό «θρίαμβο» Τραμπ και στην επιχειρησιακή φειδώ του Πενταγώνου είναι από μόνη της ένα ερωτηματικό.
Η εκδοχή Ιράν – Ρωσίας: αποτυχία και κατεστραμμένα αεροσκάφη
Στον αντίποδα, η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι η αμερικανική αποστολή διάσωσης απέτυχε. Το ιρανικό πρακτορείο Tasnim κάνει λόγο για επιχείρηση με ελικόπτερα και μεταγωγικά, τα οποία προσπάθησαν να προσεγγίσουν περιοχή κοντά στο σημείο της συντριβής, αλλά δέχθηκαν σφοδρά πυρά από ιρανικές δυνάμεις. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, τουλάχιστον ένα C‑130 και ελικόπτερα που συμμετείχαν στην αποστολή καταστράφηκαν ή ακινητοποιήθηκαν σε ιρανικό έδαφος, ενώ οι Αμερικανοί αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν βαρύ εξοπλισμό.
Αντίστοιχη γραμμή μεταφέρει και το ρωσικό πρακτορείο TASS, το οποίο αναπαράγει την ιρανική θέση ότι η απόπειρα ανάσυρσης του πιλότου «δεν στέφθηκε με επιτυχία». Περιφερειακά μέσα στη Μέση Ανατολή πηγαίνουν ακόμη παραπέρα, υιοθετώντας τους ισχυρισμούς ότι οι ΗΠΑ είτε έχασαν επιπλέον αεροσκάφη στην επιχείρηση διάσωσης είτε ανατίναξαν μόνες τους μέσα που είχαν ακινητοποιηθεί, για να μη πέσουν άθικτα στα χέρια των Φρουρών της Επανάστασης.
Για την ιρανική πλευρά, το αφήγημα είναι σαφές: όχι μόνο κατάφερε να καταρρίψει αμερικανικό μαχητικό, αλλά και να αποκρούσει μια βαθιά διείσδυση αμερικανικών ειδικών δυνάμεων στο έδαφός της, επιβάλλοντας επιπλέον απώλειες σε ελικόπτερα και μεταγωγικά.
Το Al Jazeera και τα δυτικά μέσα
Ανάμεσα σε αυτές τις δύο ακραίες αφηγήσεις –την «τέλεια» αμερικανική διάσωση και τη ιρανική αποτυχία– το Al Jazeera και ορισμένα δυτικά μέσα καταγράφουν μια πολύ πιο σύνθετη εικόνα. Το δίκτυο, επικαλούμενο αμερικανικές κυβερνητικές πηγές, μεταδίδει ότι ο δεύτερος χειριστής του F‑15E εντοπίστηκε έπειτα από ανταλλαγή πυρών με ιρανικές δυνάμεις και «ανασύρθηκε» από ομάδα των ειδικών δυνάμεων. Ωστόσο, επισημαίνει ότι την ώρα εκείνη η επιχείρηση απομάκρυνσής του από το ιρανικό έδαφος βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη και ότι δεν ήταν σαφές αν ο πιλότος μπορούσε να θεωρηθεί ασφαλής.
Άλλα διεθνή ρεπορτάζ, όπως αυτά που αναπαράγονται από ευρωπαϊκά μέσα, στέκονται στη σφοδρότητα της μάχης γύρω από την ομάδα διάσωσης, στην πιθανή εμπλοκή πολλών αεροσκαφών υποστήριξης και στο ενδεχόμενο απωλειών στα μέσα που στάλθηκαν να «μπουν και να βγουν» γρήγορα από το Ιράν. Τα ίδια κείμενα είναι εξαιρετικά προσεκτικά όταν φτάνουν στο κρίσιμο σημείο: πού ακριβώς βρίσκεται σήμερα ο πιλότος και πότε ακριβώς πέρασε το σύνορο.
Σενάριο: όχι διασωσμένος, αλλά κρυμμένος με την ομάδα του
Σε αυτό το φόντο, διαμορφώνεται ένα σενάριο που δεν επιβεβαιώνεται επίσημα, αλλά συμβαδίζει με αρκετά από τα διαθέσιμα στοιχεία: ο πιλότος να μην έχει στην πραγματικότητα «διασωθεί» με την κλασική έννοια –δηλαδή να έχει βγει από το Ιράν– αλλά να βρίσκεται ακόμη κάπου στα βουνά, μαζί με την ομάδα των ειδικών δυνάμεων που στάλθηκε για να τον εντοπίσει.
Αν ισχύει ότι ελικόπτερα και μεταγωγικά που κατέβηκαν για να τον παραλάβουν χτυπήθηκαν ή ακινητοποιήθηκαν, τότε το πιο πιθανό επιχειρησιακό σενάριο είναι οι κομάντος, μαζί με τον τραυματισμένο χειριστή, να αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν βιαστικά τον χώρο, κινούμενοι πεζή ή με ελαφρά μέσα προς πιο δύσβατες, ορεινές περιοχές. Εκεί, ακολουθώντας τα πρωτόκολλα διαφυγής και αποφυγής αιχμαλωσίας, θα προσπαθούν να κρυφτούν από τα ιρανικά αποσπάσματα που «χτενίζουν» την περιοχή, περιμένοντας νέο παράθυρο για ασφαλή εξαγωγή.
Το σενάριο αυτό δεν το διατυπώνουν ευθέως οι μεγάλες δυτικές εφημερίδες, αλλά υπονοείται πίσω από την επιμονή τους στην «επιχείρηση σε εξέλιξη», στη σιωπή για τον ακριβή τόπο όπου βρίσκεται ο πιλότος και στην απουσία οποιουδήποτε χειροπιαστού τεκμηρίου της περίφημης διάσωσης.
Πόλεμος εντυπώσεων και παραπληροφόρηση
Την εικόνα θολώνει ακόμη περισσότερο μια πτυχή που αναδεικνύουν αμερικανικά ρεπορτάζ: σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσε το CBS News και αναπαράγονται από τα ΜΜΕ, η CIA φέρεται να διέδωσε σκόπιμα την είδηση ότι ο πιλότος έχει ήδη εντοπιστεί και απομακρυνθεί, στο πλαίσιο επιχείρησης παραπλάνησης για να μπερδέψει τις ιρανικές έρευνες. Αν αυτό ισχύει, τότε η γραμμή ανάμεσα στην ενημέρωση και στην ψυχολογική επιχείρηση γίνεται απολύτως θολή: η αφήγηση της «ηρωικής διάσωσης» μπορεί να μην απευθύνεται μόνο στην αμερικανική κοινή γνώμη, αλλά και στον αντίπαλο.
Μέχρι να υπάρξει συγκεκριμένο, ανεξάρτητα επαληθεύσιμο στοιχείο –όνομα, εικόνα, παρουσία του πιλότου σε φιλικό έδαφος– η ιστορία του Αμερικανού χειριστή του F‑15E θα παραμένει αιωρούμενη ανάμεσα σε δύο κόσμους: στον πολιτικό κόσμο των θριαμβευτικών δηλώσεων του Τραμπ και στον σκοτεινό, επιχειρησιακό κόσμο μιας ομάδας που μπορεί ακόμη να κρύβεται κάπου στα βουνά του Ιράν.
Τα κενά στο θρίλερ της «διάσωσης»
Παρά τις θριαμβευτικές δηλώσεις Τραμπ ότι «τον έχουμε, είναι σώος και ασφαλής», καμία ανεξάρτητη πηγή δεν έχει επιβεβαιώσει μέχρι στιγμής ότι ο πιλότος του F‑15E έχει βγει από το ιρανικό έδαφος. Δεν έχει δοθεί στη δημοσιότητα ούτε το όνομά του, ούτε φωτογραφία ή βίντεο από τη στιγμή της διάσωσης ή της μεταφοράς του. Το Ιράν και ρωσικά μέσα μιλούν για αποτυχημένη αποστολή διάσωσης και κατεστραμμένα αμερικανικά αεροσκάφη, ενώ το Al Jazeera περιγράφει τον πιλότο ως «εντοπισμένο» αλλά όχι απαραίτητα ασφαλή. Στο μεταξύ, πληροφορίες για επιχειρήσεις παραπληροφόρησης από τη CIA θολώνουν ακόμη περισσότερο την εικόνα.
