Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έδωσε εντολή στην κυβέρνησή του να «κόψει κάθε συναλλαγή» με την Ισπανία, ως αντίποινα για την άρνηση της Μαδρίτης να επιτρέψει τη χρήση ισπανικών στρατιωτικών βάσεων για την επίθεση κατά του Ιράν.
σχετικά άρθρα
Μιλώντας την Τρίτη στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ υποστήριξε ότι «ορισμένα ευρωπαϊκά έθνη ήταν βοηθητικά και ορισμένα όχι» στην αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία κατά της Τεχεράνης, επαινώντας τη Γερμανία και χαρακτηρίζοντας «φανταστικό» τον Ολλανδό γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε.
Η απειλή κατά της Ισπανίας σηματοδοτεί νέο χαμηλό στις σχέσεις του Τραμπ με τον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, τον πιο υψηλόβαθμο αριστερό ηγέτη της ΕΕ, με τον οποίο έχει συγκρουστεί για ζητήματα όπως οι αμυντικές δαπάνες, η Γάζα, η Κίνα και η ισχύς των Big Tech.
«Η Ισπανία ήταν απαράδεκτη», δήλωσε ο Τραμπ αναφερόμενος στην άρνηση της Μαδρίτης να επιτρέψει την αποστολή αμερικανικών αεροσκαφών και πλοίων από δύο κοινά διαχειριζόμενες στρατιωτικές εγκαταστάσεις για επιθέσεις στο Ιράν. «Είπα στον Σκοτ (Μπέσεντ, υπουργό Οικονομικών) να κόψει κάθε συναλλαγή με την Ισπανία. Θα διακόψουμε κάθε εμπόριο με την Ισπανία», πρόσθεσε, χαρακτηρίζοντας τη χώρα «μη φιλική».
Υπενθύμισε μάλιστα ότι ο Σάντσεθ ήταν ο μόνος ηγέτης του ΝΑΤΟ που πέρυσι αρνήθηκε να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ. «Η Ισπανία δεν έχει απολύτως τίποτα που να χρειαζόμαστε, πέρα από σπουδαίους ανθρώπους. Έχουν σπουδαίους ανθρώπους, αλλά δεν έχουν σπουδαία ηγεσία», είπε.
Στο στόχαστρο βρέθηκε και η Βρετανία. «Δεν είμαι ευχαριστημένος με το Ηνωμένο Βασίλειο», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, εκφράζοντας δυσαρέσκεια για την αρχική άρνηση του Λονδίνου να επιτρέψει τη χρήση βρετανικών βάσεων για τα πρώτα πλήγματα στο Ιράν. Επέκρινε επίσης τον πρωθυπουργό σερ Κιρ Στάρμερ για το σχέδιο παραχώρησης της κυριαρχίας των Νήσων Τσάγκος στον Μαυρίκιο και επαναμίσθωσης της βάσης Ντιέγκο Γκαρσία, όπου στεγάζεται κοινή στρατιωτική εγκατάσταση ΗΠΑ-Βρετανίας.
Ο Τραμπ ανέφερε ότι χρειάστηκαν «τρεις με τέσσερις ημέρες» για να βρεθούν εναλλακτικές τοποθεσίες προσγείωσης, σημειώνοντας πως «θα ήταν πολύ πιο βολικό» να χρησιμοποιηθεί το Ντιέγκο Γκαρσία αντί για πτήσεις πολλών επιπλέον ωρών. «Δεν πρόκειται για τον Ουίνστον Τσόρτσιλ με τον οποίο έχουμε να κάνουμε», είπε για τον Στάρμερ.
Δίπλα του στο Οβάλ Γραφείο, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς – στην τρίτη του συνάντηση με τον Τραμπ από την ανάληψη των καθηκόντων του – δεν έδειξε αλληλεγγύη προς τη Μαδρίτη. Σε ερώτηση για την απειλή διακοπής εμπορικών σχέσεων με την Ισπανία, δήλωσε ότι η Γερμανία «προσπαθεί να πείσει» τη Μαδρίτη να συμμορφωθεί με τις δεσμεύσεις του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες.
Ο Μερτς, πρώτος ηγέτης της ΕΕ που συναντά τον Τραμπ μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, δήλωσε ότι επιθυμεί ταχεία εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-ΗΠΑ που επιτεύχθηκε το περασμένο καλοκαίρι στη Σκωτία, καθώς και συζητήσεις για τη στήριξη της Ουκρανίας. Σε αντίθεση με την Ισπανία, έχει υπερασπιστεί τις επιθέσεις στην Τεχεράνη, λέγοντας ότι «δεν είναι η ώρα για διαλέξεις» προς τις ΗΠΑ και το Ισραήλ σχετικά με το διεθνές δίκαιο και ότι «πρέπει να μιλήσουμε για την επόμενη ημέρα».
Από την πλευρά του, ο Σάντσεθ έχει δηλώσει ότι ο πόλεμος στο Ιράν συμβάλλει σε «ένα πιο εχθρικό και αβέβαιο διεθνές περιβάλλον». Κυβερνητικός αξιωματούχος της Ισπανίας απάντησε ότι η χώρα είναι «αξιόπιστος εμπορικός εταίρος» με 195 κράτη, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ. «Αν η αμερικανική κυβέρνηση επιθυμεί να επανεξετάσει τη σχέση αυτή, θα πρέπει να το πράξει με σεβασμό στην αυτονομία των ιδιωτικών επιχειρήσεων, το διεθνές δίκαιο και τις διμερείς συμφωνίες ΕΕ-ΗΠΑ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Ισπανία διαθέτει τα μέσα για να περιορίσει πιθανές επιπτώσεις και να διαφοροποιήσει τις αλυσίδες εφοδιασμού.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο Στάρμερ δήλωσε τη Δευτέρα ότι «η κυβέρνηση αυτή δεν πιστεύει στην αλλαγή καθεστώτος από τον αέρα», αμφισβητώντας τη λογική των επιθέσεων. Αν και αρχικά δεν επέτρεψε τη χρήση βρετανικών βάσεων για τα πρώτα πλήγματα, στη συνέχεια έδωσε άδεια για στήριξη της άμυνας βρετανικών συμφερόντων και συμμάχων του Κόλπου από τα ιρανικά αντίποινα.
Εκπρόσωπος του Στάρμερ, ερωτηθείς αν η «ειδική σχέση» ΗΠΑ-Βρετανίας έχει αλλάξει, απάντησε ότι ο Τραμπ έχει εκφράσει τη διαφωνία του, αλλά «είναι καθήκον του πρωθυπουργού να κρίνει τι εξυπηρετεί το εθνικό συμφέρον της Βρετανίας». Τόνισε επίσης ότι η σχέση των δύο χωρών παραμένει «μακροχρόνια και βασισμένη σε δεκαετίες στενής συνεργασίας».
Την Τρίτη, Βρετανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι εξετάζεται η αποστολή του αντιτορπιλικού HMS Duncan, τύπου 45, στην Κύπρο, μετά από επίθεση με drone κατά της βάσης RAF Ακρωτηρίου. Οικογένειες έχουν απομακρυνθεί από τη βάση προληπτικά, όπως δήλωσε η υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ.
Ο Ντάρεν Τζόουνς, επικεφαλής γραμματέας του πρωθυπουργού, απέφυγε να τοποθετηθεί για το αν το Λονδίνο θεωρεί νόμιμη την αμερικανική επίθεση στο Ιράν, δηλώνοντας στο BBC ότι «η απογοήτευση του προέδρου είναι ότι δεν συμμετείχαμε στα αρχικά πλήγματα». Υπογράμμισε ωστόσο ότι η Βρετανία θα εμπλέκει τις ένοπλες δυνάμεις της μόνο όταν αυτό εξυπηρετεί τα βρετανικά συμφέροντα, με σαφές σχέδιο και νομική βάση, και ότι δεν θα συμμετάσχει σε ευρύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Δημοσκόπηση της YouGov που δημοσιεύθηκε την Τρίτη έδειξε ότι το 50% των Βρετανών αντιτίθεται στη χρήση βάσεων της RAF για αμερικανικά πλήγματα κατά ιρανικών πυραυλικών εγκαταστάσεων, ενώ το 32% υποστηρίζει την πολιτική αυτή. Συνολικά, το 45% θεωρεί ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν πρέπει ούτε να επαινέσει ούτε να καταδικάσει τις ΗΠΑ για τις επιθέσεις, το 21% ζητεί καταδίκη και το 12% εκφράζει υποστήριξη.
