Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από αρχαιολόγους και ερευνητές για την ψηφιακή ανασύνθεση του προσώπου ενός άνδρα που έχασε τη ζωή του κατά την έκρηξη του Βεζούβιου, η οποία κατέστρεψε την αρχαία ρωμαϊκή πόλη της Πομπηίας το 79 μ.Χ.
σχετικά άρθρα
Η εικόνα απεικονίζει έναν άνδρα του οποίου τα λείψανα βρέθηκαν μαζί με εκείνα ενός ακόμη προσώπου, καθώς προσπαθούσαν να διαφύγουν προς την ακτή κατά τη διάρκεια της ηφαιστειακής καταστροφής. Η ψηφιακή αναπαράσταση τον δείχνει να τρέχει σε δρόμο καλυμμένο με συντρίμμια, κρατώντας πάνω από το κεφάλι του ένα μεγάλο πήλινο σκεύος ως αυτοσχέδια ασπίδα, ενώ στο βάθος εκρήγνυται ο Βεζούβιος. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο άνδρας φαίνεται να έχασε τη ζωή του από την πτώση βαριών ηφαιστειακών υλικών στα πρώτα στάδια της τραγωδίας.
Η ανακατασκευή πραγματοποιήθηκε από το Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Βασίστηκε σε δεδομένα ανασκαφών κοντά στη νεκρόπολη της Porta Stabia, έξω από τα τείχη της αρχαίας πόλης. Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν τον άνδρα να κρατά ένα πήλινο γουδί, ερμηνεύοντας το ως προσπάθεια προστασίας του κεφαλιού του από τη βροχή μικρών ηφαιστειακών λίθων που έπεφταν. Αρχαίες μαρτυρίες, όπως αυτές του Ρωμαίου συγγραφέα Πλίνιου του Νεότερου, περιγράφουν κατοίκους της πόλης να χρησιμοποιούν διάφορα αντικείμενα για να προφυλαχθούν. Μαζί με τα λείψανα του άνδρα βρέθηκαν επίσης ένα λυχνάρι, ένα μικρό σιδερένιο δαχτυλίδι και δέκα χάλκινα νομίσματα.
Το ψηφιακό πορτρέτο δημιουργήθηκε με χρήση τεχνητής νοημοσύνης και τεχνικών επεξεργασίας εικόνας, οι οποίες μετέφρασαν τα αρχαιολογικά και σκελετικά δεδομένα σε ρεαλιστική ανθρώπινη μορφή, σύμφωνα με το Αρχαιολογικό Πάρκο της Πομπηίας. Ο διευθυντής του πάρκου, Gabriel Zuchtriegel, δήλωσε ότι «το πλήθος των αρχαιολογικών δεδομένων είναι πλέον τόσο μεγάλο, που μόνο με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορέσουμε να τα προστατεύσουμε και να τα αξιοποιήσουμε επαρκώς», προσθέτοντας πως «αν χρησιμοποιηθεί σωστά, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συμβάλει σε μια ανανέωση των κλασικών σπουδών». Οι ερευνητές υπογράμμισαν πως το έργο αποσκοπεί στο να καταστήσει την αρχαιολογική έρευνα πιο προσιτή και συναισθηματικά ελκυστική για το κοινό, χωρίς να χάνεται η επιστημονική της βάση.
Παρά τον ενθουσιασμό των επιστημόνων, ορισμένοι χρήστες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εξέφρασαν σκεπτικισμό για την εικόνα που δημιουργήθηκε μέσω AI. Σχόλια όπως «Φυσικά, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι σημαντική στις αρχαιολογικές μελέτες. Αλλά εδώ απλώς ζωγράφισε μια εικόνα» και «Δεν μπορώ να καταλάβω τι μας έδειξε η τεχνητή νοημοσύνη. Απλώς ζωγράφισε μια εικόνα!» καταγράφηκαν.
Η Πομπηία θάφτηκε κάτω από στάχτη και ελαφρόπετρα κατά την έκρηξη του Βεζούβιου, διατηρώντας σχεδόν ανέπαφη την πόλη και τα λείψανα χιλιάδων κατοίκων της επί σχεδόν δύο χιλιετίες. Σήμερα αποτελεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
