Παγκόσμια Ενέργεια: Αύξηση Ανθρακικής Δυναμικότητας, Μείωση Χρήσης
Παγκόσμια Ενέργεια: Αύξηση Ανθρακικής Δυναμικότητας, Μείωση Χρήσης
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση, παρατηρείται ένα δυϊκό φαινόμενο στον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα: ενώ η παγκόσμια δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα αυξήθηκε, η χρήση του ορυκτού καυσίμου μειώθηκε, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποτελούν τη μόνη μεγάλη οικονομία που κατέγραψε σημαντική αύξηση στην κατανάλωση.
σχετικά άρθρα
Ο άνθρακας, αναγνωρισμένος ως ένα από τα καύσιμα με τις υψηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, θεωρείται καθοριστικός παράγοντας στην επιβράδυνση της κλιματικής αλλαγής, καθιστώντας την προοδευτική εγκατάλειψή του ζωτικής σημασίας. Η ανάπτυξη και η μείωση του κόστους της ηλιακής και αιολικής ενέργειας συνέβαλαν στην κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρισμού σε μεγάλο μέρος του κόσμου.
Ειδικότερα, έκθεση του Global Energy Monitor (GEM), η οποία παρακολουθεί τη χρήση άνθρακα επί σειρά ετών, αναφέρει ότι η παραγωγή ενέργειας από την καύση άνθρακα μειώθηκε κατά 0,6% παγκοσμίως το 2025 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Ωστόσο, την ίδια περίοδο, η συνολική παραγωγική δυναμικότητα με βάση τον άνθρακα αυξήθηκε κατά 3,5%. Η Κίνα και η Ινδία ευθύνονται για το 95% αυτής της αύξησης.
Στην Κίνα, η δυναμικότητα αυξήθηκε κατά 6% το 2025, ενώ η κατανάλωση άνθρακα μειώθηκε κατά 1,2%, κυρίως λόγω της ενισχυμένης χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αντίστοιχα, στην Ινδία, η δυναμικότητα αυξήθηκε κατά περίπου 4%, με την κατανάλωση να αυξάνεται κατά 3%. Η Κριστίν Σίρερ, επικεφαλής του Global Coal Plant Tracker του GEM και βασική συγγραφέας της έκθεσης, σχολίασε ότι πολλές περιοχές σε αυτές τις χώρες, που πρωτοστατούν στην ανάπτυξη άνθρακα, έχουν «μείζονα βιομηχανικά συμφέροντα» που υποστηρίζουν τη συνέχιση της κατασκευής ηλεκτροπαραγωγικών μονάδων άνθρακα.
Η Κίνα κατέχει την πρώτη θέση στις παγκόσμιες εκπομπές CO2, ενώ η Ινδία βρίσκεται στην τρίτη θέση, μετά τις ΗΠΑ. Το Πεκίνο βλέπει τον άνθρακα ως αξιόπιστη, έσχατη λύση σε σύγκριση με τις ακανόνιστες ανανεώσιμες πηγές, ειδικά μετά τις ελλείψεις που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν. Η Ινδία, με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο, βασίζεται στον άνθρακα για να καλύψει την ταχέως αυξανόμενη ζήτηση, αν και αντιμετωπίζει προβλήματα υποδομών. Παρότι η εγκατεστημένη παραγωγική δυναμικότητα από μη ορυκτά καύσιμα έχει φτάσει το 50%, η χώρα εξακολουθεί να παράγει σχεδόν τα τρία τέταρτα του ηλεκτρισμού της από άνθρακα λόγω των υφιστάμενων υποδομών.
Παγκοσμίως, ο ρυθμός κλεισίματος των μονάδων άνθρακα επιβραδύνθηκε το περασμένο έτος, με περίπου το 70% των προγραμματισμένων παροπλισμών να συνεχίζουν τη λειτουργία τους, σύμφωνα με το GEM. Στην Ευρώπη, η μη επίτευξη των στόχων αποδίδεται κυρίως στην ενεργειακή κρίση της περιόδου 2022-2023, που προκλήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Αντίθετα, στις ΗΠΑ, οι καθυστερήσεις στον παροπλισμό των μονάδων άνθρακα οφείλονται στην πολιτική της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία υποστηρίζει ενεργά τον άνθρακα. Η κ. Σίρερ επεσήμανε ότι η παραγωγή ηλεκτρισμού από άνθρακα στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά περισσότερες από 80 TWh μέσα σε ένα έτος, ποσό που δεν πλησίασε καμία άλλη χώρα, αποδίδοντας αυτή την άνοδο όχι μόνο στην αύξηση της ζήτησης αλλά και σε περιβαλλοντική πολιτική που «ενεθάρρυνε ενεργά» την καύση άνθρακα.
Μια ενεργειακή κρίση που πυροδότησε ο πόλεμος που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν οδήγησε επίσης ορισμένες χώρες στην επανεκκίνηση ή αναβολή παροπλισμών ανθρακικών μονάδων. Στην Κίνα, η παραγωγή ηλεκτρισμού από άνθρακα αυξήθηκε σημαντικά τους πρώτους μήνες του έτους λόγω «ανεπαρκών επιδόσεων» της αιολικής και πυρηνικής ενέργειας. Ο Λάουρι Μιλιβίρτα, συνιδρυτής του Centre for Research on Energy and Clean Air, ο οποίος συνέβαλε στην έκθεση, πρόσθεσε ότι «η πλεονάζουσα προσφορά και η ευνοιοκρατία προς τον τομέα της παραγωγής ενέργειας με την καύση άνθρακα είναι επίσης σημαντικός παράγοντας». Παρόλο που τα στοιχεία του Μαΐου υποδηλώνουν πιθανή μείωση της κινεζικής παραγωγής άνθρακα, το πρόβλημα της πλεονάζουσας προσφοράς και της βαθιά ριζωμένης ευνοιοκρατίας στον κλάδο «επιμένει».
Σε παγκόσμια κλίμακα, η παραγωγή ηλεκτρισμού από καύση άνθρακα αυξήθηκε κατά 0,3% από την αρχή του έτους, ενώ η αιολική και η ηλιακή παραγωγή αυξήθηκαν κατά 10%. Οι καθαρές μορφές ενέργειας καλύπτουν πλέον το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας νέας ζήτησης ηλεκτρισμού, ενώ ο άνθρακας «δεν γνωρίζει πρακτικά καμία αύξηση» στη ζήτηση.
