Οι εκλογές στην Αρμενία διαμορφώνουν το τοπίο στην Υπερκαυκασία
Η πρόσφατη επικράτηση του πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν στις βουλευτικές εκλογές της Αρμενίας αναδεικνύει τη σημασία της για τη θέση της χώρας ανάμεσα στη Δύση και τη Ρωσία, καθώς και την επικύρωση της πολιτικής του έναντι του Αζερμπαϊτζάν και της Τουρκίας.
σχετικά άρθρα
Ενώ ο κ. Πασινιάν εξελέγη το 2018 διατηρώντας τις πάγιες θέσεις της αρμενικής εξωτερικής πολιτικής, η κατάσταση μεταβλήθηκε ριζικά μετά την πρώτη στρατιωτική ήττα των αρμενικών δυνάμεων το φθινόπωρο του 2020.
Αναγνωρίζοντας τις στρατιωτικές και διπλωματικές διαφορές δυνατοτήτων μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας, καθώς και την απροθυμία της Ρωσίας να αναχαιτίσει ή να αντισταθμίσει την τουρκική υποστήριξη προς το Αζερμπαϊτζάν, η κυβέρνηση Πασινιάν προχώρησε στην αναγνώριση της αζερικής κυριαρχίας επί του Ναγκόρνο Καραμπάχ.
Η συγκεκριμένη στάση, ωστόσο, δεν επέφερε τα προσδοκώμενα αποτελέσματα στις αρμενοτουρκικές σχέσεις. Η Τουρκία είχε κλείσει τα χερσαία σύνορά της με την Αρμενία το 1993, μετά τις αρμενικές επιτυχίες στον τότε πόλεμο του Ναγκόρνο Καραμπάχ, θέτοντας ως προϋπόθεση για την επαναλειτουργία των συνοριακών διαβάσεων την αποκατάσταση της εδαφικής κυριαρχίας του Αζερμπαϊτζάν.
Παρόλο που η τελευταία αποκαταστάθηκε συνεπεία των συγκρούσεων του 2020 και 2023, η Τουρκία δεν προχώρησε στο άνοιγμα των συνόρων της. Ευθυγραμμίστηκε, αντιθέτως, με τις νέες απαιτήσεις του Αζερμπαϊτζάν για την τροποποίηση του αρμενικού συντάγματος και την άρση των αναφορών στο Ναγκόρνο Καραμπάχ, πριν από την υπογραφή συνθήκης ειρήνης.
Πολλοί αναλυτές εκτιμούν ότι η αναδίπλωση της Τουρκίας υποδηλώνει ότι έχει επιτρέψει στο Αζερμπαϊτζάν να υπαγορεύει τη δική της εξωτερική πολιτική στην Υπερκαυκασία.
Το Αζερμπαϊτζάν, από την πλευρά του, εκμεταλλεύθηκε την ραγδαία αύξηση της στρατηγικής του σημασίας ως εναλλακτικής πηγής υδρογονανθράκων για την ευρωπαϊκή αγορά. Αυτό οφείλεται στις απανωτές ενεργειακές κρίσεις που προκάλεσαν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι διαδοχικές πολεμικές συγκρούσεις και η αποσταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής, με αποκορύφωμα την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση εναντίον του Ιράν.
Επιπλέον, η παρουσία της αζερικής μειονότητας στο Ιράν συνέβαλε στην ανάδειξη του Αζερμπαϊτζάν σε κεντρικό παράγοντα των αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν, καθώς και στην αύξηση του αμερικανικού ενδιαφέροντος για την περιοχή.
Η παρέμβαση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ οδήγωσε τον Αύγουστο του 2025 στην υπογραφή συμφωνίας για την ίδρυση του διαδρόμου TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity). Στόχος είναι η άρση ενός σημαντικού κωλύματος στην αποκατάσταση των σχέσεων Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, καθώς εξασφαλίζει την απρόσκοπτη επικοινωνία μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και του θύλακα του Ναχιτσεβάν, χωρίς να αμφισβητηθεί η αρμενική κυριαρχία επί του διαδρόμου.
Ωστόσο, η εμπέδωση της διαδικασίας περιφερειακής ειρηνεύσεως θα απαιτούσε μια περισσότερο εποικοδομητική στάση τόσο από την Τουρκία όσο και από το Αζερμπαϊτζάν. Το άνοιγμα των χερσαίων συνοριακών διαβάσεων μεταξύ Τουρκίας και Αρμενίας, καθώς και η απελευθέρωση των Αρμενίων πολιτικών κρατουμένων στο Μπακού, θα αποτελούσαν ουσιώδη βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση.
