Έξι εβδομάδες μετά την έναρξη των συγκρούσεων που είχαν στόχο μια καθοριστική νίκη κατά της Τεχεράνης και την εξασφάλιση ιστορικής θέσης για τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, η στρατιωτική υπεροχή του Ισραήλ δεν έχει μετατραπεί σε πολιτική επιτυχία.
σχετικά άρθρα
Παρά τις σφοδρές αεροπορικές επιθέσεις από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, καθώς και την απώλεια ανώτερων στελεχών, το Ιράν παραμένει ανθεκτικό. Τα πυρηνικά αποθέματα της Τεχεράνης διατηρούνται, η πυραυλική της ικανότητα έχει επιβεβαιωθεί, και διατηρεί τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, ένα κρίσιμο σημείο για σχεδόν το 20% των παγκόσμιων ροών πετρελαίου.
Επιπλέον, η παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς δεν έχει αφοπλιστεί στη Γάζα, ενώ η λιβανέζικη Χεζμπολάχ, υποστηριζόμενη από το Ιράν, συνεχίζει να εκτοξεύει ρουκέτες προς τον βορρά του Ισραήλ. Ο Ντάνι Σιτρινοβιτς, ανώτερος ερευνητής του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ, δήλωσε χαρακτηριστικά ότι «ο Νετανιάχου δεν κερδίζει» και ότι «ο πόλεμος αυτός είναι στρατηγική αποτυχία. Υπάρχει χάσμα ανάμεσα σε όσα υποσχέθηκε στην αρχή και στο σημείο όπου βρισκόμαστε τώρα».
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, 76 ετών, αντιμετωπίζει πολιτικό κόστος για την εκστρατεία που ξεκίνησε από κοινού με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καθώς δεν επιτεύχθηκε καθοριστικό αποτέλεσμα, όπως επισημαίνουν αναλυτές της περιοχής. Δημοσκοπήσεις δείχνουν μείωση της αποδοχής του, ενόψει των εκλογών που αναμένονται έως τα τέλη Οκτωβρίου.
Το γραφείο του κ. Νετανιάχου δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό. Ο ίδιος έχει κατηγορήσει όσους, όπως είπε, «μειώνουν τα επιτεύγματα του Ισραήλ στο Ιράν», υποστηρίζοντας ότι «το Ισραήλ βγήκε ισχυρότερο και το Ιράν ασθενέστερο». Δήλωσε το Σάββατο: «Υπάρχουν τεράστια επιτεύγματα εδώ. Συντελέστηκε ιστορική αλλαγή. Καταστρέψαμε το πυρηνικό πρόγραμμα, τους πυραύλους, το καθεστώς». Αρχικά, ο κ. Νετανιάχου είχε καλέσει τους Ιρανούς «να βγουν στους δρόμους» για να ανατρέψουν τους θρησκευτικούς ηγέτες τους, ωστόσο Ισραηλινοί αξιωματούχοι παραδέχονται ότι αυτή η προοπτική απομακρύνεται. Δύο Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η αρχική εκτίμηση έκανε λόγο για μια σύντομη επιχείρηση τριών εβδομάδων, η οποία όμως επεκτάθηκε, αποκτώντας περιφερειακές και διεθνείς διαστάσεις.
Ο Αβίβ Μπουσίνσκι, πρώην σύμβουλος του κ. Νετανιάχου, σημείωσε ότι η επίθεση κατά του Ιράν είχε αρχικά ενισχύσει τη θέση του πρωθυπουργού, η οποία είχε πληγεί μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Παρά τη αρχική απήχηση της σκληρής του στάσης απέναντι σε Χαμάς και Χεζμπολάχ, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πλέον πτώση της δημοτικότητάς του. Έρευνα του Εργαστηρίου Agam του Εβραϊκού Πανεπιστημίου στις 11 Απριλίου έδειξε ότι μόλις το 10% των Ισραηλινών θεωρεί τον πόλεμο επιτυχημένο, ενώ η υποστήριξη προς τον Νετανιάχου έπεσε στο 34% από 40% στην έναρξη των συγκρούσεων.
Αναλυτές επισημαίνουν πως, αν και η εκστρατεία που βασίστηκε σχεδόν αποκλειστικά στην αεροπορική ισχύ έχει προσφέρει τακτικά οφέλη, δεν έχει αποφέρει μακροπρόθεσμη στρατηγική σταθερότητα. Ο Σιτρινοβιτς δήλωσε: «Υπάρχει η ιδέα ότι τα F-15 και F-35 μπορούν να αναμορφώσουν τη Μέση Ανατολή – ότι αν εξοντωθούν αρκετοί Ιρανοί ηγέτες, το καθεστώς θα καταρρεύσει». «Πρόκειται για εσφαλμένη υπόθεση, με συνεχώς αυξανόμενο κόστος». Ο κ. Μπουσίνσκι αμφισβήτησε επίσης την αποτελεσματικότητα της τακτικής των στοχευμένων δολοφονιών, ακόμα και μετά τον υποθετικό θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ σε τέτοια επιχείρηση, λέγοντας: «Πάντα υπάρχει κάποιος που τους αντικαθιστά. Ξυπνάς την αρκούδα, δεν τη σκοτώνεις».
Ισραηλινοί αξιωματούχοι και δυτικές πηγές ανέφεραν ότι ο κ. Νετανιάχου ενημερώθηκε για το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός μόλις αυτό είχε σχεδόν ολοκληρωθεί, γεγονός που τον εξόργισε. Έκτοτε, επιδιώκει να δείξει ότι δεν παραμερίστηκε από τις διαπραγματεύσεις που διαμεσολάβησε το Πακιστάν. Σύμφωνα με ανακοίνωσή του, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, JD Vance, τον ενημέρωσε τηλεφωνικά για τις συνομιλίες. Παράλληλα, ο κ. Νετανιάχου έχει ξεκινήσει εκστρατεία για να πείσει τους πολίτες ότι ο πόλεμος άξιζε το κόστος. Το υπουργείο Οικονομικών του Ισραήλ ανέφερε ότι οι δαπάνες του πολέμου ανέρχονται σε περίπου 11,5 δισ. δολάρια, με το μεγαλύτερο μέρος να αφορά την άμυνα.
Διπλωμάτες της περιοχής εκτιμούν ότι το δίλημμα του κ. Νετανιάχου θα ενταθεί, καθώς η απουσία σαφών στρατιωτικών νικών αφήνει ανοιχτά μέτωπα στη Γάζα, στη Δυτική Όχθη και στον Λίβανο. Ορισμένοι αναλυτές θεωρούν ότι ο κ. Νετανιάχου ίσως επιχειρήσει να μπλοκάρει μια άμεση διπλωματική λύση με το Ιράν, φοβούμενος ότι μια συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν θα επιδείνωνε τη θέση του στο εσωτερικό. Το γραφείο του δεν σχολίασε τις πληροφορίες αυτές. Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι θα αποδεχθεί συμφωνία που θα περιορίζει τα πυραυλικά και πυρηνικά προγράμματα του Ιράν και θα αφαιρεί τον εμπλουτισμένο ουράνιο.
Σύμφωνα με ειδικούς, ο πόλεμος σηματοδότησε ένα σημείο καμπής για την Ουάσιγκτον, καθώς το Ιράν συνειδητοποίησε ότι μπορεί να αντέξει σύγκρουση με τις ΗΠΑ και να απειλήσει αντιπάλους του μέσω επιθέσεων σε υποδομές του Κόλπου και ελέγχου των Στενών του Ορμούζ. «Δεν μπορείς να ξαναβάλεις το τζίνι στο μπουκάλι», δήλωσε ο Σιτρινοβιτς, προσθέτοντας: «Οι Ιρανοί νιώθουν τώρα πιο ισχυροί και ζητούν περισσότερα απ’ όσα τους είχαν προσφερθεί σε προηγούμενες συνομιλίες». Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, εκτίμησε ότι οι μεγαλύτεροι χαμένοι είναι τα κράτη του Κόλπου, τα οποία καλούνται πλέον να αντιμετωπίσουν ένα πιο σκληροπυρηνικό ιρανικό καθεστώς. Ο Αμπντουλαζίζ Σάγκερ, πρόεδρος του Κέντρου Ερευνών του Κόλπου με έδρα τη Σαουδική Αραβία, δήλωσε ότι τα κράτη του Κόλπου θα αποδέχονταν τους κινδύνους μιας εντεινόμενης αντιπαράθεσης με το Ιράν, αν αυτό ήταν απαραίτητο για να διατηρηθεί ανοιχτό το στενό, αντί να επιτρέψουν στην Τεχεράνη να απειλεί τη ναυτιλία ή τα λιμάνια του Κόλφου.
